Protektahan ang Tatak Bago Iprangkisa ang Negosyo

Bago maghanap ng unang tatanggap ng prangkisa, tiyaking may karapatan kang ipagamit ang pangalan at sagisag ng negosyo. Hindi sapat na kilala na ito ng mga mamimili o nakarehistro ang pangalan ng negosyo. Sa komunidad ng pagpa-prangkisa, ang malinaw na pagmamay-ari ng tatak ay pundasyon ng tiwala: dapat alam ng bawat kasapi kung ano ang maaari niyang gamitin, saan, at hanggang kailan.

1. Ihiwalay ang pangalan ng negosyo sa karapatan sa tatak

Magkaiba ang pagpaparehistro ng pangalan ng negosyo at pagpaparehistro ng tatak. Ang tala sa DTI para sa nag-iisang may-ari, o sa SEC para sa korporasyon o samahan, ay hindi kapalit ng pagpaparehistro ng tatak sa IPOPHL, ang tanggapan ng Pilipinas para sa intelektuwal na ari-arian.

Sa ilalim ng Batas Republika Blg. 8293, o Kodigo sa Intelektuwal na Ari-arian, nakukuha ang karapatan sa tatak sa pamamagitan ng wastong pagpaparehistro alinsunod sa batas. May mga hiwalay ding proteksiyon para sa pangalan ng negosyo at laban sa hindi makatarungang pakikipagkumpitensya; hindi nito inaalis ang pangangailangang suriin ang mismong tatak.

Gumawa muna ng talaan ng mga ginagamit mong pagkakakilanlan:

• Pangalan na nakikita sa karatula at pakete.
• Sagisag at mga bersiyon nito.
• Natatanging pangalan ng produkto o serbisyo.
• Mga katagang nais mong protektahan bilang tatak.

Para sa bawat isa, itala kung sino ang lumikha, sino ang inaakalang may-ari, at kung may aplikasyon o sertipiko na. Kung panlabas na tagadisenyo ang gumawa ng sagisag, ipasuri rin ang kasunduan tungkol sa karapatang-ari nito. Hindi awtomatikong nalulutas ng pagbabayad sa disenyo ang lahat ng usapin sa pagmamay-ari.

2. Suriin ang pagkakatulad, saklaw, at tunay na may-ari

Bago gumastos sa karatula para sa bagong sangay, magsaliksik sa talaan ng mga tatak ng IPOPHL. Huwag eksaktong baybay lamang ang hanapin. Tingnan ang magkahawig na tunog, anyo, at kahulugan, lalo na para sa magkakaugnay na produkto o serbisyo.

Ang paunang paghahanap ay panala lamang, hindi garantiya na tatanggapin ang aplikasyon o walang ibang may karapatan. Kung may malapit na pagkakatulad, magpasuri sa abogadong may kaalaman sa intelektuwal na ari-arian bago mag-alok ng prangkisa.

Mahalaga rin ang saklaw ng pagpaparehistro. Halimbawa, huwag ipagpalagay na ang proteksiyon para sa serbisyo ng kainan ay awtomatikong sumasaklaw sa lahat ng nakapaketeng pagkaing ibebenta mo. Iayon ang mga produkto at serbisyong nakatala sa aktuwal at planong paggamit.

Tiyakin ding tama ang nakapangalan na may-ari. Kung personal na pag-aari ng tagapagtatag ang tatak ngunit korporasyon ang magbibigay ng prangkisa, kailangan ng malinaw na batayan upang maipagamit ito ng korporasyon. Maaaring mangailangan ng paglilipat ng karapatan o lisensiyang tahasang nagpapahintulot ng karagdagang pagpapagamit. Ipaayos ang dokumentasyon at naaangkop na pagtatala bago pumirma sa mga kasosyo.

3. Isulat ang hangganan ng pahintulot sa paggamit

Walang iisang komprehensibong batas sa Pilipinas na sumasaklaw sa lahat ng pagpa-prangkisa. Mahalaga ang Kodigo Sibil sa mga kontrata at ang Kodigo sa Intelektuwal na Ari-arian sa paggamit ng tatak at kaugnay na karapatan.

May tiyak ding mga tuntunin ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, para sa mga kasunduang may sangkot na mikro, maliit, at katamtamang negosyo. Nagtatakda ito ng pinakamababang nilalaman ng kasunduan at nag-aatas sa DTI na lumikha ng talaan ng mga kasunduan sa prangkisa. Alamin sa DTI ang naaangkop na kasalukuyang proseso; huwag ipagkamali ito sa pagpaparehistro ng tatak.

Sa bahagi ng kontrata tungkol sa tatak, malinaw na ilagay ang:

• Eksaktong tatak at pinapahintulutang bersiyon.
• Mga produkto, serbisyo, lugar, at paraang saklaw ng paggamit.
• Pahintulot para sa karatula, pakete, pahina sa internet, at paghahatid.
• Pamantayan sa kalidad at paraan ng pagsusuri.
• Pag-uulat ng panggagaya at pananagutan sa pagpapatupad ng karapatan.
• Pagtigil sa paggamit kapag natapos ang kasunduan.

Mahalaga ang aktuwal na pagkontrol sa kalidad: hinihingi ng Kodigo sa Intelektuwal na Ari-arian na magkaroon ng mabisang kontrol ang nagpapagamit ng tatak sa kalidad ng kaugnay na produkto o serbisyo. Ipasuri rin kung naaangkop ang mga tuntunin tungkol sa paglilipat ng teknolohiya at pagtatala ng lisensiya.

4. Maghanda ng katibayan at kalendaryo ng pangangalaga

Bumuo ng isang maayos na talaksan: resulta ng paghahanap, aplikasyon, sertipiko, kasulatan ng paglilipat, lisensiya, at ebidensiya ng paggamit. Magtalaga ng taong susubaybay sa pagpapanibago at mga kinakailangang deklarasyon ng aktuwal na paggamit. Huwag umasa sa alaala ng may-ari lamang.

Kung nakabinbin pa ang aplikasyon, sabihin iyon nang malinaw sa inaanyayahang kasosyo. Huwag ilarawan bilang rehistrado ang tatak na wala pang rehistrasyon. Itakda rin kung ano ang mangyayari kung kailangan itong baguhin: sino ang sasagot sa bagong karatula, pakete, at abiso sa mamimili?

Praktikal na tandaan: Bago tumanggap ng unang kasosyo sa komunidad ng pagpa-prangkisa, tiyaking malinaw ang may-ari, nasuri ang saklaw ng proteksiyon, at nakasulat ang pahintulot sa paggamit ng tatak.