Prangkisa sa Pilipinas: Paano Aayusin ang Alitan?
Bago bumili ng prangkisa, suriin ang proseso, lugar at gastos ng pag-aayos ng alitan upang malaman kung paano maipagtatanggol ang iyong karapatan.
Nai-publish

Bago bumili ng prangkisa, itanong hindi lamang kung paano magsisimula ang negosyo, kundi kung paano aayusin ang hindi pagkakasundo. Maaaring may malinaw kang karapatan sa kontrata ngunit mahirap itong ipatupad kung magastos, malayo o malabo ang proseso. Sa komunidad ng prangkisa, ang maayos na paraan ng pagresolba ng alitan ay proteksiyon sa puhunan at ugnayan ng magkabilang panig.
1. Iguhit ang proseso mula reklamo hanggang pagresolba
Hanapin sa kasunduan ang probisyon tungkol sa pag-aayos ng alitan. Huwag makuntento sa pangakong “pag-uusapan natin” o “tutulong ang punong tanggapan.” Dapat malinaw kung sino ang tatanggap ng reklamo, paano ito ihahain at kailan kailangang sumagot.
Maaaring magsimula ang proseso sa nakasulat na abiso, sumunod ang pagpupulong ng mga kinatawang may kapangyarihang magpasya, at saka dumaan sa pamamagitan o arbitrasyon. Gayunman, hindi pare-pareho ang mga kontrata, kaya huwag ipagpalagay na awtomatikong kailangan ang bawat hakbang.
Ipasulat o linawin ang sumusunod:
- Paraan ng abiso: Anong tirahan o elektronikong koreo ang opisyal na tatanggap?
- Patunay ng pagtanggap: Kailan ituturing na naihatid ang reklamo?
- Takdang panahon: Ilang araw ang para sa pagsagot at pakikipagpulong?
- Susunod na hakbang: Ano ang mangyayari kung walang tugon o kasunduan?
- Saklaw: Pareho ba ang proseso para sa hindi paghahatid, maling singil at iba pang paglabag?
Subukan ang probisyon gamit ang isang sitwasyon: may siningil na hindi mo kinikilala. Kaya mo bang tukuyin mula sa kontrata lamang kung saan magsisimula at kailan uusad ang reklamo? Kung hindi, kailangan pa itong linawin bago pumirma.
2. Unawain ang batas at pagkakaiba ng mga paraan
Walang iisang komprehensibong batas sa Pilipinas para sa lahat ng usapin ng komersiyal na prangkisa. Gayunman, may tiyak na regulasyon: ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, ay nagtatakda ng pinakamababang nilalaman at pagpaparehistro ng mga saklaw na kasunduan para sa mga mikro, maliit at katamtamang negosyo. Kabilang sa pinakamababang nilalaman ang mekanismo ng pagresolba ng alitan, na maaaring may probisyon para sa kusang-loob na pamamagitan.
Umiiral din ang Kodigo Sibil sa mga obligasyon at kontrata. Sa ilalim ng Artikulo 1306, maaaring magtakda ng kondisyon ang mga panig basta hindi salungat sa batas, moralidad, mabuting kaugalian, kaayusang pampubliko o patakarang pampubliko.
Mahalaga rin ang Batas Republika Blg. 9285, ang batas sa alternatibong pagresolba ng alitan. Huwag paghaluin ang dalawang karaniwang paraan:
- Pamamagitan: Tumutulong ang isang walang kinikilingang tagapamagitan upang makabuo ang mga panig ng sariling kasunduan. Hindi siya basta nagpapataw ng desisyon gaya ng hukom.
- Arbitrasyon: Inihaharap ang alitan sa napiling tagapagpasya o lupon na maglalabas ng pasya ayon sa naaangkop na kasunduan, tuntunin at batas. Hindi ito simpleng pakikipag-usap lamang.
Ipasuri sa abogado kung sapilitan ang arbitrasyon sa iyong kontrata, anong mga alitan ang saklaw nito, at kailan maaaring kailanganin ang paglapit sa hukuman. Huwag ipagpalagay na malaya kang pumili ng ibang proseso pagkatapos pumirma.
3. Kuwentahin ang gastos at suriin ang pagiging patas
Maaaring maging mabigat ang proseso kahit maliit lamang ang halagang pinagtatalunan. Humingi ng kasalukuyang talaan ng bayarin kung may pinangalanang institusyong mamamahala sa pamamagitan o arbitrasyon. Alamin kung sino ang mag-aabono at paano hahatiin ang gastos.
Bukod sa bayad sa abogado, maaaring may bayad sa paghahain, tagapamagitan o tagapagpasya, paglalakbay, tirahan at paghahanda ng mga dokumento. Isama rin ang oras na mawawala sa pagpapatakbo ng tindahan.
Suriin ang lugar ng pagdinig, wikang gagamitin at posibilidad ng pagdalo sa pamamagitan ng bidyo. Kung nasa ibang lalawigan ang iyong negosyo, mahalagang malaman kung kailangan mong bumiyahe sa bawat pagpupulong.
Tingnan din kung paano pipiliin ang walang kinikilingang tagapamagitan o tagapagpasya. Magtanong kung may probisyong nagpapapasan sa iyo ng lahat ng gastos anuman ang kalabasan. Ang mga ito ay kailangang suriin at, kung maaari, pag-usapan bago magbayad—hindi kapag may alitan na.
4. Panatilihin ang ebidensiya at linawin ang pansamantalang obligasyon
Bago pumirma, alamin kung ano ang dapat magpatuloy habang inaayos ang alitan: paghahatid, paggamit ng tatak, pagbabayad o iba pang obligasyon. Huwag basta tumigil sa pagbabayad dahil lamang may reklamo; maaari itong magbunga ng hiwalay na paglabag. Humingi muna ng payong legal tungkol sa ligtas na hakbang at anumang agarang lunas.
Magtago ng pirmadong kontrata, mga kalakip, resibo, tala ng paghahatid at opisyal na komunikasyon. Gumawa ng maikling talaan ng mga pangyayari na may petsa, dokumento at hinihinging lunas. Mas madaling suriin ang reklamo kung malinaw ang ebidensiya kaysa puro pasalitang salaysay.
Kung magkakasundo, ilagay sa sulat ang gagawin, takdang petsa, halagang babayaran at epekto sa umiiral na kontrata. Ipasuri rin ang anumang pagtalikod sa paghahabol bago ito lagdaan.
Praktikal na tandaan: Bago bumili, tiyaking alam mo ang unang hakbang, takdang panahon, lugar, gastos at paraan ng pagpili ng tagapagpasya. Ang karapatang malinaw sa papel ay dapat may prosesong kaya mong gamitin.
Mga Pinagkunan
- Pag-aalis ng Tatak Kapag Nagtapos ang Prangkisa
- Prangkisa sa Pilipinas: Suriin ang Eksklusibong Teritoryo
- QFA: Linawin ang sapilitang pagbili ng suplay sa prangkisa
- Prangkisa sa Pilipinas: Bagay ba sa Iyo ang Pamamahala?
- Suplay sa Prangkisa: Mga Patakaran Bago Mag-alok
- Prangkisa sa Pilipinas: Gastos sa Pag-aalis ng Tatak
- Prangkisa sa Pilipinas: Suriin ang Rehistro ng Tatak
- Property Taxes in the Philippines 2026: CGT, DST, RPT Rates | BalayHub



