Franchise overnemen: controleer de personeelsverplichtingen

Een bestaande franchisevestiging overnemen betekent vaak starten met een ervaren team. Dat is waardevol binnen de franchisegemeenschap, maar brengt ook verplichtingen mee die niet direct in de verkoopprijs zichtbaar zijn. Arbeidsovereenkomsten, opgebouwde verlofrechten en lopende re-integratietrajecten kunnen uw verantwoordelijkheid worden. Onderzoek daarom vóór uw aankoop welke personeelsverplichtingen meegaan en leg vast hoe u en de verkoper de risico’s verdelen.

1. Bepaal eerst of werknemers automatisch meegaan

Bij een overname kunt u niet altijd zelf kiezen welke werknemers u behoudt. De Nederlandse regels over overgang van onderneming, opgenomen in artikel 7:662 en volgende van het Burgerlijk Wetboek, kunnen ervoor zorgen dat werknemers van rechtswege met behoud van hun rechten en verplichtingen overgaan naar de nieuwe werkgever.

Doorslaggevend is of sprake is van de overgang van een economische eenheid die haar identiteit behoudt. Daarbij kunnen onder meer de activiteiten, inventaris, klantenkring en overname van personeel meetellen. Doorgaan op dezelfde locatie, onder dezelfde formule en met dezelfde werkzaamheden kan daarop wijzen, maar de beoordeling hangt af van alle omstandigheden.

Maak onderscheid tussen twee aankoopvormen:

• Activaovername: u koopt bijvoorbeeld inventaris, voorraad en bedrijfsactiviteiten. Ook zonder een afspraak over personeel kan sprake zijn van overgang van onderneming.
• Aandelenovername: u koopt aandelen in de vennootschap die de vestiging exploiteert. De werkgever blijft dan in beginsel dezelfde rechtspersoon; de bestaande personeelsverplichtingen blijven daarin aanwezig.

Een nieuw franchisecontract of de afspraak dat u ‘zonder personeel’ koopt, zet wettelijke werknemersrechten niet opzij. Laat een arbeidsrechtjurist daarom eerst de overnamestructuur beoordelen. Alleen de overgang zelf is bovendien geen geldige reden voor ontslag.

2. Onderzoek het team zonder privacyregels te schenden

Vraag de verkoper om een personeelsdossier voor het overnameonderzoek. Begin met een geanonimiseerd overzicht en laat beoordelen welke persoonsgegevens later noodzakelijk en rechtmatig kunnen worden gedeeld. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) blijft tijdens een bedrijfsovername van toepassing.

Vraag per functie of geanonimiseerde medewerker naar:

• contractvorm, overeengekomen arbeidsduur en datum van indiensttreding;
• salaris, vaste toeslagen, bonusafspraken en overige arbeidsvoorwaarden;
• opgebouwde vakantiedagen, vakantiebijslag en tijd-voor-tijdsaldi;
• toepasselijke cao en pensioenregeling;
• tijdelijke contracten, oproepafspraken en structureel overwerk;
• lopende arbeidsconflicten en gemaakte beëindigingsafspraken.

Onderzoek ook ziekteverzuim en re-integratieverplichtingen, maar vraag geen diagnoses of medische dossiers op. Laat noodzakelijke informatie via een zorgvuldig ingericht proces beoordelen. Een geheimhoudingsverklaring geeft op zichzelf geen onbeperkt recht om persoonsgegevens te ontvangen.

Vergelijk het overzicht met de loonadministratie, contracten en daadwerkelijke roosters. Werkt iemand structureel meer dan op papier staat? Zijn individuele toeslagen mondeling afgesproken? Zulke verschillen verdienen nader onderzoek. Spreek personeelsleden niet buiten de verkoper om aan over hun dossier; maak eerst afspraken over communicatie en vertrouwelijkheid.

3. Bereken de werkelijke werkgeverslasten

Het bruto maandloon vertelt maar een deel van het verhaal. Laat uw accountant of salarisadviseur een overzicht maken van de totale werkgeverslasten, inclusief vakantiebijslag, werkgeverspremies, pensioenbijdragen en toepasselijke toeslagen. Neem ook vervanging bij verlof, opleiding en eventuele verplichte formuletrainingen mee.

Controleer afzonderlijk of alle loonbetalingen en pensioenafdrachten zijn bijgewerkt. Pensioen kent bij overgang van onderneming bijzondere regels en uitzonderingen. Ga daarom niet zonder onderzoek uit van ongewijzigde voortzetting of juist vrije keuze voor een nieuwe regeling. Ook verplichte aansluiting bij een bedrijfstakpensioenfonds kan relevant zijn.

Langdurig verzuim vraagt extra aandacht. Verplichtingen rond loondoorbetaling en re-integratie kunnen doorlopen na de overname. Controleer welke verzekering dekking biedt, of die dekking bij de transactie doorloopt en welke verplichtingen niet verzekerd zijn. Neem een bestaande polis niet automatisch als zekerheid in uw berekening op.

Maak daarnaast zichtbaar hoeveel werk de verkopende ondernemer zelf uitvoert. Diens uren staan mogelijk niet in de loonadministratie. Als u die werkzaamheden niet zelf overneemt, ontstaat extra personeelsbehoefte. Zo voorkomt u dat een ogenschijnlijk betaalbaar team in de praktijk onvoldoende bezetting biedt.

4. Leg risicoverdeling en overdracht schriftelijk vast

Nederland kent sinds 2021 de Wet franchise, verwerkt in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Die regelt onder meer precontractuele informatieverstrekking door de franchisegever en de onderzoeksplicht van de beoogde franchisenemer. Deze bescherming vervangt echter geen arbeidsrechtelijk onderzoek naar de vestiging die u koopt. Informatie van de franchisegever en informatie van de verkopende werkgever hebben verschillende functies.

Laat in de koopovereenkomst vastleggen welke personeelsinformatie is verstrekt, hoe opgebouwde aanspraken financieel worden verwerkt en wie onderling het risico draagt van verzwegen achterstanden of geschillen. Garanties en vrijwaringen kunnen uw positie tegenover de verkoper versterken, maar beperken niet de wettelijke rechten van werknemers tegenover hun werkgever.

Regel vóór de overdracht ook de salarisadministratie, arbodienstverlening, pensioenadministratie en eventuele medezeggenschapsprocedures. Stem af wie het team informeert en wanneer. Een duidelijke uitleg over werkgever, aanspreekpunt en arbeidsvoorwaarden helpt vertrouwen binnen de franchisegemeenschap te behouden.

Praktische conclusie: koop niet alleen een vestiging, maar onderzoek ook het werkgeverschap dat daarbij hoort. Laat vóór ondertekening de personeelslijst, totale werkgeverslasten en juridische risicoverdeling gezamenlijk controleren door uw arbeidsrechtjurist en financieel adviseur.