Pag-ayos ng Alitan Bago Iprangkisa ang Negosyo

Bago iprangkisa ang kasalukuyang negosyo, magtakda kung paano aayusin ang hindi pagkakasundo sa magiging katuwang. Hindi ito tungkol sa reklamo ng mamimili, kundi sa mga pagtatalo tungkol sa pananagutan sa kontrata: hindi naibigay na tulong, pinagtatalunang singil, o hindi nasunod na obligasyon. Sa komunidad ng prangkisa, mas madaling mapangalagaan ang tiwala kapag malinaw ang proseso bago pa magkaroon ng problema.

1. Iangkla ang proseso sa tamang batas

Walang iisang komprehensibong batas sa Pilipinas na sumasaklaw sa lahat ng usapin sa prangkisa. Umiiral ang Kodigo Sibil para sa mga kontrata at ang Republic Act No. 8293, o Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal, para sa mga kaugnay na karapatan sa tatak at iba pang ari-ariang intelektuwal.

Mayroon ding Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, na nagtatakda ng mga proteksiyon para sa mga mikro, maliit, at katamtamang negosyo sa komunidad ng prangkisa. Para sa mga kasunduang saklaw nito, kabilang sa pinakamababang kailangang nilalaman ang mekanismo sa paglutas ng alitan. Kabilang dito ang probisyong maaaring humingi ang mga panig ng boluntaryong pamamagitan sa ilalim ng Republic Act No. 9285, ang batas sa alternatibong paglutas ng alitan.

May mga itinakda rin ang kautusan tungkol sa pagpaparehistro ng mga kasunduan sa Department of Trade and Industry. Ipatukoy sa abogado ang naaangkop na paraan at kasalukuyang proseso para sa inyong negosyo; huwag ipagpalagay na sapat na ang karaniwang pagpaparehistro ng pangalan ng negosyo.

Mahalagang linawin: ang Republic Act No. 9178 ay batas para sa mga negosyong mikro sa barangay, hindi isang “batas sa prangkisa ng 1995.” Huwag itong gamiting batayan ng inyong sugnay sa alitan.

2. Gumawa ng malinaw na daan mula abiso hanggang pag-uusap

Huwag umasa sa pangakong “pag-uusapan na lang natin.” Kapag may salaping nakataya, kailangang alam ng magkabilang panig kung kanino lalapit at ano ang susunod na hakbang.

Maghanda ng nakasulat na proseso na may apat na bahagi:

• Pormal na abiso: Tukuyin ang awtorisadong tatanggap, paraan ng pagpapadala, at kailan ituturing na natanggap ang abiso.
• Paglalarawan ng usapin: Ilahad ang pangyayari, obligasyong pinagtatalunan, kaugnay na ebidensiya, at hinihiling na lunas.
• Paunang pagsusuri: Italaga kung sino ang mangangalap ng tala at sasagot nang may kapangyarihang magmungkahi ng solusyon.
• Pag-akyat sa nagpapasya: Magtakda ng pag-uusap ng mga kinatawang may awtoridad na makipagkasundo kung hindi malutas sa unang antas.

Maglagay ng makatwirang panahon para sa pagtanggap, pagsagot, at pagpupulong. Ang mga panahong ito ay mungkahing patakarang pagkakasunduan, hindi awtomatikong takdang araw sa batas.

Halimbawa, kung sinasabing hindi naibigay ang ipinangakong tulong sa pagbubukas, ihambing ang kontrata, tala ng pagbisita, at mga mensahe. Huwag agad ituring na paglabag ang isang paratang nang hindi sinusuri ang magkabilang paliwanag.

3. Pag-ibahin ang pamamagitan at arbitrasyon

Sa pamamagitan, tumutulong ang isang neutral na tao upang makabuo ng kasunduang katanggap-tanggap sa magkabilang panig. Hindi siya basta nagpapataw ng sariling desisyon. Ang anumang pagkakasundo ay dapat maingat na isulat, kasama ang gagawin, responsable, at takdang panahon.

Sa arbitrasyon, isinusumite ang alitan sa isang tagapagpasya o lupon alinsunod sa napagkasunduang patakaran at naaangkop na batas. Maaari itong humantong sa pasyang may bisa at maipatutupad ayon sa batas. Hindi ito kapareho ng simpleng pagpupulong o pamamagitan.

Bago pumili ng sugnay, ipasuri ang sumusunod:

• Aling mga alitan ang saklaw ng bawat hakbang?
• Paano pipiliin ang neutral na tagapamagitan o tagapagpasya?
• Saan gaganapin ang proseso, at maaari bang dumalo nang malayuan?
• Anong wika ang gagamitin, at paano hahatiin ang mga gastos?
• Ano ang mangyayari kapag tumangging lumahok ang isang panig?

Iwasang basta kumopya ng sugnay mula sa dayuhang kontrata. Ang malayong lugar at mabigat na gastos ay maaaring magpahirap sa maliit na katuwang. Ipasuri rin ang mga pagbubukod para sa agarang proteksiyong legal; hindi lahat ng suliranin ay dapat maghintay sa mahabang pag-uusap.

4. Panatilihin ang operasyon habang inaayos ang alitan

Dapat malinaw kung aling mga obligasyon ang magpapatuloy habang may pagtatalo, alinsunod sa kontrata at batas. Halimbawa, maaaring magkahiwalay ang pagsusuri sa pinagtatalunang singil at ang pagbabayad ng halagang hindi naman kinukuwestiyon.

Huwag awtomatikong gawing panakot ang pagputol ng suplay, pagharang sa sistema, o pampublikong pagpapahiya. Ang anumang paghihigpit ay dapat may wastong batayan at dumaan sa legal na pagsusuri, lalo na kung maaapektuhan ang manggagawa at mamimili.

Magtalaga ng tagapangalaga ng mga abiso, katibayan, at napagkasunduan. Limitahan ang pagbabahagi sa mga taong kailangang makaalam. Kapag nalutas ang usapin, itala ang mga pangakong gagawin at subaybayan ang pagtupad; huwag ituring na tapos ang problema dahil lamang natapos ang pagpupulong.

Praktikal na buod: Bago tumanggap ng unang katuwang, magpasuri ng sugnay sa alitan, magtalaga ng responsable, at subukan ang proseso gamit ang isang kathang sitwasyon. Ang layunin ay isang patas at magagamit na paraan ng pag-aayos, hindi lamang mahabang kontrata.