Pagpili ng Modelo Bago Iprangkisa ang Negosyo

Bago iprangkisa ang umiiral mong negosyo, linawin muna kung ano talaga ang maipapagamit mo sa ibang negosyante: karapatang magbenta ng produkto, o isang buong sistemang kayang patakbuhin sa ibang lokasyon? Magkaiba ang dalawang ito sa kontrol, gastos at pananagutan. Sa komunidad ng prangkisa sa Pilipinas, mahalagang tumugma ang pangako sa aktuwal na modelong kayang ihatid ng may-ari ng tatak.

1. Tukuyin kung produkto o buong sistema ang ipapagamit

Sa prangkisang nakatuon sa pamamahagi ng produkto, pangunahing binibigyan ang katuwang ng karapatang magbenta ng mga produkto ng may-ari ng tatak. Maaaring may pamantayan sa pagpapakita ng produkto at paggamit ng pangalan, ngunit hindi kinakailangang ibigay ang buong paraan ng pagpapatakbo ng negosyo.

Halimbawa, maaaring ibenta ng isang negosyong gumagawa ng nakaboteng sawsawan ang produkto nito sa mga awtorisadong tindahan. Kung malaya ang mga tindahan sa kanilang sariling pangalan, ayos at operasyon, maaaring mas angkop ang kasunduan sa pamamahagi kaysa alok na buong prangkisa. Hindi awtomatikong prangkisa ang bawat ugnayang may suplay at paggamit ng tatak.

Sa prangkisang gumagamit ng buong sistema ng negosyo, kasama ang tatak, paraan ng operasyon, mga pamantayan, pagsasanay at patuloy na paggabay. Ang ipinapagamit ay hindi lamang paninda kundi isang magkakaugnay na paraan ng paghahatid ng produkto o serbisyo.

Tanungin ang sarili: ano ang dahilan kung bakit bumibili ang kostumer? Kung produkto lamang ang hinahanap niya, maaaring sapat ang pamamahagi. Kung mahalaga ang pare-parehong serbisyo, karanasan at proseso, mas dapat suriin ang buong sistemang prangkisa.

2. Ihambing ang kontrol na kailangan at kakayahang magpatupad

Gumawa ng dalawang hanay sa papel: dapat pare-pareho at maaaring pagpasyahan ng katuwang. Ilagay rito ang ayos ng tindahan, kagamitan, oras ng pagbubukas, paraan ng serbisyo, pagpili ng produkto at paggamit ng pangalan.

Pagkatapos, sagutin ang sumusunod:

• Makikilala pa ba ng kostumer ang pangako ng tatak kung magkaiba ang paraan ng serbisyo?
• Kailangang eksklusibo bang produkto mo ang ibenta, o maaari itong isama sa ibang paninda?
• May kakayahan ka bang gabayan at subaybayan ang buong operasyon, hindi lamang maghatid ng produkto?
• Anong mga pagpapasya ang makatuwirang manatili sa lokal na may-ari?

Kung gusto mong kontrolado ang halos lahat ngunit wala kang tauhan at sistemang magpapatupad nito, hindi pa tugma ang napiling modelo sa kakayahan mo. Hindi sapat na ilagay lamang ang maraming obligasyon sa kontrata.

Sa kabilang banda, kung kailangan lamang mapanatili ang kalidad at wastong pagpapakita ng produkto, maaaring maging labis ang pag-aatas ng iisang disenyo at kumpletong paraan ng operasyon. Piliin ang kontrol na may malinaw na layunin, hindi kontrol para lamang magmukhang mas kumpleto ang alok.

3. Itugma ang pangalan ng alok sa tunay na kasunduan

Isulat sa isang pahina ang eksaktong matatanggap ng katuwang. Ihiwalay ang karapatang gamitin ang tatak, pagbili ng produkto, paggamit ng sistema at mga serbisyong ibibigay mo. Tukuyin din kung ano ang hindi kasama.

Halimbawa, kung walang ibibigay na kumpletong pamamaraan sa pagpapatakbo ng tindahan, huwag ipangakong handa nang patakbuhin ang buong negosyo. Kung buong sistema naman ang alok, hindi sapat ang paghahatid ng paninda at pahintulot na maglagay ng karatula.

Sa Pilipinas, walang iisang komprehensibong batas na sumasaklaw sa lahat ng usapin ng prangkisa. Gayunman, may tiyak na regulasyon: ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, ay nagtatakda ng mga proteksiyon para sa mga napakaliit, maliit at katamtamang negosyong tumatanggap ng prangkisa. Kabilang dito ang pinakamababang nilalaman ng kasunduan at pagpaparehistro ng mga saklaw na kasunduan sa DTI.

Nalalapat din ang Kodigo Sibil sa mga kontrata at ang Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal sa paggamit ng tatak at kaugnay na mga karapatan. Ang Batas Republika Blg. 9178 ay batas para sa mga barangay micro business enterprise, hindi isang “batas sa prangkisa ng 1995.”

Ipasuri ang tunay na ugnayan sa abogado. Ang pagtawag sa alok na “pamamahagi” ay hindi sapat upang alisin ang mga obligasyong maaaring nalalapat sa aktuwal nitong kaayusan.

4. Pumili muna bago magparami ng alok

Maaaring magkaroon ng magkaibang modelo ang isang tatak, ngunit huwag itong pagsamahin sa malabong pakete. Kung may awtorisadong tagapamahagi at hiwalay na tindahang gumagamit ng buong sistema, dapat malinaw ang hangganan ng kanilang mga karapatan at pananagutan.

Bago mag-alok, tiyaking nagkakatugma ang paglalarawan ng modelo, nakasulat na kasunduan at aktuwal mong ihahatid. Ipasuri rin kung nauunawaan ng inaasahang katuwang ang pagkakaiba ng pagbili ng paninda at pagpapatakbo sa ilalim ng buong sistema.

Praktikal na takeaway: Piliin ang pinakamalinaw na modelong kaya mong tuparin. Mas matibay ang paglago kapag alam ng magkabilang panig kung ano ang ipinapagamit, ano ang kontrolado at sino ang may pananagutan.