QFA: Suriin ang saklaw at gastos ng pag-audit sa prangkisa

Binigyang-diin ng Quality Franchise Association (QFA) sa gabay nitong inilathala noong Nobyembre 6, 2026 ang pangangailangang suriin ang karapatan ng tagapagbigay ng prangkisa na mag-inspeksiyon ng mga talaan at operasyon. Para sa komunidad ng prangkisa sa Pilipinas, nakatuon ang gabay sa apat na usapin: saklaw ng pagsusuri, pananagutan sa gastos, limitasyon ng kontrata at paraan ng pagtugon sa mga natuklasan.

Tukuyin kung ano ang maaaring siyasatin

Ayon sa gabay, dapat malinaw ang layunin ng bawat uri ng inspeksiyong nakasaad sa kasunduan. Bago bumili ng prangkisa, kailangang malaman kung anong mga dokumento ang maaaring hingin at kung paano isasagawa ang pagsusuri sa mga ito.

Kabilang sa mga talang dapat tukuyin ang mga resibo, ulat ng benta, tala ng pagsasauli ng bayad, tala ng imbentaryo at iba pang dokumentong kaugnay ng prangkisa. Mahalaga ring linawin kung gaano kalayong nakaraan ang maaaring balikan sa pagsusuri at kung gaano katagal kailangang itago ang mga dokumento.

Hiwalay na usapin ang pagkakakilanlan ng maaaring magsiyasat. Iminumungkahi ng QFA na tukuyin kung sariling kawani ng tatak o hiwalay na tagasuri ang maaaring pumasok sa lugar ng negosyo at humiling ng mga kopya.

Dapat ding malinaw ang pamamaraan at oras ng inspeksiyon. Maaaring kabilang sa kasunduan ang paunang abiso, pagsusuring hindi nangangailangan ng pagbisita, o biglaang pagpunta para sa mga partikular na dahilan. Ang mahalaga sa gabay ay hindi iwanang malabo kung kailan at paano maaaring gamitin ang mga karapatang ito.

Linawin kung sino ang magbabayad

Isa sa mahahalagang puntong itinampok ng QFA ang posibleng paglilipat ng gastos ng pag-audit sa may hawak ng prangkisa. Maaaring nakasaad sa kontrata na sagot ng tagapagbigay ng prangkisa ang karaniwang pagsusuri, ngunit magbabago ito kapag lumampas sa napagkasunduang antas ang hindi naiulat na benta.

Dahil dito, kailangang basahin hindi lamang ang pangkalahatang probisyon sa pag-audit kundi pati ang kundisyong nagpapasa ng gastos sa kabilang panig. Ang napagkasunduang batayan ng pagsingil ay dapat makita sa kontrata, sa halip na ipagpalagay lamang habang tumatakbo na ang negosyo.

Iminumungkahi ng gabay na humingi ng kumpletong talaan ng mga posibleng singil. Kabilang dito ang bayad sa panlabas na tagasuri, pamasahe, matutuluyan, pagkopya ng mga dokumento at mga kasunod na pag-audit.

Dapat ding pagkasunduan ang makatuwirang limitasyon sa gastos, mga ebidensiyang kailangan upang suportahan ang singil at paunang pag-apruba sa malalaking gastusin. Sa kontrata, kailangang magkahiwalay ang kulang na bayad, interes, multa at gastos sa pag-audit upang malinaw kung ano ang sinisingil at bakit.

May batas na naglilimita sa kasunduan

Nilinaw ng QFA na walang iisang komprehensibong batas sa Pilipinas na namamahala sa buong ugnayan sa prangkisa. Gayunman, hindi nito ibig sabihin na walang mga partikular na tuntuning dapat sundin.

Tinukoy ng gabay ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, na nagtatakda ng pinakamababang kondisyon para sa mga kasunduan sa prangkisa na kinasasangkutan ng mga mikro, maliit at katamtamang negosyo. Kabilang dito ang buong pagsisiwalat ng mga bayarin at malinaw na paglalahad ng mga karapatan at pananagutan ng magkabilang panig.

Mahalaga rin ang Artikulo 1306 ng Kodigo Sibil. Pinahihintulutan nito ang mga panig na magtakda ng mga kondisyon sa kontrata, basta hindi salungat sa batas, moralidad, mabuting kaugalian, kaayusang pampubliko o patakarang pampubliko.

Sa pagtalakay sa pag-audit, inilalagay ng mga probisyong ito sa konteksto ang pangangailangang malinaw ang mga obligasyon. Ang pagsusuri sa kontrata ay dapat sumaklaw kapwa sa pahintulot na magsiyasat at sa mga bayaring maaaring kaakibat nito.

Magtakda ng pagkakataong tumugon

Hindi nagtatapos sa pagkuha ng dokumento ang prosesong inilatag sa gabay. Iminumungkahi rin ng QFA na pagkasunduan ang sapat na panahon upang makapagsumite ang may hawak ng prangkisa ng mga resibo o pagwawasto bilang tugon sa mga natuklasan.

Kapag may hindi pagkakasundo, dapat malinaw kung maaaring humiling ng hiwalay na pagsusuri. Kasama rito ang pagtukoy kung sino ang pipili sa tagasuri at kung sino ang sasagot sa karagdagang gastos. Sa ganitong paraan, napag-uusapan na ang proseso bago pa magkaroon ng pagtatalo sa resulta.

Praktikal na paalala: Bago pumirma, tiyaking nakasulat ang saklaw ng inspeksiyon, batayan ng singil at pagkakataong tumugon. Huwag ihiwalay ang karapatang mag-audit sa gastos at prosesong kaakibat nito.