Teritoryo ng Prangkisa: Hangganang Dapat Linawin

Bago iprangkisa ang umiiral mong negosyo, kailangang malinaw kung saan maaaring magnegosyo ang bawat katuwang at kung anong proteksiyon ang kasama nito. Hindi sapat ang pangakong “ikaw lang sa lugar.” Maaaring magkapareho ang kostumer ng tindahan, paghahatid, at pagbebenta sa internet. Sa komunidad ng prangkisa, ang malinaw na patakaran sa teritoryo ay nakatutulong upang maiwasan ang pangakong hindi kayang tuparin at alitang nakasasagabal sa operasyon.

1. Tukuyin kung anong karapatan ang ibinibigay

Magkaiba ang pahintulot na magpatakbo sa isang lokasyon at ang eksklusibong karapatan sa isang lugar. Maaaring aprubado ang tindahan sa isang gusali ngunit walang pangakong hindi magbubukas ng ibang sangay sa kalapit na gusali. Kung may eksklusibong teritoryo, sabihin kung sino at anong gawain ang nililimitahan nito.

Bago gumawa ng alok, sagutin ang mga sumusunod:

• Maaari bang magbukas ang may-ari ng tatak ng sariling sangay sa loob ng lugar?
• Maaari bang magtalaga ng ibang katuwang doon?
• Sakop ba ang pansamantalang puwesto, sasakyang tindahan, at pagbebenta sa mga pagtitipon?
• Kasama ba ang paghahatid at mga transaksiyong ginagawa sa internet?
• May nakalaan bang hiwalay na karapatan para sa paliparan, paaralan, o malalaking institusyon?

Isulat nang tahasan ang mga pagbubukod. Halimbawa, kung pinananatili ng may-ari ng tatak ang pagbebenta sa pambansang mamimiling korporasyon, hindi dapat ipahiwatig sa aplikante na lahat ng transaksiyon sa loob ng lugar ay awtomatikong mapupunta sa kaniya.

2. Gumamit ng hangganang nasusukat at nasusuri

Iwasang umasa sa mga salitang “malapit,” “paligid,” o “pangunahing pamilihan.” Gumawa ng kalakip na mapa at nakasulat na paglalarawan ng teritoryo. Maaaring gumamit ng mga kalye, hangganan ng barangay, o tiyak na distansiya mula sa napagkasunduang punto.

Kung distansiya ang batayan, linawin kung tuwid na sukat sa mapa o layo ng biyahe sa kalsada. Kung administratibong hangganan naman, sabihin kung anong mapa at petsa ang batayan at paano haharapin ang pagbabago ng hangganan. Tukuyin din kung alin ang mananaig kapag may hindi pagtutugma ang mapa at paglalarawan.

Huwag basta pumili ng lawak dahil kaakit-akit itong ialok. Gamitin ang tala ng kasalukuyang negosyo upang suriin kung saan nanggagaling ang kostumer, gaano kalayo ang kayang abutin ng paghahatid, at saan nagsasapawan ang mga sangay. Hindi garantiya ng sapat na benta ang malaking teritoryo.

Subukan ang mungkahing hangganan sa ilang sitwasyon: kostumer sa kabilang kalye, gusaling may pasukan sa dalawang barangay, at bagong sentrong pangkalakalan sa gilid ng lugar. Kung hindi malinaw ang sagot, kailangan pang ayusin ang patakaran bago ito ialok.

3. Ihiwalay ang lokasyon sa pinanggagalingan ng benta

Hindi laging sumusunod sa mapa ang pamimili. Maaaring dumayo ang kostumer sa ibang sangay, umorder sa sentral na pahina ng tatak, o gumamit ng tagapamagitan sa paghahatid. Kaya kailangang magkahiwalay ang patakaran sa pagtatayo ng sangay at patakaran sa paglalaan ng mga kahilingan o order.

Para sa sentral na pagtanggap ng order, pumili ng malinaw na batayan: tirahan ng tatanggap, pinakamalapit na sangay, kakayahang tumupad, o piniling tindahan ng kostumer. Tukuyin kung sino ang tatanggap ng bayad, sasagot sa reklamo, at papasan sa gastos ng paghahatid o pagsasauli.

Maghanda rin ng tuntunin kapag pansamantalang hindi kayang magserbisyo ng nakatalagang sangay. Ang paglipat ng isang order sa ibang sangay ay hindi dapat awtomatikong mangahulugan ng permanenteng pagbabago ng teritoryo.

Ihiwalay ang kusang pagpunta ng kostumer sa aktibong pag-aanunsiyo sa lugar ng ibang katuwang. Ipasuri ang anumang pagbabawal bago ipatupad; hindi lahat ng paghihigpit sa pagbebenta ay nagiging katanggap-tanggap dahil lamang nakasulat sa kontrata.

4. Ipasuri ang legalidad at paraan ng pagbabago

Walang iisang komprehensibong batas sa prangkisa sa Pilipinas. Gayunman, hindi nangangahulugang walang regulasyon. Sa ilalim ng Artikulo 1306 ng Kodigo Sibil, maaaring magtakda ng kondisyon ang mga partido basta hindi ito labag sa batas, moralidad, mabuting kaugalian, kaayusang pampubliko, o patakarang pampubliko.

Karaniwang pinahihintulutan ang eksklusibong teritoryo, ngunit kailangang isaalang-alang ang batas sa kompetisyon, kabilang ang Batas Republika Blg. 10667. Mahalaga rin ang Batas Republika Blg. 8293, o Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal: ang mga kasunduang sakop ng paglilipat ng teknolohiya ay dapat suriin laban sa mga ipinagbabawal na sugnay sa Seksiyon 87 at mga kailangang probisyon sa Seksiyon 88.

Para sa mga kasunduang sakop ng Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, na naglalayong protektahan ang mikro, maliliit, at katamtamang negosyo sa komunidad ng prangkisa, mahalagang malinaw ang ipinagkakaloob na karapatan at pananagutan. Hindi nito awtomatikong binibigyan ng eksklusibong teritoryo ang bawat katuwang.

Itakda sa kasunduan ang proseso ng anumang pagbabago: dahilan, abiso, pagsusuri, at kinakailangang pagsang-ayon. Iwasang mangako ng eksklusibidad habang may malabong kapangyarihang bawiin ito anumang oras.

Praktikal na buod: Bago tumanggap ng bayad, ihanda ang mapa, sakop na karapatan, mga pagbubukod, at tuntunin sa paglalaan ng order. Ipasuri ang mga ito kasama ng kontrata upang malinaw kung ano ang pinoprotektahan—at ano ang hindi.