Franchise kopen: controleer inkoopafspraken en marges

Een bekende formule en gezamenlijke inkoop kunnen aantrekkelijk zijn. Maar een scherp geprijsd assortiment betekent niet automatisch een gezonde marge voor uw vestiging. Binnen de franchisecommunity moeten afspraken duidelijk maken wie verdient aan de inkoop, wie risico draagt en welke keuzes u zelf mag maken. Onderzoek daarom vóór ondertekening niet alleen de franchisevergoeding, maar vooral de voorwaarden waaronder u producten en materialen moet afnemen.

1. Breng alle verplichte inkoop in kaart

Vraag welke producten en diensten u verplicht bij de franchisegever of aangewezen leveranciers moet afnemen. Dat kan verder gaan dan het verkoopassortiment: denk aan verpakkingen, schoonmaakmiddelen, bedrijfskleding en kassabenodigdheden. Ook een minimumbestelling of verplicht startpakket kan uw vrijheid beperken.

Lees de franchiseovereenkomst samen met het handboek, de leveranciersvoorwaarden en de actuele prijslijsten. Een algemene verwijzing naar ‘het voorgeschreven assortiment’ vertelt onvoldoende over uw dagelijkse verplichtingen.

Maak een overzicht met per productgroep:

• de toegestane leverancier en eventuele alternatieven;
• de minimumafname en bestelfrequentie;
• de prijsgrondslag en bijkomende kosten;
• de betaaltermijn en vereiste zekerheden;
• de regels voor retouren, gebreken en onverkochte voorraad.

Controleer bovendien wie uw contractspartij is. Bestelt u via een centraal platform, dan hoeft de franchisegever niet degene te zijn die juridisch levert. Dat verschil wordt belangrijk bij een verkeerde levering, faillissement van een leverancier of discussie over een creditnota.

Vraag ook wat er gebeurt als de aangewezen leverancier niet kan leveren. Mag u dan tijdelijk elders inkopen, wie geeft toestemming en binnen welke termijn?

2. Bereken de marge met echte inkoopvoorwaarden

Vergelijk geen losse catalogusprijzen, maar de volledige kosten van een representatief pakket producten. Kies veelverkochte artikelen én producten met een lage omloopsnelheid. Gebruik waar mogelijk recente, geanonimiseerde facturen van vergelijkbare vestigingen, met toestemming van de betrokken ondernemers.

Neem naast de artikelprijs ook transport, ordertoeslagen, verpakkingen, derving en betalingskortingen mee. Reken consequent exclusief btw als die voor uw onderneming volledig aftrekbaar is. Laat uw accountant afwijkende btw-situaties beoordelen.

Bereken vervolgens de brutomarge: verkoopopbrengst minus de inkoopwaarde van de verkochte producten. Trek daarna de overige direct samenhangende kosten af om te zien wat werkelijk bijdraagt aan uw vaste lasten. Voorkom dat dezelfde kosten tweemaal worden meegerekend.

Let vooral op het verschil tussen gegarandeerde en voorwaardelijke voordelen. Een jaarbonus die pas bij een bepaald afnamevolume ontstaat, is geen zekere korting op iedere bestelling. Vraag wie de bonus ontvangt, wanneer deze wordt vastgesteld en of u daarvan een deel terugziet.

Laat ook zien wat een prijsstijging bij de leverancier doet als u die niet direct kunt doorberekenen. Dit is geen omzetprognose, maar een gerichte controle van de gevoeligheid van uw marge voor de inkoopvoorwaarden.

3. Vraag transparantie over het verdienmodel

Nederland kent specifieke franchiseregels: de Wet franchise is sinds 1 januari 2021 opgenomen in titel 16 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 7:913 BW verplicht de franchisegever vóór het sluiten van de overeenkomst onder meer informatie te geven over vergoedingen, investeringen en andere financiële bijdragen die van u worden gevraagd. Ook andere informatie die redelijkerwijs relevant is voor het sluiten van de overeenkomst moet worden verstrekt.

Vraag daarom schriftelijk hoe de franchisegever aan de goederenstroom verdient. Mogelijke inkomsten zijn een opslag op leveringen, een vergoeding van leveranciers of een bonus voor gezamenlijke afname. Zulke inkomsten zijn niet automatisch onredelijk, maar kunnen wel belangrijk zijn voor uw beoordeling van het aanbod.

De wet geeft u niet zonder meer recht op iedere vertrouwelijke leveranciersovereenkomst of op uitbetaling van alle inkoopbonussen. Laat bij onduidelijkheid beoordelen welke informatie in uw situatie onder de wettelijke informatieplicht valt.

Daarnaast verlangt artikel 7:916 BW jaarlijks informatie over de mate waarin gevraagde opslagen of andere financiële bijdragen de daarvoor bedoelde kosten of investeringen dekken. Spreek vooraf af hoe die verantwoording eruitziet. Een concreet overzicht is bruikbaarder dan alleen de mededeling dat gezamenlijke inkoop ‘voordelig’ is.

4. Leg voorraad- en leveringsrisico vooraf vast

Een aantrekkelijke inkoopprijs kan alsnog duur uitpakken als u te veel moet bestellen. Onderzoek daarom wie beslist over introductiepakketten, seizoensartikelen en actievoorraden. Vraag of landelijke promoties een verplichte afname meebrengen en wie betaalt als producten onverkocht blijven.

Laat schriftelijk vastleggen hoe wordt omgegaan met beschadigde goederen, houdbaarheidsproblemen, terugroepacties en assortimentswisselingen. Controleer ook of retouren worden terugbetaald of uitsluitend met toekomstige bestellingen worden verrekend.

Bespreek de dagelijkse praktijk met meerdere bestaande franchisenemers. Komen leveringen op tijd? Kloppen creditnota’s? Zijn bestelhoeveelheden passend voor kleinere vestigingen? Gebruik hun ervaringen om gerichte vervolgvragen te stellen, niet als vervanging van contractuele afspraken.

Praktische conclusie: teken pas wanneer u de verplichte goederenstroom, uw marge na bijkomende kosten en de verdeling van voorraadrisico kunt uitleggen. Laat ontbrekende afspraken vastleggen en laat financiële en juridische onduidelijkheden onafhankelijk toetsen.