Franchise kopen: beperk uw privéaansprakelijkheid

Een franchise kopen is een zakelijke beslissing met mogelijke gevolgen voor uw privévermogen. Binnen de franchisinggemeenschap blijft u zelfstandig ondernemer: het bekende merk neemt uw schulden niet over. Hoe groot uw persoonlijke risico is, hangt niet alleen af van uw rechtsvorm, maar ook van wat u afzonderlijk ondertekent. Onderzoek daarom vóór aankoop welke schuldeisers u privé kunnen aanspreken.

1. Begin bij de rechtsvorm, niet bij de merknaam

Bij een eenmanszaak is er geen scheiding tussen uw ondernemingsvermogen en uw privévermogen. Schulden uit het franchisecontract, de financiering of de huur kunnen daardoor uw persoonlijke financiële positie raken. Denk niet alleen aan achterstallige vergoedingen, maar ook aan verplichtingen die na sluiting van de vestiging doorlopen.

Bij een vennootschap onder firma (vof) zijn vennoten in beginsel hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vof. Een schuldeiser kan dus één vennoot aanspreken voor de volledige schuld. Een interne afspraak dat uw compagnon de helft draagt, beperkt het recht van die schuldeiser niet automatisch.

Een besloten vennootschap (bv) is een afzonderlijke rechtspersoon. In beginsel is de bv zelf aansprakelijk voor haar schulden. Dat biedt een andere uitgangspositie, maar geen onbeperkte bescherming. Onder meer een persoonlijke borgstelling of bestuurdersaansprakelijkheid kan alsnog tot privéaansprakelijkheid leiden.

Laat uw accountant en jurist daarom samen beoordelen welke rechtsvorm past bij de investering, de financiering en uw privésituatie. Alleen kijken naar belastingvoordeel is onvoldoende. Vergelijk ook de oprichtingskosten, administratiekosten en aansprakelijkheidsrisico’s.

2. Zoek persoonlijke verplichtingen in álle documenten

Een franchisegever kan bereid zijn met uw bv te contracteren, maar daarnaast verlangen dat u persoonlijk zekerheid verstrekt. Ook een bank, verhuurder of leasemaatschappij kan dat vragen. De bescherming van een bv moet u daarom beoordelen aan de hand van het volledige documentenpakket.

Vraag vóór ondertekening om de concepten van de franchiseovereenkomst, financiering, huur, lease en afzonderlijke zekerheidsakten. Zoek onder meer naar deze begrippen:

• Borgtocht: u verbindt zich tegenover een schuldeiser voor de nakoming van een verplichting van een ander, bijvoorbeeld uw bv.
• Hoofdelijke medeaansprakelijkheid: u wordt naast de onderneming zelf aanspreekbaar voor de betreffende schuld.
• Persoonlijke garantie: deze benaming kan verschillende verplichtingen verhullen; de precieze tekst bepaalt de betekenis.
• Zekerheid op privébezittingen: bijvoorbeeld een hypotheekrecht op uw woning ter zekerheid van een zakelijke lening.

Controleer ook de ondertekeningspagina. Tekent u uitsluitend namens de bv, of daarnaast ‘in privé’? Een tweede handtekening kan een wezenlijk andere verplichting creëren.

Maak vervolgens per document een overzicht: wie is schuldenaar, wie verstrekt zekerheid, voor welke verplichtingen en tot welk bedrag? Neem rente, incassokosten en eventuele toekomstige schulden mee. Een genoemd maximumbedrag is pas duidelijk als vaststaat welke posten daarbinnen vallen.

3. Gebruik de franchiseregels, maar ken hun grenzen

Nederland kent specifieke regelgeving: de Wet franchise, opgenomen in artikelen 7:911 tot en met 7:922 van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 7:913 BW verplicht de franchisegever onder meer om vooraf de conceptovereenkomst met bijlagen en informatie over financiële verplichtingen te verstrekken. Een verlangde persoonlijke zekerheid verdient daarom een expliciete plaats in uw beoordeling vóór ondertekening.

Voor de wettelijk voorgeschreven informatie geldt op grond van artikel 7:914 BW een termijn van minimaal vier weken vóór het sluiten van de franchiseovereenkomst. Gebruik die periode om niet alleen de exploitatie, maar ook uw persoonlijke blootstelling te laten toetsen.

De Wet franchise verbiedt persoonlijke borgstellingen niet in algemene zin. De bescherming die deze wet biedt, maakt een persoonlijke zekerheid dus niet vanzelf ongeldig. Voor borgtocht gelden daarnaast de algemene regels uit Boek 7 BW. Of bijzondere bescherming voor een particuliere borg van toepassing is, hangt af van uw concrete positie en de omstandigheden.

Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partnerschap? Voor bepaalde zekerheidstellingen kan toestemming van uw partner nodig zijn op grond van artikel 1:88 BW. Daarop bestaan uitzonderingen. Laat dit specifiek controleren; ga niet uit van automatische bescherming of automatische geldigheid.

4. Onderhandel over omvang én beëindiging

Vraag eerst waarom persoonlijke zekerheid nodig is en welk concreet risico zij moet afdekken. Onderhandel vervolgens over een begrenzing die bij dat risico past, in plaats van zonder meer zekerheid te geven voor alle huidige en toekomstige verplichtingen.

Bespreek bijvoorbeeld:

• een helder maximumbedrag, met duidelijkheid over rente en kosten;
• beperking tot één benoemde overeenkomst;
• een einddatum of afbouw bij aflossing;
• uitsluiting van nieuwe verplichtingen zonder uw schriftelijke instemming;
• schriftelijk ontslag uit de zekerheid wanneer de betreffende schuld is afgewikkeld.

Laat uw accountant ook een ongunstig scenario doorrekenen. Wat resteert privé als de vestiging sluit terwijl lening, huur en persoonlijke zekerheden nog doorlopen? Beoordeel daarbij de gezamenlijke verplichtingen, niet iedere garantie afzonderlijk.

Praktische slotsom: teken pas wanneer u in één overzicht kunt zien wie u privé kan aanspreken, waarvoor, tot welk bedrag en wanneer die verplichting eindigt. Een passende rechtsvorm helpt, maar de handtekeningen onder uw contracten bepalen mede hoeveel bescherming overblijft.