Franchise kopen: controleer uw recht om later te verkopen

Wie een franchise koopt, denkt meestal eerst aan de opening. Toch verdient een latere verkoop nu al aandacht. Binnen de franchisecommunity bent u zelfstandig ondernemer, maar kunt u niet vanzelfsprekend uw contract aan een koper meegeven. Onduidelijke overdrachtsvoorwaarden kunnen uw verkoopmogelijkheden beperken. Controleer daarom vóór ondertekening hoe u uw onderneming later kunt overdragen.

1. Onderscheid de verkoop van uw bedrijf en uw contract

Uw inventaris verkopen is iets anders dan uw franchiseovereenkomst overdragen. Een koper kan bedrijfsmiddelen overnemen, maar daarmee krijgt die niet automatisch het recht om de formule, handelsnaam en bijbehorende systemen te gebruiken. Zonder een werkbare contractuele route kan een verkoop daarom vastlopen.

Nederland kent specifieke franchiseregels: de Wet franchise, opgenomen in artikelen 7:911 tot en met 7:922 van het Burgerlijk Wetboek. Deze regels behandelen onder meer informatieverstrekking vóór het tekenen en de samenwerking tijdens de looptijd. Ze geven u echter geen algemeen recht om uw franchisecontract vrij aan iedere koper over te dragen.

Voor contractsoverneming geldt artikel 6:159 BW. Daarvoor zijn een akte tussen de overdragende en overnemende partij en medewerking van de wederpartij nodig. Bij overdracht van uw franchiseovereenkomst is die wederpartij de franchisegever.

Vraag welke route de formule hanteert: neemt de koper uw bestaande overeenkomst over, of moet die een nieuwe overeenkomst sluiten? Dat verschil bepaalt mede welke looptijd, vergoedingen en verplichtingen voor de koper gelden.

2. Maak goedkeuring van een koper toetsbaar

Een franchisegever heeft een begrijpelijk belang bij een geschikte opvolger. De nieuwe ondernemer moet de formule kunnen uitvoeren en financieel voldoende draagkracht hebben. Maar een bepaling die uitsluitend zegt dat verkoop ‘voorafgaande toestemming’ vereist, laat veel vragen open.

Vraag om een schriftelijke beschrijving van de selectieprocedure. Bespreek in ieder geval:

• Welke ervaring, kwalificaties en financiële middelen moet een kandidaat hebben?
• Welke stukken moet u of de koper aanleveren?
• Binnen welke termijn beoordeelt de franchisegever een volledig dossier?
• Wordt een afwijzing schriftelijk gemotiveerd?
• Kan een afgewezen kandidaat ontbrekende informatie aanvullen?
• Hoe lang blijft een eenmaal gegeven goedkeuring geldig?

Onderhandel waar mogelijk over objectieve criteria en een redelijke beslistermijn. Stilte betekent niet automatisch toestemming; leg dus ook vast wat er gebeurt als een reactie uitblijft.

Controleer daarnaast of de franchisegever een voorkeursrecht of koopoptie heeft. Moet u uw bedrijf eerst intern aanbieden, of mag de franchisegever een aanbod van een derde evenaren? Laat precies uitleggen wanneer zo’n recht ontstaat, hoe lang het geldt en hoe de prijs wordt bepaald. Een onduidelijke procedure kan serieuze kopers afschrikken.

3. Bereken wat de overdrachtsvoorwaarden betekenen

Een toestemmingseis is niet de enige mogelijke belemmering. Ook de voorwaarden voor de koper kunnen invloed hebben op de verkoopbaarheid van uw onderneming.

Stel dat u na enkele jaren wilt verkopen, terwijl uw franchisecontract nog maar kort doorloopt. Als de koper alleen die resterende looptijd krijgt, kan financiering lastiger worden. Krijgt de koper een nieuw contract, dan kunnen juist andere vergoedingen of investeringsverplichtingen gelden. Vraag daarom vooraf hoe de franchisegever hiermee omgaat, zonder te veronderstellen dat een nieuwe looptijd gegarandeerd is.

Maak vervolgens een overzicht van mogelijke overdrachtskosten. Denk aan een contractueel afgesproken overdrachtsvergoeding, beoordeling van de kandidaat, verplichte opleiding en aanpassingen aan de vestiging. Noteer per post:

• wie betaalt: u of de koper;
• hoe het bedrag wordt vastgesteld;
• wanneer betaling verschuldigd is;
• wat geldt als de verkoop uiteindelijk niet doorgaat.

De wettelijke informatieplicht vóór het sluiten van de franchiseovereenkomst omvat onder meer het conceptcontract met bijlagen en uitleg over financiële verplichtingen. Vraag dus ook verduidelijking van overdrachtskosten die daarin staan. Laat uw accountant vervolgens doorrekenen wat verschillende verkooproutes betekenen voor uw netto-opbrengst.

4. Regel ook uw positie ná de verkoop

Een afgeronde verkoop betekent niet vanzelf dat iedere verplichting van u verdwenen is. Laat een jurist controleren welke aansprakelijkheden, garanties en betalingsverplichtingen na overdracht kunnen blijven bestaan. Denk bijvoorbeeld aan openstaande bedragen of een afzonderlijke persoonlijke zekerheidstelling.

Vraag hoe uw ontslag uit bestaande verplichtingen schriftelijk wordt vastgelegd. Alleen een afspraak met de koper dat die voortaan betaalt, is niet hetzelfde als vrijgave door de partij die betaling kan eisen.

Bespreek ook of verkoop van aandelen in uw bv aan toestemming is gebonden. Daarbij blijft de bv doorgaans contractspartij, maar het franchisecontract kan een aparte bepaling bevatten over wijziging van zeggenschap. Behandel een aandelenverkoop dus niet zonder juridisch advies als een manier om overdrachtsvoorwaarden te omzeilen.

Praktische conclusie: vraag vóór aankoop om een duidelijke verkooproute op papier: wie mag overnemen, hoe volgt goedkeuring, wat kost het en wanneer bent u zelf vrij van verplichtingen? Zo beoordeelt u niet alleen uw instap, maar ook uw toekomstige uitstap.