Rechtsvorm kiezen als startende franchisegever

Je bestaande onderneming krijgt er bij franchising een nieuwe rol bij: die van franchisegever. Daarmee bouw je een franchisecommunity op, maar neem je ook nieuwe verplichtingen op je. Voordat je kandidaten werft, moet duidelijk zijn welke onderneming contracten sluit, vergoedingen ontvangt en ondersteuning levert. Je huidige rechtsvorm is daarvoor een vertrekpunt, niet automatisch de beste eindoplossing.

1. Breng je nieuwe rol en risico’s in kaart

In je eigen vestiging liggen verkoop, personeel en dagelijkse uitvoering bij dezelfde onderneming. Als franchisegever komen daar andere werkzaamheden bij: de formule ontwikkelen, franchisenemers informeren, opleidingen organiseren en de samenwerking begeleiden. Dat vraagt om een bewuste keuze over aansprakelijkheid en organisatie.

Maak eerst twee overzichten. Zet in het eerste alle activiteiten van je bestaande bedrijf. Noteer in het tweede de toekomstige taken van de franchisegever. Vermeld per taak wie deze uitvoert, welke kosten ontstaan en welke verplichtingen je tegenover franchisenemers aangaat.

Stel vervolgens drie vragen:

• Wil je de exploitatie van je eigen vestiging en het franchisegeverschap in dezelfde onderneming houden?
• Welke bedrijfsmiddelen zijn nodig voor beide activiteiten, zoals software, opleidingsruimte en personeel?
• Wat gebeurt er met de ondersteuning aan franchisenemers als je eigen vestiging financieel onder druk komt?

Dit is geen opdracht om meteen meerdere bv’s op te richten. Het doel is zichtbaar maken waar risico’s samenkomen en welke continuïteit je franchisecommunity nodig heeft.

2. Vergelijk rechtsvormen zonder schijnzekerheid

Voor franchisegevers bestaat geen verplichte rechtsvorm. De keuze hangt onder meer af van aansprakelijkheid, samenwerking met eventuele mede-eigenaren, belasting en administratieve lasten.

Een eenmanszaak kan franchisegever zijn. De eenmanszaak is geen afzonderlijke rechtspersoon: jij bent als ondernemer persoonlijk aansprakelijk voor de verplichtingen. Nieuwe franchisecontracten kunnen dus gevolgen hebben voor je privévermogen. Beoordeel die gevolgen opnieuw, ook als deze rechtsvorm voor je bestaande vestiging goed werkt.

Een vof kan passen wanneer je samen met anderen onderneemt. Vennoten zijn in beginsel ieder hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vof. Spreek daarom niet alleen af wie kandidaten begeleidt, maar ook wie bevoegd is verplichtingen aan te gaan. Laat de bevoegdheidsregeling en de registratie daarvan controleren.

Een bv is een rechtspersoon en draagt in beginsel zelf haar verplichtingen. Dat betekent niet dat persoonlijke aansprakelijkheid altijd is uitgesloten. Denk aan persoonlijke garanties of bestuurdersaansprakelijkheid. Ook brengt een bv oprichtingskosten en eigen administratieve verplichtingen mee.

Laat een accountant of fiscalist de financiële gevolgen vergelijken en bespreek de juridische inrichting met een jurist of notaris. Kies niet uitsluitend op basis van belasting of de uitstraling van een bv. Een aparte rechtspersoon is alleen nuttig als de taakverdeling ook in de praktijk werkt.

3. Laat contractpartij, rechten en uitvoering aansluiten

Besluit je een afzonderlijke franchise-bv op te richten, controleer dan of die daadwerkelijk kan leveren wat zij belooft. Een nieuwe bv beschikt niet vanzelf over het merk, de software of de medewerkers van je bestaande onderneming.

Maak een eenvoudig schema met vier onderdelen:

• Contracten: welke onderneming tekent de franchiseovereenkomsten?
• Rechten: wie bezit de formulegebonden rechten en wie mag het gebruik daarvan toestaan?
• Uitvoering: wie verzorgt training, begeleiding en technische ondersteuning?
• Geldstromen: wie factureert franchisevergoedingen en wie betaalt de gezamenlijke kosten?

Leg afspraken tussen betrokken ondernemingen schriftelijk vast. Als het merk bij een andere onderneming blijft, moet de franchisegever voldoende gebruiksrechten hebben om franchisenemers het afgesproken gebruik te kunnen bieden. Laat ook beoordelen wat er gebeurt wanneer die interne samenwerking eindigt.

Controleer bestaande leveranciers- en softwarecontracten. Het gebruik door je eigen vestiging betekent niet automatisch dat zelfstandige franchisenemers dezelfde systemen mogen gebruiken. Voorkom dat je nieuwe contractpartij rechten toezegt die zij nog niet heeft geregeld.

4. Toets de inrichting aan de Wet franchise

Sinds 1 januari 2021 geldt in Nederland de Wet franchise, opgenomen in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Deze regels gelden ongeacht of de franchisegever een eenmanszaak, vof of bv is. Een andere rechtsvorm vermindert de wettelijke verplichtingen tegenover franchisenemers dus niet.

Zo moet de beoogde franchisenemer vóór het sluiten van de overeenkomst informatie krijgen over onder meer de financiële positie van de franchisegever. Bij een pas opgerichte franchise-bv mag je de historische resultaten van je bestaande vestiging niet presenteren alsof het de resultaten van die bv zijn. Maak duidelijk bij welke onderneming cijfers horen en welke middelen beschikbaar zijn voor de franchiseactiviteiten.

Ook de wettelijke verplichting tot bijstand en commerciële en technische ondersteuning blijft bij de franchisegever liggen wanneer een andere onderneming werkzaamheden uitvoert. Zorg daarom dat de contractpartij voldoende toegang heeft tot mensen, middelen en financiering.

Regel tot slot de juiste inschrijving of wijzigingen bij KVK. Een inschrijving is geen goedkeuring van je franchiseformule. Laat vóór de eerste overeenkomst controleren of bedrijfsnaam, contractpartij, facturatie en ondertekeningsbevoegdheid op elkaar aansluiten.

Praktische takeaway: teken eerst je organisatieschema en richt daarna je contracten in. Je moet eenvoudig kunnen uitleggen wie verplichtingen aangaat, wie de benodigde rechten bezit en hoe de ondersteuning aan franchisenemers wordt betaald en uitgevoerd.