Franchise kopen: toets uw verplichte inkoop

Een franchiseformule kan aantrekkelijk lijken door gezamenlijke inkoop. Maar verplichte bestellingen bij aangewezen leveranciers zijn niet automatisch voordelig. Uw resultaat hangt ook af van bezorgkosten, minimumorders, voorraadverplichtingen en afspraken bij leveringsproblemen. Binnen de franchisecommunity helpt gezamenlijke inkoop om kwaliteit en herkenbaarheid te bewaken. Onderzoek vóór u een franchise koopt welke verplichtingen daar voor uw eigen onderneming tegenover staan.

1. Breng de volledige inkoopverplichting in kaart

Vraag niet alleen om een leverancierslijst, maar ook om de bepalingen die uw keuzevrijheid beperken. Die kunnen verspreid staan over de franchiseovereenkomst, bijlagen, het handboek en afzonderlijke leveringsvoorwaarden.

Maak per productgroep duidelijk of u uitsluitend bij de franchisegever moet bestellen, bij een aangewezen leverancier moet kopen of zelf een leverancier mag voorstellen. Onderscheid formulegebonden producten van algemene benodigdheden, zoals schoonmaakmiddelen en verpakkingen. Vraag waarom een verplichting geldt en hoe een alternatief kan worden goedgekeurd.

Controleer daarnaast:

• Minimumafname: geldt een verplicht aantal, bedrag of aandeel van uw totale inkopen?
• Verplicht assortiment: moet u alle producten voeren, ook wanneer ze lokaal weinig verkopen?
• Bestelmomenten: zijn er vaste bestelrondes of verplichte vooruitbestellingen?
• Voorraad: wie draagt het risico van bederf, beschadiging of onverkochte artikelen?
• Wijzigingen: wie mag leveranciers of assortimenten vervangen en met welke aankondigingstermijn?

Noteer welke partij iedere verplichting oplegt. Een afspraak met de franchisegever bindt een zelfstandige leverancier niet vanzelf.

2. Bereken de werkelijke inkoopkosten

Een prijslijst vertelt slechts een deel van het verhaal. Vergelijk een representatief pakket producten op basis van de totale kosten om ze verkoopklaar in uw vestiging te krijgen. Neem transport, verpakkingen, ordertoeslagen, opslag en verwachte verspilling mee.

Vraag welke kortingen direct op uw factuur verschijnen en welke pas achteraf worden uitgekeerd. Controleer of een korting afhankelijk is van uw eigen afname of van het gezamenlijke bestelvolume. Een verwachte bonus is geen gegarandeerde verlaging van uw kostprijs.

Vraag ook of de franchisegever inkoopbonussen of andere vergoedingen van leveranciers ontvangt en welke afspraken daarover gelden. Ga niet uit van een automatisch recht op doorbetaling: laat uw rechten en de relevante informatieverplichtingen beoordelen.

Laat uw accountant vervolgens ten minste twee situaties doorrekenen: de verwachte afzet en een lagere afzet waarbij minimumorders blijven gelden. Zo ontdekt u of ogenschijnlijk gunstige inkoopprijzen juist tot dure overschotten leiden. Vergelijk alternatieven alleen bij vergelijkbare kwaliteit, service en leveringsvoorwaarden.

3. Gebruik de Nederlandse franchiseregels gericht

Nederland kent de Wet franchise, opgenomen in artikelen 7:911 tot en met 7:922 van het Burgerlijk Wetboek. Vooraf moet de franchisegever onder meer de conceptovereenkomst met bijlagen verstrekken en inzicht geven in voorgeschreven financiële bijdragen en investeringen. Ook andere informatie waarvan hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat die relevant is voor uw beslissing, valt onder de informatieplicht.

Vraag daarom expliciet om uitleg over verplichte inkoopkosten, toeslagen en afnameverplichtingen. Laat onduidelijke bedragen of berekeningswijzen schriftelijk verduidelijken. De wettelijk voorgeschreven informatie moet ten minste vier weken vóór het sluiten van de franchiseovereenkomst worden verstrekt.

De Wet franchise geeft u geen algemeen recht om vrij bij iedere leverancier te bestellen. Naast de franchiseregels geldt het mededingingsrecht, waaronder artikel 6 van de Mededingingswet en, waar toepasselijk, Europese mededingingsregels. Een exclusieve inkoopafspraak is niet zonder meer verboden of toegestaan. Laat een deskundige kijken naar onder meer duur, omvang, noodzaak voor de formule en marktomstandigheden.

4. Regel wat er gebeurt als levering misloopt

Een inkoopverplichting wordt kwetsbaar wanneer de aangewezen leverancier niet tijdig kan leveren. Vraag wie u aanspreekt bij tekorten, kwaliteitsproblemen of een terugroepactie. Controleer of de leveringsvoorwaarden concrete afspraken bevatten over levertijden, klachten en vervangende producten.

Bespreek een schriftelijke noodprocedure. Wanneer mag u tijdelijk elders inkopen? Wie geeft toestemming, hoe snel moet die reageren en welke kwaliteitseisen blijven gelden? Zonder zo’n afspraak kan een praktische noodoplossing botsen met uw franchiseverplichtingen.

Controleer ook wat er met verplichte voorraad gebeurt bij een assortimentswissel of het einde van de samenwerking. Bestaat er een terugkoopregeling, wie betaalt vervoer en welke producten zijn uitgesloten? Neem terugkoop niet als vanzelfsprekend aan.

Praktische conclusie: teken pas wanneer u per verplichte productgroep weet waar u moet bestellen, wat de totale kosten zijn en welke oplossing geldt bij tekorten of onverkoopbare voorraad. Leg cruciale uitzonderingen vast bij de partij die ze daadwerkelijk kan nakomen.