Prangkisa sa Pilipinas: Paano Kinukuwenta ang Royalti?
Hindi sapat ang porsiyento ng royalti. Suriin kung aling benta ang kasama, kailan ito sinisingil, at paano itinatama ang maling kuwenta.
Nai-publish

Bago bumili ng prangkisa, huwag ihambing ang mga tatak batay lamang sa porsiyento ng royalti. Ang mas mababang porsiyento ay hindi laging nangangahulugang mas maliit na bayarin: nakasalalay iyon sa kung ano ang itinuturing na benta. Sa komunidad ng prangkisa, mahalagang malinaw ang pagkukuwenta upang matantiya ng mamimili ang tunay na obligasyon at maiwasan ang paulit-ulit na hindi pagkakaunawaan.
1. Hanapin ang eksaktong kahulugan ng benta
Ang royalti ay karaniwang patuloy na bayad para sa mga karapatang ibinibigay sa ilalim ng kasunduan, gaya ng paggamit ng tatak at sistema. Maaari itong nakabatay sa benta, nakapirming halaga, o kumbinasyon ng dalawa. Ang mismong kontrata ang dapat magtakda ng paraan.
Kung porsiyento ng benta ang singil, hanapin ang depinisyon ng salitang “benta” sa kontrata at mga kalakip nito. Hindi sapat ang paglalarawang “kabuuang benta” kung walang paliwanag sa mga bawas at pagbubukod.
Hilinging linawin ang sumusunod:
- Buwis: Kasama ba sa batayan ang buwis na nakapaloob sa presyong sinisingil sa mamimili?
- Diskuwento: Presyo bago o pagkatapos ng diskuwento ang gagamitin?
- Pagbabalik ng bayad: Ibabawas ba ang naibalik na pera sa mamimili?
- Kanselasyon: Kasama ba ang transaksiyong naitala ngunit hindi natuloy?
- Bayad sa paghahatid: Bahagi ba ito ng benta kahit ipinapasa sa ibang tagapagbigay ng serbisyo?
Magkaiba ang benta, perang natanggap, at tubo. Huwag ipagpalagay na mababawasan ang royalti dahil maliit ang natira matapos bayaran ang sahod, upa, at paninda.
2. Subukan ang kuwenta sa aktuwal na uri ng transaksiyon
Humingi ng halimbawang pagkukuwenta gamit ang karaniwang transaksiyon ng negosyong bibilhin. Mas madaling makita ang malabong kondisyon sa isang kumpletong tala kaysa sa paliwanag na “ganyan naman sa lahat ng sangay.”
Para sa bentang dumaraan sa tagapamagitan sa paghahatid, halimbawa, maaaring mas mababa ang perang ipinadala sa sangay dahil ibinawas na ang komisyon. Tanungin kung ang royalti ay kukuwentahin sa halagang binayaran ng mamimili o sa halagang natanggap ng sangay. Huwag ituring na awtomatikong bawas ang komisyon kung hindi iyon nakasaad.
Suriin din ang mga kupon, paunang bayad, at regalong sertipiko. Kailan ituturing na benta ang mga ito: kapag binayaran, kapag ginamit, o sa ibang takdang pangyayari? Kailangang maiwasan ang dobleng pagsama sa parehong halagang naitala sa magkaibang panahon.
Ipasagot sa may-ari ng tatak ang isang maikling talaan:
- Halagang siningil sa mamimili.
- Mga pinapayagang ibawas.
- Halagang pagbabatayan ng royalti.
- Porsiyento o nakapirming singil.
- Huling halagang dapat bayaran.
Ipakita ito sa tagatuos mo. Kung magkaiba ang sagot niya at ng may-ari ng tatak, ayusin muna ang depinisyon bago pumirma. Ang halimbawang napagkasunduan ay mas kapaki-pakinabang kung gagawing kalakip ng kontrata.
3. Itugma ang takdang bayad sa pagpasok ng pera
Bukod sa halaga, mahalaga ang oras ng pagsingil. Maaaring kailangan nang bayaran ang royalti kahit hindi pa naipapadala ng tagapamagitan ang nalikom na pera. Hindi nito awtomatikong pinawawalang-bisa ang obligasyon, ngunit maaari itong magdulot ng kakulangan sa salaping pambayad.
Alamin ang saklaw ng bawat panahon ng kuwenta, petsa ng pagsusumite ng tala, at huling araw ng pagbabayad. Tukuyin kung paano hahawakan ang transaksiyong ginawa sa katapusan ng buwan ngunit nakansela o naibalik ang bayad sa susunod na buwan.
Dapat ding malinaw ang proseso ng pagwawasto. Kung sumobra ang nakolektang royalti, ibabalik ba ito o ibabawas sa susunod na singil? Anong dokumento ang kailangan, sino ang magpapatibay, at gaano katagal ang pagproseso?
Hilinging isulat kung paano babayaran ang hindi pinagtatalunang bahagi habang sinusuri ang natitirang halaga. Huwag basta magbawas o huminto sa pagbabayad nang walang batayan sa kasunduan o payong legal; maaaring ituring iyon na paglabag.
4. Iugnay ang kondisyon sa batas at pagpili ng tatak
Walang iisang komprehensibong batas sa Pilipinas na namamahala sa lahat ng usapin ng prangkisa. Gayunman, may tiyak na regulasyon: ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, para sa pagpapalakas ng prangkisa ng mga mikro, maliliit, at katamtamang negosyo. Kabilang sa mga pinakamababang kondisyong itinatakda nito para sa mga saklaw na kasunduan ang buong pagsisiwalat ng mga bayarin bago pumirma at mga paulit-ulit na bayarin, pati mga pananagutan ng magkabilang panig.
Mahalaga rin ang Kodigo Sibil, na namamahala sa mga obligasyon at kontrata. Walang pangkalahatang legal na takdang pinakamataas na porsiyento ng royalti para sa lahat ng prangkisa. Hindi nangangahulugan iyon na maaaring balewalain ang batas o magpatupad ng anumang kondisyon nang walang limitasyon.
Sa paghahambing ng mga tatak, gamitin ang iisang halimbawa ng mga transaksiyon at ipakompyut ang royalti sa bawat alok. Ipasuri sa abogado ang huling pananalita, lalo na kung may kapangyarihang baguhin ang batayan o singil.
Praktikal na buod: Bago pumirma, tiyaking kaya mong ulitin ang kuwenta ng royalti gamit lamang ang kontrata at tala ng benta. Kung kailangan pa ng hulaan, kailangan pa ng paglilinaw.
Mga Pinagkunan
- Franchise Business
- Franchise Business in the Philippines: Legal Rules, Contract ...
- Pondo sa Pag-aanunsiyo Bago Iprangkisa ang Negosyo
- Franchise Regulations for Foreign Brands Entering the ...
- How Much Is a Franchise in the Philippines? Local Brands, Real ...
- Legal 500 Country Comparative Guides 2025
- How to franchise your...
- Franchising in Philippines.docx



