Buwis sa Royalti Bago Iprangkisa ang Negosyo

Bago mag-alok ng prangkisa, kailangang malinaw hindi lamang kung magkano ang royalti kundi kung paano ito sisingilin, itatala, at hahawakan para sa buwis. Ang halagang nakasaad sa kasunduan ay maaaring iba sa aktuwal na papasok sa bangko dahil sa buwis na kinakaltas. Sa komunidad ng prangkisa, ang maayos na prosesong ito ay nakatutulong upang maiwasan ang maling singil at pagtatalo sa bayad.

1. Ipasuri ang uri ng bawat bayad

Huwag pagsama-samahin bilang “royalti” ang lahat ng natatanggap mula sa katuwang. Maaaring may bayad para sa paggamit ng tatak at sistema, hiwalay na serbisyo, pagbili ng produkto, o kagamitan. Mahalaga ang tunay na katangian ng transaksiyon: hindi sapat ang pangalan ng bayarin upang matukoy ang wastong pagtrato sa buwis.

Gumawa ng talaan kasama ang tagatuos. Para sa bawat bayad, ilagay ang:

• Dahilan at kapalit ng pagbabayad.
• Taong o negosyong tatanggap at magbabayad.
• Batayan ng pagkukuwenta at petsa ng pagsingil.
• Dokumentong ilalabas at katibayang kailangang matanggap.
• Posibleng buwis at kung sino ang may tungkuling magkaltas o magremit.

Ipasuri kung paano naaapektuhan ng anyo ng negosyo, katayuan sa pagbubuwis, at uri ng kita ang bawat transaksiyon. Huwag basta gumamit ng paraan ng ibang tatak: maaaring magkaiba ang kanilang mga kalagayan kahit pareho silang nagpapaprangkisa.

Ang pangunahing batayan sa pagbubuwis ay ang Pambansang Kodigo sa Rentas Internas, kasama ang mga susog at naaangkop na tuntunin ng BIR. Hindi awtomatikong nangangahulugan na iisa ang buwis sa lahat ng bayad sa ilalim ng isang kasunduan.

2. Pagtugmain ang kasunduan at pagkukuwenta

Dapat magkapareho ang pagkaunawa ng abogado, tagatuos, at maniningil sa ipinapangakong bayad. Kung porsiyento ng benta ang royalti, linawin ang kahulugan ng “benta” para sa layuning iyon. Kasama ba ang buwis sa pagbebenta? Paano ituturing ang ibinalik na produkto, kinanselang transaksiyon, at diskuwento?

Hiwalay na tanong kung ang nakasaad na singil ay may kasama nang naaangkop na buwis o dadagdagan pa nito. Linawin din kung paano itatala ang buwis na kailangang ikaltas ng nagbabayad. Ang kulang na perang pumasok sa bangko ay hindi agad nangangahulugang kulang ang bayad; maaaring may wastong kinaltas na buwis na dapat patunayan.

Walang iisang komprehensibong batas sa prangkisa sa Pilipinas, ngunit may tiyak na regulasyon. Ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, ay nagtatakda ng pinakamababang nilalaman at pagpaparehistro sa DTI ng mga kasunduang saklaw nito para sa mga mikro, maliit, at katamtamang negosyo. Kabilang dito ang buong paglalahad ng mga bayarin. Hindi nito pinapalitan ang pagsunod sa batas sa buwis.

Umiiral din ang Kodigo Sibil sa mga obligasyong kontraktuwal at ang Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal, o RA 8293, sa paglilisensiya ng tatak at kaugnay na karapatan. Ipasuri ang sugnay sa buwis kasabay ng mga ito, sa halip na idagdag lamang kapag may problema na sa koleksiyon.

3. Magtakda ng daloy mula singil hanggang katibayan

Bumuo ng isang buwanang proseso na kayang sundin ng parehong panig. Maaaring magsimula ito sa pagpapatibay ng batayan ng royalti, kasunod ang pagsusuri ng pagkukuwenta, paglalabas ng wastong dokumento, pagbabayad, at pagtutugma ng mga tala.

Magtalaga ng responsable sa bawat hakbang. Sino ang maglalabas ng dokumento ng singil? Sino ang magpapatunay ng perang pumasok? Sino ang hihingi at susuri ng katibayan ng kinaltas na buwis, kung naaangkop?

Ipakumpirma sa tagatuos ang wastong paggamit ng BIR Form 2307 o ibang kinakailangang katibayan ayon sa uri ng pagkakaltas. Hindi lahat ng kinaltas na buwis ay pareho ang dokumento o pagtrato. Sundin din ang umiiral na tuntunin ng BIR sa pag-iisyu ng mga dokumento ng bentahan; huwag umasa lamang sa lumang padron.

Sa talaan ng bawat katuwang, paghiwalayin ang kabuuang singil, naaangkop na buwis, kinaltas na halaga, netong natanggap, at natitirang balanse. Itugma ang mga ito sa bangko at mga katibayan. Kapag may diperensiya, magpadala ng malinaw na paliwanag at pagkukuwenta, hindi basta panibagong singil.

4. Subukan ang proseso bago ang unang koleksiyon

Gumawa ng halimbawang buwan ng pagsingil gamit ang mga tuntuning balak ilagay sa kasunduan. Isama ang karaniwang sitwasyon: normal na bayad, may ibinalik na benta, may kinaltas na buwis, at huling dumating na katibayan. Walang kailangang totoong koleksiyon upang makita kung magulo ang proseso.

Ipasagot sa pangkat ang tatlong tanong: Magkano ang dapat singilin? Magkano ang inaasahang papasok sa bangko? Anong dokumento ang kailangan upang masabing naayos na ang balanse? Kung magkakaiba ang sagot, ayusin muna ang kasunduan at pamamaraan.

Praktikal na tandaan: Bago tumanggap ng unang royalti, maghanda ng sinuring pagkukuwenta, wastong dokumentasyon, at malinaw na pananagutan sa buwis. Mas madaling magtatag ng maayos na koleksiyon kaysa maghabol ng maling tala pagkatapos magbukas ang katuwang.