Tetapkan Tempoh Perjanjian Francais di Malaysia

Tempoh perjanjian francais bukan sekadar angka yang dimasukkan oleh peguam. Bagi pemilik perniagaan yang mahu membina komuniti francais di Malaysia, keputusan ini menentukan berapa lama hak operasi diberikan, sokongan perlu disediakan dan komitmen pelaburan ditanggung. Tempoh yang dipilih perlu mematuhi undang-undang serta sepadan dengan cara sebenar perniagaan berfungsi, bukan semata-mata meniru jenama lain.

1. Fahami minimum undang-undang sebelum memilih tempoh

Di Malaysia, francais dikawal oleh Akta Francais 1998 (Akta 590), termasuk pindaan yang berkuat kuasa pada 2022. Seksyen 25 menetapkan bahawa tempoh francais tidak boleh kurang daripada lima tahun. Ini ialah batas minimum undang-undang, bukannya saranan bahawa semua konsep perniagaan patut menggunakan tempoh tepat lima tahun.

Seksyen 18 pula menghendaki perjanjian francais dibuat secara bertulis. Oleh itu, tempoh hubungan tidak wajar dibiarkan bergantung pada penerangan lisan, mesej jualan atau andaian bahawa francaisi boleh terus beroperasi selagi membayar royalti.

Elakkan pendekatan memberikan “francais percubaan” untuk tempoh singkat dengan janji bahawa perjanjian sebenar akan menyusul kemudian. Menukar nama dokumen tidak semestinya mengubah sifat hubungan tersebut. Jika cadangan mempunyai ciri francais, dapatkan semakan peguam sebelum menggunakannya sebagai jalan menguji calon atau pasaran.

Bezakan juga tempoh perjanjian daripada hak menamatkan perjanjian. Tempoh lima tahun tidak bermaksud mana-mana pihak bebas menamatkannya pada bila-bila masa. Akta turut mengehadkan penamatan sebelum tamat tempoh dan menetapkan keperluan berkaitan sebab yang baik. Jangan menjadikan tempoh yang panjang kelihatan tidak berisiko melalui janji keluar yang belum disemak dari sudut undang-undang.

2. Nilai komitmen yang mesti ditampung oleh tempoh awal

Mulakan dengan senarai komitmen francaisi sepanjang tempoh awal, bukan dengan sasaran jualan pakej francais. Catat pelaburan pembukaan, masa persediaan, penggantian aset utama dan keperluan menstabilkan pasukan operasi.

Kemudian, kumpulkan bukti daripada perniagaan sedia ada untuk menjawab soalan berikut:

• Berapa lama lazimnya operasi mengambil masa untuk mencapai prestasi yang stabil?
• Adakah permintaan berubah mengikut musim atau kalendar pelanggan?
• Aset manakah yang mungkin perlu diganti sebelum perjanjian tamat?
• Adakah model bergantung pada pemilik bekerja sendiri sepanjang masa?
• Apakah komitmen tambahan yang dijangka selepas pembukaan?

Tujuannya bukan menjanjikan bahawa pelaburan pasti diperoleh semula sebelum tamat tempoh. Sebaliknya, gunakan maklumat tersebut untuk menilai sama ada tempoh yang dicadangkan memberikan ruang operasi yang munasabah setelah mengambil kira kos dan risiko.

Sebagai contoh, jika pengubahsuaian besar dijangka diperlukan hampir dengan penghujung tempoh awal, jangan abaikan perkara itu ketika menawarkan francais. Jelaskan jangkaan tersebut dan pertimbangkan bagaimana kos berkenaan mempengaruhi daya tarikan tawaran.

Tempoh lebih panjang juga tidak semestinya lebih baik. Ia memanjangkan pendedahan francaisi kepada model yang mungkin berubah, dan memanjangkan tanggungjawab francaisor untuk menyokongnya. Keputusan perlu menimbang kedua-dua sisi, bukan sekadar menghasilkan angka pelaburan yang kelihatan menarik.

3. Tentukan tarikh mula dengan tepat

Selepas memilih panjang tempoh, tentukan bila kiraannya bermula. Tarikh tandatangan, tarikh penyerahan premis dan tarikh pembukaan boleh berlaku pada masa yang berlainan. Kekaburan antara tarikh ini mudah menyebabkan pertikaian tentang baki hak operasi.

Sediakan jadual ringkas yang menunjukkan:

• Tarikh perjanjian: bila dokumen ditandatangani oleh pihak berkenaan.
• Tarikh kuat kuasa: bila kewajipan yang dinyatakan mula terpakai.
• Tarikh pembukaan sasaran: bila operasi dijangka bermula.
• Tarikh mula dan tamat tempoh francais: asas pengiraan hak yang diberikan.

Minta peguam memastikan struktur tarikh tersebut mematuhi Akta dan tidak mengurangkan tempoh minimum melalui susunan yang mengelirukan. Jangan menganggap bahawa menulis “lima tahun” sahaja sudah menyelesaikan semua persoalan.

Tentukan juga cara menangani kelewatan pembukaan. Jika kontraktor lewat atau persediaan operasi belum lengkap, siapa perlu dimaklumkan, apakah bukti diperlukan dan bagaimana perubahan tarikh direkodkan? Sebarang pelarasan hendaklah melalui proses bertulis yang sesuai, bukan keputusan tidak rasmi pasukan jualan.

Jika perubahan melibatkan dokumen pendaftaran secara material, semak keperluan kelulusan terdahulu daripada Pendaftar Francais. Persetujuan kedua-dua pihak sahaja tidak semestinya mencukupi untuk memenuhi kewajipan kawal selia.

4. Uji kemampuan menunaikan janji sepanjang tempoh

Sebelum memuktamadkan tawaran, bentangkan tempoh yang dicadangkan kepada pihak operasi, kewangan dan pengurusan. Minta setiap pihak menyatakan komitmen yang perlu dikekalkan hingga tarikh tamat, termasuk penyelenggaraan sistem, bantuan teknikal dan kesinambungan pengetahuan apabila kakitangan bertukar.

Rekodkan alasan memilih tempoh tersebut dalam satu nota keputusan dalaman. Nyatakan bukti yang digunakan, andaian utama dan risiko yang masih belum diselesaikan. Nota ini membantu pasukan menerangkan tawaran secara konsisten tanpa menggambarkan tempoh kontrak sebagai jaminan keuntungan.

Pastikan bakal francaisi menerima penerangan jelas tentang tempoh awal sebelum membuat keputusan. Di bawah Seksyen 15 Akta Francais 1998, salinan perjanjian dan dokumen penzahiran perlu diberikan sekurang-kurangnya sepuluh hari sebelum perjanjian ditandatangani. Ruang semakan ini patut digunakan untuk memahami keseluruhan komitmen, termasuk bila hak bermula dan berakhir.

Inti praktikal: pilih tempoh berdasarkan minimum undang-undang, bukti operasi dan kemampuan menunaikan janji. Sahkan panjang tempoh serta tarikh mula dan tamat secara bertulis sebelum membawa tawaran kepada bakal francaisi.