Franchise kopen: beperk uw privéaansprakelijkheid

Een franchise kopen betekent toetreden tot een ondernemersgemeenschap, maar uw financiële risico blijft persoonlijk relevant. Ook wanneer u via een bv onderneemt, kunnen contracten uw privévermogen raken. Niet alleen de bank, maar ook de franchisegever kan persoonlijke zekerheid vragen. Onderzoek daarom vóór ondertekening wie welke verplichtingen aangaat, waarvoor u persoonlijk instaat en wanneer die aansprakelijkheid eindigt.

1. Bepaal wie de contractspartij wordt

Begin niet bij de handtekening, maar bij de naam bovenaan ieder document. Wordt u zelf franchisenemer, uw gezamenlijke vof of een nog op te richten bv? Die keuze bepaalt mede wie schulden moet betalen wanneer de vestiging tegenvalt.

Bij een eenmanszaak bestaat geen scheiding tussen ondernemingsvermogen en privévermogen. Bij een vof kunnen vennoten in beginsel ieder voor de volledige schulden van de vof worden aangesproken. Een interne afspraak dat uw compagnon bepaalde kosten draagt, beschermt u niet automatisch tegenover schuldeisers.

Een bv is een afzonderlijke rechtspersoon en draagt normaal gesproken haar eigen schulden. Dat is echter geen volledige bescherming. Persoonlijke borgstellingen, bepaalde garanties en bestuurdersaansprakelijkheid kunnen alsnog tot privéaansprakelijkheid leiden.

Leg alle documenten naast elkaar: de franchiseovereenkomst, financiering, leverancierskredieten en eventuele betalingsregelingen. Controleer steeds:

• de volledige naam en rechtsvorm van de schuldenaar;
• de hoedanigheid waarin u ondertekent;
• verwijzingen naar afzonderlijke zekerheidsdocumenten;
• verplichtingen die ook voor bestuurders of aandeelhouders gelden.

Let extra op overeenkomsten namens een bv in oprichting. Daarbij gelden bijzondere aansprakelijkheidsregels. Laat de oprichting, ondertekening en latere bekrachtiging juridisch op elkaar aansluiten; een geplande bv maakt een eerder persoonlijk aangegane verplichting niet vanzelf ongedaan.

2. Onderscheid borgstelling, garantie en medeschuldenaarschap

Een verzoek om ‘even privé mee te tekenen’ kan verschillende juridische gevolgen hebben. De titel van het document is niet beslissend: de inhoud bepaalt waarvoor u instaat.

Bij een borgstelling verbindt u zich tegenover een schuldeiser tot nakoming van een verplichting van een ander, bijvoorbeeld uw bv. Een hoofdelijke medeschuldenaar kan in beginsel rechtstreeks voor de volledige schuld worden aangesproken. Een garantie kan, afhankelijk van de formulering, een zelfstandige betalingsverplichting bevatten. Behandel deze termen dus niet als uitwisselbaar.

Onderzoek vervolgens de reikwijdte. Geldt de zekerheid alleen voor een concreet krediet, of voor alle huidige en toekomstige verplichtingen tegenover de franchisegever? Onder dat laatste kunnen ook achterstallige franchisevergoedingen, rente, schadevergoedingen en contractuele boetes vallen.

Maak een overzicht per schuldeiser met het maximumbedrag, de gedekte verplichtingen, de looptijd en de voorwaarden voor vrijgave. Tel de persoonlijke blootstelling uit verschillende documenten bij elkaar op. Een afzonderlijk aanvaardbaar bedrag kan samen met andere zekerheden alsnog een onaanvaardbaar risico vormen.

Vraag ook of rente en incassokosten binnen het maximum vallen. Een bedrag dat als plafond wordt gepresenteerd, begrenst niet noodzakelijk alle bijkomende kosten.

3. Ken de wettelijke bescherming én de grenzen

Nederland kent de Wet franchise, opgenomen in Boek 7, titel 16 van het Burgerlijk Wetboek. Deze bevat onder meer informatieverplichtingen vóór het sluiten van de franchiseovereenkomst. De franchisegever moet de ontwerpovereenkomst inclusief bijlagen verstrekken en informatie geven over de vergoedingen, investeringen en andere financiële bijdragen die van u worden verlangd.

Een verlangde persoonlijke zekerheid hoort daarom niet pas bij de laatste handtekening zichtbaar te worden. Vraag het volledige concept van iedere borgstelling of garantie op als onderdeel van uw juridische onderzoek. Artikel 7:915 BW verlangt bovendien dat u als beoogd franchisenemer binnen redelijke grenzen maatregelen neemt om te voorkomen dat u op onjuiste veronderstellingen contracteert.

De Wet franchise verbiedt persoonlijke zekerheden niet in algemene zin. Voor de geldigheid en gevolgen daarvan zijn ook de algemene regels van het Burgerlijk Wetboek relevant, waaronder de regels over borgtocht.

Voor een particuliere borg bestaan aanvullende beschermingsregels. Of u daaronder valt, hangt echter af van uw positie en het doel van de borgstelling. Een directeur-aandeelhouder kan onder omstandigheden buiten die bescherming vallen.

Ook kan toestemming van een echtgenoot of geregistreerd partner nodig zijn. Daarop bestaan uitzonderingen, onder meer bij bepaalde normale bedrijfsactiviteiten van een bv. Laat dit beoordelen; ga niet uit van de vuistregel dat toestemming altijd of nooit vereist is.

4. Onderhandel over begrenzing en vrijgave

Vraag eerst waarom persoonlijke zekerheid nodig is en welk concreet risico ermee wordt afgedekt. Onderhandel daarna gericht over een lager maximum, een beperkte looptijd of een afbouw na aantoonbare betaling van verplichtingen.

Leg ook vast wat er gebeurt bij verkoop van uw aandelen, overdracht van de vestiging of beëindiging van de franchiseovereenkomst. Geen van die gebeurtenissen bevrijdt u vanzelf van iedere persoonlijke zekerheid. Vraag om uitdrukkelijke schriftelijke vrijgave door de betreffende schuldeiser.

Laat mondelinge toezeggingen zoals ‘wij spreken u alleen in uitzonderlijke situaties aan’ vertalen naar controleerbare contractvoorwaarden. Bespreek brede formuleringen met een onafhankelijke jurist voordat u tekent.

Praktische conclusie: teken pas wanneer u per document weet wie schuldenaar is, hoeveel privévermogen risico loopt en hoe u definitief van de verplichting afkomt. Een bv is nuttig, maar duidelijke begrenzingen en schriftelijke vrijgave zijn minstens zo belangrijk.