Puhunan ng May-ari Bago Iprangkisa ang Negosyo

Maaaring kumikita ang iyong tindahan ngunit kulang pa rin ang salapi para iprangkisa ito. Magkaiba ang pondong kailangan sa pagpapatakbo ng sariling sangay at sa pagtupad ng mga obligasyon sa mga kukuha ng prangkisa. Sa komunidad ng prangkisa, mahalagang handa ang may-ari ng tatak na gumastos bago pa dumating ang unang bayad. Narito ang paraan upang suriin ang sariling kakayahang pinansiyal bago magpalawak sa Pilipinas.

1. Ihiwalay ang puhunan sa pagpapalawak

Huwag ituring na magagamit sa prangkisa ang buong laman ng iyong bangko. Maaaring nakalaan na ang bahagi nito sa sahod, buwis, renta, utang, o susunod na pagbili ng paninda. Ang unang hakbang ay tukuyin kung magkano ang tunay na malayang salapi matapos protektahan ang kasalukuyang negosyo.

Gumawa ng magkahiwalay na talaan para sa tatlong pangangailangan:

• Kasalukuyang operasyon: pondong nagpapanatiling bukas at maayos ang mga sariling sangay.
• Paghahanda sa prangkisa: paggastos sa pagbuo at pagsusuri ng kontrata, pagdodokumento ng sistema, at paghahanda ng mga taong mamamahala sa pagpapalawak.
• Pagtupad sa pangako: salaping kailangan upang maihatid ang napagkasunduang gawain bago at pagkatapos magbukas ang katuwang.

Hindi sapat na may badyet sa papel. Itala kung kailan kailangang bayaran ang bawat gastusin at kung saan talaga manggagaling ang pera. Maaaring may sapat na kabuuang pondo ngunit kapusin sa mismong linggo ng sabayang pagbabayad.

Kung iisang entidad ang nagpapatakbo ng tindahan at nagbibigay ng prangkisa, magpatulong sa tagatuos na gumawa ng hiwalay na pagsubaybay sa mga gastos. Hindi awtomatikong kailangang magtatag ng bagong kompanya; ang mahalaga ay malinaw ang pananagutan at paggamit ng salapi.

2. Iugnay ang bawat pangako sa tunay na gastos

Ang isang pangakong nakasulat sa alok ay kailangang may katapat na tao, oras, kagamitan, at pondo. Bago tumanggap ng katuwang, gumawa ng talaang nagdurugtong sa bawat obligasyon at gastos nito.

Halimbawa, kung may tulong sa pagbubukas, isama ang oras ng kawani, pamasahe, posibleng panunuluyan, at kapalit na taong gagawa ng naiwan niyang tungkulin. Kung may regular na pagbisita, huwag bilangin lamang ang pamasahe: may oras din sa paghahanda, pagsusuri, at pagsubaybay pagkatapos ng pagbisita.

Para sa bawat gawain, sagutin ang sumusunod:

• Kailan ito kailangang matapos?
• Sino ang gagawa at sino ang papalit kapag wala siya?
• Minsanan ba ang gastos o mauulit habang umiiral ang kontrata?
• Tataas ba ito sa bawat dagdag na sangay?
• May naihanda bang salapi bago sumapit ang bayaran?

Isama rin ang oras ng may-ari. Kahit wala kang dagdag na kinukuhang sahod, may kapalit ang paglayo mo sa sariling tindahan. Maaaring kailanganin ang bagong tagapamahala upang hindi humina ang negosyong pinagmumulan ng iyong pondo.

3. Subukin ang salapi kapag walang bagong katuwang

Isang mahalagang pagsusulit ang pagtatanong: Kung walang bagong kumuha ng prangkisa, kaya pa bang tuparin ang pangako sa mga nakapirma na?

Ang paunang bayad ng bagong katuwang ay hindi dapat ituring na malayang kita bago tukuyin ang mga obligasyong kaugnay nito. Ipasuri sa tagatuos ang wastong pagtatala at paglalaan para sa mga gawaing hindi pa naihahatid.

Gumawa ng buwanang pagtataya ng pumapasok at lumalabas na salapi. Subukin ang mga makatwirang sitwasyon: maantalang pagbubukas, mas mababang nakokolektang patuloy na bayad, dagdag na pagbisita, o sabayang pangangailangan ng ilang sangay. Mga pagsusulit ito sa kahandaan, hindi mga tiyak na mangyayari.

Magtakda ng pinakamababang pondong hindi gagalawin para sa pagpapalawak. Ibatay ito sa sariling obligasyon, iskedyul ng bayaran, at panahon ng posibleng pagkaantala—hindi sa isang pangkalahatang bilang na ipinapalagay na bagay sa lahat.

Kung mauubos ang reserba, pumili muna ng lunas: bawasan ang bilis ng pagtanggap, magdagdag ng sariling puhunan, o ayusin ang plano bago mangako. Huwag basta bawasan ang serbisyong nakapaloob na sa umiiral na kontrata.

4. Gawing pamantayan ang pinansiyal na kahandaan

Binibigyang-diin ng Kodigo ng Pag-uugali ng QFA ang sapat na puhunan sa pagpapatakbo at katatagan sa pananalapi ng nagbibigay ng prangkisa. Boluntaryong pamantayan ng samahan ito, hindi batas o kapalit ng pagsunod sa pamahalaan.

Walang iisang komprehensibong batas sa prangkisa sa Pilipinas. Umiiral ang Kodigo Sibil sa mga kontrata at ang Republic Act No. 8293 sa mga karapatan sa intelektuwal na pag-aari. May tiyak ding regulasyon: ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, ay nagtatakda ng pagpaparehistro sa DTI ng mga kasunduang saklaw nito kapag ang kumukuha ng prangkisa ay mikro, maliit, o katamtamang negosyo. Kabilang sa pinakamababang nilalaman ang paglalahad ng mga bayarin, panahon ng pag-iisip, at alternatibong pag-aayos ng alitan. Ipatukoy sa abogado ang naaangkop na proseso at saklaw.

Praktikal na aral: Bago mag-alok ng prangkisa, aprubahan muna ang badyet, reserba, at pinakamataas na bilang ng katuwang na kaya mong pondohan. Magpalawak ayon sa kakayahang tumupad, hindi lamang sa dami ng gustong sumali.