MRiT: bez prac nad ustawową regulacją umowy franczyzy

Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie prowadzi obecnie prac legislacyjnych nad ustawową regulacją umowy franczyzy — wynika z odpowiedzi na interpelację poselską, opisanej przez PAP 28 września 2026 r. Nie oznacza to jednak braku działań dotyczących relacji między przedsiębiorcami. Resort wskazał na prace grupy roboczej oraz zespołu zajmującego się ochroną słabszej strony umowy B2B.

Co dokładnie zadeklarowało MRiT

Odpowiedź ministerstwa dotyczyła pytań posłów o działania analityczne i zamiary legislacyjne związane ze społecznością franczyzową w Polsce. Resort poinformował, że obserwuje debatę publiczną i analizuje możliwość realizacji części zgłaszanych w niej postulatów. Jednocześnie jasno określił stan własnych prac.

„Na ten moment resort nie prowadzi jednak prac legislacyjnych nad ustawową regulacją umowy franczyzy” — podało MRiT w odpowiedzi przytoczonej przez PAP.

Dla franczyzodawców i franczyzobiorców istotny jest zakres tej deklaracji. Dotyczy ona aktualnych działań konkretnego ministerstwa, a nie zapowiedzi definitywnego zamknięcia dyskusji o przepisach. W przedstawionej odpowiedzi nie wskazano terminu rozpoczęcia prac nad ustawową regulacją ani harmonogramu jej ewentualnego przyjęcia.

Nie należy więc odczytywać informacji jako zapowiedzi rychłego wejścia w życie odrębnych zasad dla umów franczyzowych. Równie nieuprawnione byłoby jednak stwierdzenie, że administracja całkowicie zrezygnowała z analizowania problemów podnoszonych w debacie. MRiT wyraźnie rozdzieliło obserwację i analizę postulatów od prowadzenia prac legislacyjnych.

Ochrona słabszej strony umowy na osobnej ścieżce

W tej samej odpowiedzi resort wskazał działania prowadzone przy udziale innych instytucji. Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało sejmowej komisji polityki społecznej informację o powołaniu grupy roboczej, która podjęła już prace.

W jej skład wchodzą przedstawiciele między innymi ministerstw sprawiedliwości, finansów, rozwoju i technologii oraz rodziny, pracy i polityki społecznej. Przytoczona przez PAP odpowiedź nie przedstawia jednak gotowych rozwiązań ani terminów ich wdrożenia. Samo rozpoczęcie prac grupy nie jest zatem równoznaczne z przedstawieniem projektu ustawy regulującej franczyzę.

Drugi wskazany obszar działań wiąże się z Komisją Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego przy Ministrze Sprawiedliwości. W jej ramach powołano Zespół problemowy do spraw ochrony słabszej strony umowy (B2B). Jego zadania obejmują wypracowanie regulacji chroniących słabszą stronę w relacjach profesjonalnych oraz opracowanie założeń dotyczących kontroli klauzul umownych między przedsiębiorcami.

To zakres szerszy niż sama franczyza. Dla społeczności franczyzowej jest to jednak ważny wątek do obserwowania: przedmiotem prac są relacje umowne między przedsiębiorcami. Na podstawie przedstawionej informacji nie można jeszcze przesądzić, jakie konkretne postanowienia umów zostaną objęte przyszłymi rozwiązaniami ani jaki będzie ich ostateczny kształt.

Skala społeczności: szacunki zamiast osobnej statystyki

Odpowiedź MRiT przynosi również wyjaśnienie dotyczące dostępności danych. Ministerstwo nie zbiera informacji odnoszących się specyficznie do franczyzy. Takich danych nie gromadzi się również w ramach statystyki publicznej, ponieważ w obecnym stanie prawnym franczyza nie jest odrębną formą wykonywania działalności gospodarczej.

Resort wskazał Polską Organizację Franczyzodawców jako najważniejsze źródło informacji o skali społeczności franczyzowej, zastrzegając, że są to dane przybliżone i szacunkowe. Według przytoczonych danych POF w 2024 r. w Polsce funkcjonowało około 1350 systemów franczyzowych oraz około 87 tys. franczyzobiorców.

Dla porównania ministerstwo podało liczbę 2,82 mln aktywnie działających firm według GUS. Zestawienie tych wielkości daje kontekst, ale nie zmienia charakteru danych o franczyzie: nadal są one szacunkiem organizacji, a nie wynikiem osobnego publicznego badania społeczności franczyzowej.

Warto też zachować rozróżnienie między liczbą systemów a liczbą franczyzobiorców. Pierwsza opisuje skalę dostępnych struktur współpracy, druga — liczbę przedsiębiorców uczestniczących w tym modelu. Przywołana odpowiedź nie daje podstaw do zastępowania którejkolwiek z tych wielkości liczbą placówek.

Handel detaliczny i koncentracja umów

Według danych przytoczonych przez MRiT około 1080 systemów franczyzowych, czyli 80 proc., działa w handlu detalicznym. Resort wskazał również znaczenie gastronomii i hotelarstwa, gdzie działa blisko 20 proc. franczyzodawców.

Ministerstwo zwróciło uwagę na koncentrację umów w handlu detalicznym. Trzej duzi franczyzodawcy, działający głównie w obszarze małych sklepów ogólnospożywczych, odpowiadają według tej informacji za blisko połowę wszystkich umów franczyzowych. Wymieniono Grupę Eurocash, Grupę Specjał oraz Żabkę.

Wśród marek związanych z Grupą Eurocash resort wskazał między innymi abc, Lewiatan, Gama, Delikatesy Centrum i Groszek. Przy Grupie Specjał wymienił Nasz Sklep, Delikatesy Premium, Delikatesy Sezam, Livio oraz SPAR. Dane te uzupełniają obraz społeczności, w której licznym systemom współpracy towarzyszy znaczna koncentracja umów u kilku dużych podmiotów.

Wniosek praktyczny: planując współpracę franczyzową, warto oceniać konkretną umowę, nie zakładając szybkiego wejścia w życie nowej ustawy. Osobno należy śledzić komunikaty MRiT i prace dotyczące ochrony słabszej strony w relacjach B2B.