Kontrata sa Prangkisa: Pag-renew at Maayos na Pagtatapos

Bago iprangkisa ang umiiral mong negosyo, planuhin hindi lamang ang pagbubukas kundi pati ang posibleng pagtatapos ng ugnayan. Paano kung ayaw nang magpatuloy ng katuwang, may paulit-ulit na paglabag, o hindi mapagkasunduan ang panibagong kontrata? Sa komunidad ng prangkisa, ang malinaw at makatarungang tuntunin sa paglabas ay proteksiyon sa tatak, kabuhayan, at mga mamimili.

1. Iangkla ang kontrata sa tamang batas

Walang iisang komprehensibong batas sa prangkisa ang Pilipinas. Gayunman, hindi ibig sabihin nito na walang tiyak na tuntuning dapat sundin. Mahalaga ang Kodigo Sibil para sa bisa at pagtupad ng kontrata, at ang Kodigo sa Intelektuwal na Ari-arian o Republic Act No. 8293 para sa paglilisensiya at paggamit ng tatak.

Mayroon ding Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, para sa mga kasunduan sa prangkisa na kinasasangkutan ng mga mikro, maliit, at katamtamang laki ng negosyo. Itinatakda nito ang pinakamababang nilalaman ng saklaw na kasunduan, kabilang ang tagal at pag-renew, mga dahilan at epekto ng pagtatapos, panahong maaaring umatras, at mekanismo sa paglutas ng alitan. Inaatasan din nito ang DTI na lumikha ng rehistro ng mga kasunduan sa prangkisa.

Ipasuri sa abogado kung paano saklaw ang iyong alok at tiyakin sa DTI ang kasalukuyang pamamaraan ng pagpaparehistro. Huwag ipagkamali ang pagpaparehistro ng pangalan ng negosyo sa pagsusuri o pag-apruba ng kontrata.

Wala ring pangkalahatang obligasyong magbigay ng isang hiwalay at pamantayang dokumento ng pagsisiwalat bago magbenta ng prangkisa na katulad ng sa ilang ibang bansa. Ngunit nananatiling mahalaga ang mga kinakailangang nilalaman ng kontrata at ang pagbabawal sa pandaraya. Hindi tama ang pagtukoy sa Republic Act No. 9178 bilang batas sa prangkisa; ito ang batas tungkol sa mga barangay micro business enterprise.

2. Ihiwalay ang pag-expire, pag-renew, at maagang pagtatapos

Magkakaiba ang tatlong pangyayari. Ang pag-expire ay pagdating sa takdang huling araw ng kontrata. Ang pag-renew ay pagpapatuloy sa ilalim ng napagkasunduang kondisyon. Ang maagang pagtatapos ay pagwawakas bago sumapit ang takdang petsa.

Para sa umiiral mong negosyo, gumawa muna ng talaan ng mga pasiyang kailangang maisulat:

• Kailan nagsisimula ang bisa: sa paglagda, pagbubukas, o ibang malinaw na pangyayari?
• Kailan dapat humiling ng pag-renew at kailan dapat sumagot ang may-ari ng sistema?
• Anong pamantayan ang kailangan: pagsunod sa operasyon, pagsasanay, o pag-aayos ng mga pagkakautang?
• May kinakailangang pagbabago sa kagamitan o tindahan, at paano ito ipaaalam?
• Ano ang mangyayari kapag hindi na mapalawig ang pag-upa sa lokasyon?

Iwasan ang pangakong awtomatikong pag-renew kung nakasalalay naman ito sa panibagong pagsusuri. Kung kailangan ng bagong kontrata, linawin kung paano ibibigay ang mga bagong kondisyon upang may makabuluhang panahon ang katuwang na magpasya.

3. Magtakda ng makatarungang proseso sa paglabag

Hindi lahat ng pagkakamali ay dapat humantong agad sa pagsasara. Ihiwalay ang naaayos na paglabag sa mga seryosong pangyayaring nangangailangan ng agarang pagkilos, alinsunod sa kontrata at batas.

Halimbawa, ang kulang na ulat sa benta ay maaaring mangailangan ng nakasulat na abiso at panahon para itama. Ang panganib sa kaligtasan ng pagkain ay maaaring mangailangan ng agarang pansamantalang paghinto sa apektadong gawain. Hindi awtomatikong magkapareho ang pansamantalang paghinto at pinal na pagtatapos ng kasunduan.

Sa bawat uri ng paglabag, tukuyin ang:

1. Batayan: anong obligasyon ang hindi natupad at anong ebidensiya ang kailangan?
2. Abiso: sino ang padadalhan at paano mapatutunayang natanggap ito?
3. Pagwawasto: ano ang dapat gawin at sa anong makatwirang panahon?
4. Pagsusuri: sino ang magpapatunay na naitama ang problema?
5. Susunod na hakbang: paano hahawakan ang pagtutol o paulit-ulit na paglabag?

Dapat ding masaklaw ang hindi pagtupad ng may-ari ng sistema, gaya ng ipinangakong suporta o suplay. Ang kontrata ay hindi lamang listahan ng parusa para sa katuwang.

4. Gumawa ng plano sa maayos na paglilipat at pagsasara

Isulat ang mga obligasyong mananatili pagkatapos ng pagtatapos. Kabilang dito ang pagtigil sa paggamit ng tatak, pag-alis ng karatula, pagbabalik ng kumpidensiyal na materyales, at pag-aayos ng natitirang bayarin. Tukuyin kung sino ang may pananagutan sa mga pahina sa internet, numero ng telepono, at talaan ng mamimili; isaalang-alang ang batas sa pagkapribado ng datos.

Maglaan din ng tuntunin para sa natitirang imbentaryo, kagamitan, paunang bayad ng mamimili, at hindi pa natatapos na serbisyo. Huwag ipangakong bibilhin muli ang lahat ng kagamitan kung walang malinaw na kondisyon at paraan ng pagpapahalaga.

Bago pirmahan, subukan ang kontrata sa tatlong sitwasyon: kusang pag-alis, hindi pag-renew, at seryosong paglabag. Ipatukoy sa abogado at tagapamahala kung sino ang kikilos, anong dokumento ang kailangan, at paano poprotektahan ang mamimili.

Praktikal na tandaan: Bago ialok ang prangkisa, dapat maipaliwanag sa payak na wika kung paano ito magpapatuloy, paano itatama ang problema, at paano ito matatapos nang maayos.