Prangkisa sa Pilipinas: Tiyakin ang Karapatan sa Tatak

Maaaring kilala ang pangalan ng isang negosyo, ngunit hindi ibig sabihin na awtorisadong magbenta ng prangkisa ang bawat gumagamit nito. Bago pumirma, tiyaking may malinaw na karapatan ang kausap mong ipagamit ang pangalan, sagisag at iba pang pagkakakilanlan ng negosyo. Sa komunidad ng prangkisa sa Pilipinas, mahalagang bahagi ito ng pagsusuri: kapag may problema sa pagmamay-ari o pahintulot, maaaring maapektuhan ang iyong karatula, operasyon at puhunan.

1. Ihiwalay ang rehistro ng negosyo sa rehistro ng tatak

Magkaiba ang pagpaparehistro ng pangalan ng negosyo at ang pagpaparehistro ng tatak. Ang dokumento mula sa DTI para sa pangalan ng negosyo, o mula sa SEC para sa korporasyon, ay hindi kapalit ng sertipiko ng pagpaparehistro ng tatak sa IPOPHL, ang tanggapan ng pamahalaan para sa intelektuwal na pag-aari.

Sa ilalim ng Batas Republika Blg. 8293, o Kodigo sa Intelektuwal na Pag-aari ng Pilipinas, nakukuha ang mga karapatan sa tatak sa pamamagitan ng pagpaparehistrong naaayon sa batas. May mga natatanging proteksiyon din para sa ilang pangalan at kilalang tatak, kaya hindi sapat ang sariling paghahanap lamang kapag may pagtatalo.

Hingin ang sumusunod:

• Kopya ng sertipiko ng pagpaparehistro, kasama ang numero nito.
• Pangalan ng nakatalang may-ari ng tatak.
• Mga produkto o serbisyong saklaw ng rehistro.
• Patunay ng kasalukuyang bisa at kinakailangang pagpapanatili ng rehistro.
• Eksaktong bersiyon ng pangalan at sagisag na gagamitin mo.

Kung aplikasyon pa lamang ang ipinapakita, huwag itong ituring na aprubadong rehistro. Itanong kung ano ang mangyayari sa iyong negosyo kung hindi ito maaprubahan o kung may ibang tumutol.

2. Sundan ang pahintulot mula sa may-ari hanggang sa iyo

Hindi awtomatikong problema kung magkaiba ang may-ari ng tatak at ang kumpanyang nag-aalok ng prangkisa. Maaaring may wastong kasunduan sa paglilisensiya. Ang mahalaga ay mapatunayan ang tuloy-tuloy na pahintulot mula sa may-ari hanggang sa magiging paggamit mo.

Kung hindi ang may-ari ang iyong kausap, hingin ang dokumentong nagpapahintulot dito na magbigay ng prangkisa o karagdagang lisensiya. Suriin kung saklaw nito ang Pilipinas, ang uri ng negosyong bubuksan mo, at ang buong panahong ipinapangako sa iyo.

Halimbawa, kung mas maikli ang natitirang pahintulot ng nag-aalok kaysa sa kontratang ibinebenta nito, may puwang na kailangang ipaliwanag. Hindi sapat ang pasalitang pangakong “karaniwan naman itong ipinagpapatuloy.”

Tiyakin din na ang pipirma ay awtorisadong kumatawan sa kumpanya. Dapat magkatugma ang pangalan sa kontrata, mga dokumentong pangnegosyo at opisyal na tagatanggap ng bayad. Kung may pagkakaiba, humingi ng nakasulat na paliwanag at kaukulang awtorisasyon bago magpatuloy.

3. Unawain ang naaangkop na tuntunin sa Pilipinas

Hindi tamang sabihing walang anumang tiyak na regulasyon sa prangkisa sa Pilipinas. Ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, ay nagtatakda ng mga proteksiyon para sa napakaliit, maliit at katamtamang negosyong tumatanggap ng prangkisa. Kabilang dito ang mga pinakamababang probisyon sa kasunduan at pagpaparehistro ng mga kasunduan sa DTI, alinsunod sa mga mekanismong itinakda para rito.

Kabilang sa mahahalagang nilalaman ng saklaw na kasunduan ang malinaw na pagkakakilanlan ng mga produkto o serbisyong saklaw ng karapatang intelektuwal, mga karapatan at obligasyon ng magkabilang panig, at buong pagsisiwalat ng mga bayarin. Ipasuri sa abogado kung saklaw ka ng kautusan at kung nasunod ang naaangkop na proseso.

Hindi katumbas ng garantiya sa bisa ng tatak o tagumpay ng negosyo ang pagpaparehistro ng kasunduan. Naaangkop din ang Kodigo Sibil sa mga obligasyon, kontrata at posibleng pananagutan sa maling paglalahad. Ang mga tuntunin sa prangkisa ng kagamitang pambayan ay hindi ang batayan ng karaniwang kasunduan para sa tindahan o kainan.

4. Isulat kung sino ang sasagot kapag may problema

Huwag makuntento sa pangungusap na pinapayagan kang gamitin ang tatak. Dapat malinaw sa kontrata kung sino ang kikilos at gagastos kapag may humamon sa karapatang gamitin ito.

Ipasagot at ipasulat ang mga tanong na ito:

• Sino ang hahawak sa reklamo o kasong may kaugnayan sa tatak?
• Sino ang sasagot sa makatwirang gastos sa pagtatanggol?
• Sino ang magbabayad kung kailangang palitan ang karatula, balot o kagamitang may tatak?
• Ano ang lunas kung mawala ang pahintulot habang umiiral ang iyong kontrata?
• Anong abiso ang matatanggap mo kapag may pagtutol, kaso o pagbabago sa pagmamay-ari?

Hindi awtomatikong karapatan ang bawat lunas na nais mo; kailangang mapagkasunduan ang malinaw at maipatutupad na mga probisyon. Maglaan ng hiwalay na badyet para sa pagsusuring legal bago maglabas ng malaking puhunan.

Praktikal na tandaan: Huwag pangalan lamang ang bilhin. Patunayan ang may-ari, sundan ang pahintulot, at tiyaking nakasulat ang proteksiyon mo kung mawala ang karapatang gamitin ang tatak.