Proteksiyon ng Tatak Bago Iprangkisa ang Negosyo

Bago ipagamit sa ibang negosyante ang pangalan at sagisag ng iyong negosyo, tiyaking may sapat kang karapatang gawin ito. Sa komunidad ng prangkisa, ang problema sa tatak ay maaaring makaapekto sa karatula, pakete at pagkakakilanlan ng maraming tindahan. Hindi sapat na matagal mo nang ginagamit ang pangalan: kailangang suriin ang pagmamay-ari, saklaw ng proteksiyon at mga pahintulot bago tumanggap ng bagong katuwang.

1. Ihiwalay ang pangalan ng negosyo sa rehistradong tatak

Magkaiba ang pagpaparehistro ng pangalan ng negosyo sa DTI o ng korporasyon sa SEC at ang pagpaparehistro ng tatak sa Intellectual Property Office of the Philippines o IPOPHL. Hindi awtomatikong nagbibigay ng rehistradong karapatan sa tatak ang pagkakaroon ng papeles ng negosyo, pahintulot ng lokal na pamahalaan o pangalan ng pahina sa internet.

Ang pangunahing batas para sa mga tatak ay Republic Act No. 8293, o Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal, na may mga susog. Sa ilalim nito, nakukuha ang mga karapatan sa isang marka sa pamamagitan ng wastong pagpaparehistro. May iba ring proteksiyong maaaring umiral, gaya ng para sa pangalan ng negosyo at laban sa di-makatarungang pakikipagkalakalan, kaya hindi rehistro lamang ang dapat tingnan sa pagsusuri ng panganib.

Walang iisang komprehensibong batas na sumasaklaw sa lahat ng usapin ng prangkisa sa Pilipinas. Gayunman, may tiyak na tuntunin: ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, ay nagtatakda ng pinakamababang nilalaman at pagpaparehistro sa DTI ng mga kasunduang saklaw nito para sa mga mikro, maliit at katamtamang negosyong kumukuha ng prangkisa. Hindi kapalit ng pagpaparehistro ng kasunduan ang pagpaparehistro ng tatak. Umiiral din ang Kodigo Sibil sa mga kontrata.

2. Suriin kung sino ang may karapatang magpagamit

Gumawa ng talaan ng lahat ng pagkakakilanlang balak mong ipagamit: pangalan, sagisag, natatanging pangalan ng produkto at iba pang markang mahalaga sa negosyo. Sa bawat isa, ilagay ang aplikante o rehistradong may-ari, katayuan ng aplikasyon, mga produktong o serbisyong saklaw, at mga kaugnay na dokumento.

Mahalagang sagutin ang mga ito:

• Nasa pangalan ba ng tagapagtatag ang tatak, ngunit korporasyon ang magbibigay ng prangkisa?
• May dating kasosyo bang nakapangalan sa aplikasyon o rehistro?
• May kasulatan ba tungkol sa mga karapatan sa sagisag na ginawa ng panlabas na tagadisenyo?
• Kung may pahintulot ka lamang mula sa ibang may-ari, pinapayagan ka bang magbigay ng karagdagang lisensiya sa mga kukuha ng prangkisa?

Halimbawa, hindi dapat ipagpalagay na awtomatikong nailipat sa bagong korporasyon ang tatak na personal na nakarehistro sa tagapagtatag. Maaaring kailanganin ang wastong paglilipat o lisensiya, kasama ang angkop na pagtatala nito.

Ipasuri sa abogadong may kaalaman sa ari-ariang intelektuwal ang mga puwang. Mas madaling linawin ang pagmamay-ari bago may katuwang na gumastos sa karatula at pakete.

3. Tiyaking ang proteksiyon ay tumutugma sa negosyo

Magsagawa ng paghahanap sa talaan ng mga tatak bago magpalawak. Hindi sapat na walang eksaktong kaparehong baybay: maaaring maging problema ang pagkakahawig ng tunog, anyo o kabuuang impresyon para sa magkaugnay na produkto at serbisyo.

Suriin din kung tumutugma ang aplikasyon o rehistro sa aktuwal na iniaalok. Halimbawa, kailangang pag-aralan nang magkahiwalay ang pangangailangan ng isang kainan at ng mga produktong nakapakete na ibebenta sa ibang tindahan. Hindi awtomatikong saklaw ng isang rehistro ang lahat ng maaaring pagkakakitaan ng tatak.

Ang nakabinbing aplikasyon ay hindi pa rehistradong tatak. Sabihin nang tama ang katayuan nito sa mga kausap na posibleng kumuha ng prangkisa. Huwag mangakong tiyak ang pag-apruba o walang maaaring kumuwestiyon sa marka.

Magtalaga ng taong magbabantay sa mga takdang panahon para sa pagtugon sa IPOPHL, paghahain ng kinakailangang deklarasyon ng aktuwal na paggamit at pagpapanibago. Itago ang mga angkop na patunay ng paggamit, tulad ng larawan ng produkto, pakete at kaugnay na tala ng pagbebenta. Ipakumpirma ang kasalukuyang mga kahingian at takdang panahon bago maghain.

4. Magbigay ng malinaw at kontroladong pahintulot

Tukuyin sa kasunduan kung aling mga marka ang maaaring gamitin, saan, gaano katagal at para sa anong layunin. Linawin kung sino ang mag-aapruba ng karatula, pakete, anunsiyo at mga pahinang gagamit ng pangalan ng tatak.

Sa ilalim ng Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal, dapat maglaan ang lisensiya sa tatak ng mabisang pagkontrol ng nagbibigay ng lisensiya sa kalidad ng mga produkto o serbisyo, at dapat aktuwal na maisagawa ang kontrol na iyon. Kaya hindi sapat ang pirma lamang: kailangang may makatotohanang pagsusuri at pagwawasto sa maling paggamit.

Ilagay din kung paano iuulat ang panggagaya ng ibang negosyo, sino ang magpapasya sa legal na hakbang, at paano ititigil ang paggamit ng tatak kapag natapos ang pahintulot. Huwag hayaang magparehistro ang katuwang ng tatak sa sarili niyang pangalan nang walang malinaw na legal na batayan.

Praktikal na tandaan: Bago mag-alok ng prangkisa, buuin ang isang talaan ng tatak na may patunay ng pagmamay-ari, katayuan ng proteksiyon at malinaw na karapatang magpagamit. Ayusin muna ang anumang puwang bago gumastos ang bagong katuwang.