Prangkisa sa Pilipinas: Maaari Mo Bang Ibenta ang Negosyo?

Bago bumili ng prangkisa, isipin din kung paano mo ito maibebenta balang araw. Hindi awtomatikong kasama sa pagbebenta ng kagamitan o negosyo ang karapatang gamitin ng mamimili ang tatak. Sa komunidad ng prangkisa, mahalagang malinaw kung kailan maaaring ilipat ang kasunduan, sino ang magpapahintulot, at anong pananagutan ang maiiwan sa iyo. Maaaring kumikita ang sangay ngunit mahirap ibenta dahil sa mga kondisyon ng kontrata.

1. Alamin kung ano talaga ang maaaring ilipat

Magkaiba ang pagbebenta ng mga ari-arian ng negosyo, paglilipat ng kasunduan sa prangkisa, at pagbebenta ng pagmamay-ari sa kumpanyang nagpapatakbo nito. Maaaring magkaiba rin ang pahintulot na kailangan sa bawat paraan.

Halimbawa, maaaring tanggap ng nagkakaloob ng prangkisa ang bagong mamimili ngunit kailangan nitong pumirma ng bagong kontrata. Sa ibang kasunduan, maaari namang ipagpatuloy ng mamimili ang natitirang panahon ng umiiral na kontrata. Malaki ang epekto nito sa halaga ng negosyo at sa interes ng posibleng bumili.

Hanapin ang mga probisyong sumasaklaw sa:

• Pagbebenta o paglilipat ng buong negosyo.
• Pagpasok ng bagong kasosyo o pagbebenta ng sapi sa kumpanya.
• Pagbabago ng taong may kontrol sa mga desisyon.
• Karapatan ng nagkakaloob na maunang bumili bago ang ibang mamimili.

Huwag ipagpalagay na walang kailangang pahintulot dahil pareho pa rin ang pangalan ng kumpanya. Maaaring ituring ng kontrata na paglilipat ang pagbabago ng mayoryang pagmamay-ari kahit hindi nagbago ang mismong kumpanyang lumagda.

2. Unawain ang legal na batayan ng pahintulot

Walang iisang komprehensibong batas sa Pilipinas na sumasaklaw sa lahat ng usapin ng prangkisa. May Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169 para sa proteksiyon ng mga mikro, maliit at katamtamang negosyong kumukuha ng prangkisa, ngunit hindi ito dapat ituring na awtomatikong karapatang ibenta ang prangkisa sa sinumang mapili mo.

Sa ilalim ng Artikulo 1306 ng Kodigo Sibil, maaaring magtakda ang mga partido ng mga kondisyon basta hindi salungat sa batas, moralidad, mabuting kaugalian, kaayusang pampubliko o patakarang pampubliko. Maaaring maglagay ang nagkakaloob ng prangkisa ng mga limitasyon at kondisyon sa paglilipat ng mga karapatan, obligasyon o pagmamay-ari ng negosyo.

Mahalaga rin ang Batas Republika Blg. 8293, o Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal. Ang kasunduang may paglilipat ng teknolohiya at sistematikong kaalaman ay saklaw ng mga ipinagbabawal at kinakailangang probisyon sa mga Seksiyon 87 at 88. Ipasuri sa abogado ang umiiral at anumang bagong kasunduan, lalo na kung babaguhin ang mga kondisyon bilang bahagi ng bentahan.

Huwag umasa sa sinasabing pangkalahatang karapatang mailipat ang prangkisa kapag kuwalipikado ang mamimili. Tiyaking batas na umiiral ang binabanggit, hindi panukalang batas lamang, at tukuyin kung anong proteksiyon ang talagang nasa kontrata.

3. Gawing malinaw ang proseso ng pag-apruba

Ang katagang “kailangan ng pahintulot” ay kulang kung walang pamantayan at takdang proseso. Bago pumirma sa pagbili mo ng prangkisa, hinging ilahad kung paano susuriin ang magiging mamimili.

Kwalipikasyon. Alamin ang hinihinging kakayahang pinansiyal, karanasan, oras sa pagpapatakbo at pagsasanay. Itanong kung maaaring magbago ang mga pamantayang ito habang umiiral ang kontrata.

Mga dokumento at panahon. Humingi ng tiyak na listahan ng isusumite at panahong sasagot matapos makumpleto ang mga ito. Iminungkahing ilagay sa kontrata ang obligasyong magbigay ng nakasulat na dahilan kapag tumanggi. Mga proteksiyong dapat itong pag-usapan, hindi ipagpalagay na awtomatikong ipinagkakaloob ng batas.

Unang pagkakataong bumili. Kung may ganitong karapatan ang nagkakaloob, linawin kung kailan ito magsisimula, gaano katagal maaaring gamitin, at kung dapat nitong tapatan ang parehong presyo at kondisyon ng alok ng ibang mamimili.

Hilinging ipaliwanag ang proseso gamit ang isang halimbawang bentahan. Kapag hindi malinaw kung sino ang kikilos at kailan, posibleng maipit ang mamimili at masayang ang inyong negosasyon.

4. Kwentahin ang matatanggap at pananagutang maiiwan

Hindi ang presyo ng bentahan ang buong halagang mapupunta sa iyo. Maaaring may bayad sa paglilipat, pagsasanay ng bagong may-ari, kinakailangang pagbabago sa sangay at mga obligasyong kailangang bayaran muna. Hingin ang batayan ng bawat singil, kung sino ang magbabayad, at kung kailan ito dapat bayaran.

Linawin din kung matatapos ang iyong pananagutan sa mga obligasyon pagkatapos ng paglilipat. Ang pag-apruba sa mamimili ay hindi dapat basta ipakahulugang paglaya mo sa lahat ng utang o garantiya. Humingi ng kasulatang malinaw na naghihiwalay sa pananagutan bago at pagkatapos ng takdang paglilipat.

Sa kasunduan sa bentahan, ipasulat na nakasalalay ang pagkumpleto sa kinakailangang pag-apruba at tukuyin ang mangyayari sa deposito kung hindi ito makuha.

Praktikal na buod: Bago bumili, tiyaking may malinaw na daan palabas: kuwalipikadong mamimili, tiyak na proseso, nakalistang gastos at nakasulat na hangganan ng iyong pananagutan.