Franchise kopen: controleer hoe de royalty wordt berekend

Een franchisevergoeding lijkt eenvoudig: u betaalt een percentage van uw omzet voor deelname aan een formule. Maar wat telt precies als omzet, wanneer moet u betalen en geldt er een minimumbedrag? Binnen de franchisecommunity vormen duidelijke financiële afspraken de basis voor een werkbare samenwerking. Onderzoek daarom niet alleen het percentage, maar vooral de berekeningsregels achter de royalty voordat u een franchise koopt.

1. Leg vast waarover u royalty betaalt

De doorlopende franchisevergoeding wordt vaak royalty genoemd. Deze kan bestaan uit een vast bedrag, een omzetafhankelijk bedrag of een combinatie daarvan. Het percentage alleen is daarom geen goede maatstaf om formules te vergelijken.

Begin met de omzetdefinitie in de conceptovereenkomst. Staat daarin alleen ‘gerealiseerde omzet’, vraag dan om een concrete uitwerking. Controleer in ieder geval:

• Btw: wordt de vergoeding berekend over omzet exclusief of inclusief btw?
• Kortingen: telt de oorspronkelijke verkoopprijs of het bedrag dat de klant werkelijk betaalt?
• Retouren: worden terugbetalingen afgetrokken, en in welke afrekenperiode?
• Cadeaubonnen: telt de verkoop van de bon, de besteding ervan of een andere gebeurtenis?
• Onbetaalde facturen: betaalt u ook royalty over bedragen die klanten nog niet hebben voldaan?
• Platformverkopen: telt het volledige klantbedrag of het bedrag na aftrek van platformkosten?

Geen van deze antwoorden volgt automatisch uit het woord ‘royalty’. De overeenkomst moet voldoende duidelijk maken welke berekening geldt. Voorkom vooral dat dezelfde verkoop op twee momenten meetelt, bijvoorbeeld bij uitgifte én inwisseling van een cadeaubon.

Vraag ook welke documenten de berekening bepalen. Soms staan aanvullende regels in het handboek, een tarievenbijlage of de voorwaarden van het kassasysteem. Laat tegenstrijdigheden vóór ondertekening oplossen.

2. Test de vergoeding met een proefafrekening

Vraag de franchisegever om een uitgewerkte voorbeeldfactuur en de bijbehorende omzetgegevens. Laat vervolgens uw accountant dezelfde berekening zelfstandig uitvoeren. Komen de uitkomsten niet overeen, dan is dat aanleiding om de definities aan te scherpen.

Gebruik daarbij niet alleen een normale verkoopmaand. Test ook een openingsmaand met weinig omzet, een maand met veel retouren en een periode met grote kortingsacties. Zo ziet u welke gevolgen de afspraak heeft wanneer uw bedrijfsvoering afwijkt van het gemiddelde.

Let afzonderlijk op een minimumvergoeding. Als u altijd een minimumbedrag verschuldigd bent, kan de feitelijke royaltydruk bij lage omzet veel hoger liggen dan het genoemde percentage. Bereken daarom steeds de totale royalty gedeeld door de omzet waarop u uw eigen bedrijfsanalyse baseert.

Controleer daarnaast eventuele staffels. Geldt een lager tarief na het bereiken van een omzetgrens voor alle omzet, of uitsluitend voor het gedeelte boven die grens? Wordt de grens per maand, kwartaal of jaar beoordeeld? En volgt achteraf een correctie? Een staffel zonder heldere rekenregel kan tot structurele verschillen in interpretatie leiden.

3. Onderzoek betaalmomenten en aanpassingen

De berekening bepaalt hoeveel u betaalt; het betaalmoment bepaalt wanneer dat geld uw rekening verlaat. Vraag of de franchisegever werkt met voorschotten, automatische incasso of facturen achteraf. Leg vast wanneer een definitieve afrekening volgt en hoe te veel betaalde bedragen worden teruggestort of verrekend.

Controleer vervolgens hoe fouten worden hersteld. Wie behandelt een bezwaar tegen een afrekening? Welke onderliggende gegevens ontvangt u? Binnen welke termijn moet u reageren? Ga er niet vanuit dat een betwiste factuur vanzelf uw betalingsverplichting opschort; laat de contractuele regeling juridisch beoordelen.

Onderzoek ook indexatie en tariefwijzigingen. Bij indexatie horen een herkenbare index, een referentiemoment en een berekeningswijze. Bij een bevoegdheid om tarieven te veranderen moeten de voorwaarden en procedure duidelijk zijn. Laat beoordelen of de wijzigingsbepaling geldig is en welke wettelijke bescherming in uw situatie geldt.

Vraag ten slotte wat de royalty dekt. Een vergoeding kan minder aantrekkelijk zijn wanneer voor noodzakelijke systemen of diensten daarnaast afzonderlijke bedragen worden gerekend. Maak één overzicht van de royalty en de prestaties die daar wel en niet onder vallen.

4. Gebruik uw wettelijke informatiepositie

In Nederland geldt sinds 1 januari 2021 de Wet franchise, opgenomen in Boek 7, titel 16 van het Burgerlijk Wetboek. De franchisegever moet vóór het sluiten van de overeenkomst onder meer informatie verstrekken over de vergoedingen, opslagen en andere financiële bijdragen die u moet betalen, en over de verlangde investeringen.

De wettelijk vereiste informatie moet ten minste vier weken vóór het sluiten van de franchiseovereenkomst beschikbaar zijn. Gebruik die periode om ook de royaltyberekening te laten toetsen. U heeft zelf eveneens een onderzoeksplicht: neem binnen redelijke grenzen maatregelen om te voorkomen dat u op basis van onjuiste veronderstellingen tekent.

De wet schrijft geen standaardroyalty of maximumpercentage voor. Bescherming begint hier dus bij inzichtelijke informatie en zorgvuldig vastgelegde afspraken. Laat mondelinge toezeggingen over vrijstellingen, startkortingen of afwijkende berekeningen opnemen in de overeenkomst of een ondertekende bijlage.

Praktische conclusie: teken pas wanneer u met dezelfde omzetgegevens zelfstandig tot dezelfde royalty komt als de franchisegever. Een controleerbare berekening is waardevoller dan een aantrekkelijk percentage zonder duidelijke voorwaarden.