Teritoryo ng Prangkisa: Gabay Bago Magpalawak sa Pilipinas

Bago iprangkisa ang umiiral mong negosyo, kailangang malinaw kung saan maaaring magnegosyo ang bawat katuwang at anong proteksiyon ang maaasahan niya. Hindi sapat ang pangakong “sa iyo ang lugar na ito.” Sa komunidad ng prangkisa, ang malinaw na patakaran sa teritoryo ay nakatutulong upang maiwasan ang magkapatong na pangako, agawan ng mamimili, at pagpapalawak na hindi kayang suportahan.

1. Tukuyin kung ano talaga ang ipinagkakaloob

Magkaiba ang pahintulot na magbukas sa isang lokasyon at ang eksklusibong karapatan sa isang lugar. Maaaring pinahihintulutan lamang ng kasunduan ang isang tiyak na tindahan, nang walang pangakong hindi magbubukas ng kalapit na sangay ang may-ari ng tatak.

Bago gumawa ng alok, pumili ng malinaw na kaayusan:

• Tiyak na lokasyon lamang: Nakaugnay ang pahintulot sa isang address o puwesto; walang awtomatikong proteksiyon sa nakapaligid na lugar.
• Protektadong teritoryo: Nangangakong hindi maglalagay ng ilang uri ng kakompetensiyang sangay sa tinukoy na sakop, alinsunod sa mga eksepsiyon.
• Karapatang magbukas ng maraming sangay: May hiwalay na iskedyul, pamantayan, at pahintulot para sa bawat pagbubukas.

Huwag gamitin ang salitang “eksklusibo” kung marami palang hindi saklaw ng proteksiyon. Kung maaari ka pa ring magbukas sa paliparan, paaralan, o malaking pamilihan sa loob ng lugar, sabihin ito bago pumirma ang katuwang.

Linawin din kung may karapatan lamang siyang magpatakbo roon o may obligasyon siyang pagsilbihan ang buong lugar. Hindi dapat ipinapalagay na pareho ang dalawang ito.

2. Gumuhit ng hangganang may batayan

Huwag basta gumamit ng pangalan ng lungsod o isang bilog sa mapa. Maaaring magkalapit ang dalawang puwesto ngunit magkahiwalay ang daloy ng mamimili dahil sa ilog, pangunahing kalsada, o limitadong daanan. Maaari ring magkalayo ang mga tindahan ngunit iisa ang pinanggagalingan ng kanilang mga mamimili.

Gamitin ang tala ng kasalukuyang negosyo upang suriin ang pinanggagalingan ng mga bumibili, oras ng biyahe, abot ng paghahatid, at mga lugar na may paulit-ulit na demand. Gumamit ng pinagsama-samang datos hangga't maaari; hindi kailangang ilantad ang pangalan o buong address ng bawat mamimili.

Maghanda ng kalakip na mapa at nakasulat na paglalarawan. Ilagay ang mga kalsada, hangganan ng barangay, o iba pang palatandaang madaling matukoy. Kung distansiya ang batayan, sabihin kung tuwid na sukat mula sa tindahan o aktuwal na rutang dinaraanan ang ginagamit.

Itala ang bersiyon at petsa ng mapa. Tukuyin kung alin ang masusunod kapag may hindi pagkakatugma ang mapa at nakasulat na paglalarawan. Ipasuri rin kung kailangan ang pahintulot ng may-ari ng tatak bago ilipat ang puwesto: ang paglipat sa kabilang kalye ay maaari nang makaapekto sa ibang katuwang.

3. Isama ang paghahatid at mga benta sa internet

Hindi nagtatapos sa pintuan ng tindahan ang teritoryo. Maaaring tumanggap ng order ang isang sangay mula sa mamimiling nasa sakop ng iba. Maaari ring tumanggap ang punong tanggapan ng malaking order para sa isang kompanyang maraming opisina.

Bago mag-alok ng prangkisa, sagutin ang mga sumusunod:

• Sino ang tatanggap ng order mula sa pangunahing pahina o aplikasyon ng tatak?
• Paano pipiliin ang sangay na maghahanda at maghahatid?
• Sino ang mananagot sa reklamo, pagkukulang, at pagbabalik ng bayad?
• Saklaw ba ng proteksiyon ang pansamantalang puwesto, pagtitipon, at malalaking order?

Halimbawa, maaaring italaga ang order sa pinakamalapit na sangay na may sapat na paninda at kakayahang maghatid. Ngunit dapat malinaw kung maaaring lumampas sa hangganan kapag sarado o punô ang karaniwang tagapagsilbi.

Ihiwalay ang aktibong pag-aanunsiyo sa labas ng teritoryo sa kusang pagpunta ng mamimili sa tindahan. Huwag mangako ng ganap na kontrol sa mga plataporma ng paghahatid kung hindi naman kayang itakda ng negosyo ang kanilang mga hangganan.

4. Iugnay ang patakaran sa kasunduan at batas

Walang iisang komprehensibong batas sa prangkisa ang Pilipinas, ngunit hindi ibig sabihin nito na walang tiyak na regulasyon. Ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, ay nagtatakda ng mga proteksiyon para sa mga kasunduang kinasasangkutan ng mikro, maliliit, at katamtamang laki ng negosyo. Kabilang dito ang nakasulat at notaryadong kasunduan at mga pinakamababang probisyong dapat nitong taglayin.

Inaatasan din nito ang DTI na bumuo ng rehistro ng mga kasunduan sa prangkisa. Kumpirmahin sa DTI ang naaangkop na proseso at kasalukuyang mga tuntunin; huwag ipagkamali ang pagpaparehistro ng pangalan ng negosyo sa pagtupad sa mga obligasyon para sa kasunduan.

Mahalaga rin ang Kodigo Sibil sa bisa at pagtupad ng kontrata, ang Kodigo sa Intelektuwal na Ari-arian sa paggamit ng tatak, at ang Batas Republika Blg. 10667 tungkol sa kompetisyon. Ipasuri sa abogado ang mga paghihigpit sa teritoryo at pagbebenta; hindi awtomatikong makatarungan o balido ang kondisyon dahil lamang napirmahan ito.

Praktikal na baon: Bago tumanggap ng bayad, ihanda ang mapa, mga eksepsiyon, at patakaran sa mga order. Tiyaking pareho ang pangako sa alok, kasunduan, at aktuwal na pagpapatakbo.