Bibili ng Prangkisa? Suriin ang Pangakong Kita

Madaling maakit sa prangkisang nangangakong mabilis mababawi ang puhunan. Ngunit ang pagtataya sa kita ay hindi katumbas ng aktuwal na resulta, lalo na kung magkaiba ang lokasyon, upa at paraan ng pamamahala. Sa komunidad ng prangkisa sa Pilipinas, mahalagang suriin ang pinagmulan ng mga numero bago magbigay ng deposito. Narito ang praktikal na paraan upang malaman kung may sapat na batayan ang pangakong kita.

1. Alamin kung ano talaga ang ipinapakitang numero

Kapag sinabing “malaki ang buwanang kita,” itanong muna: benta ba iyon, tubong matapos ibawas ang produkto, o perang natitira matapos bayaran ang lahat? Magkakaiba ang mga ito. Maaaring mataas ang benta ngunit kapos ang salaping pambayad sa upa, sahod at utang.

Hilinging ipaliwanag nang nakasulat ang sumusunod:

• Pinagmulan: Aktuwal bang sangay ang batayan, o pagtataya lamang para sa isang hindi pa nabubuksang tindahan?
• Saklaw: Ilang sangay ang kasama, at pag-aari ba ang mga ito ng tagapagbigay o ng mga may-ari ng prangkisa?
• Panahon: Anong mga buwan ang sinukat? Kasama ba ang mahihinang buwan at unang yugto ng operasyon?
• Mga ibinawas: Kasama ba ang buwis, bayad sa paggamit ng tatak, paghahatid, nasisirang produkto at sahod ng namamahalang may-ari?

Huwag umasa sa pinakamabentang sangay lamang. Humingi ng paliwanag kung bakit maihahambing ang iyong planong puwesto sa halimbawang ipinakita. Ang tindahan sa mataong terminal ay hindi awtomatikong katulad ng tindahan sa loob ng tahimik na pamayanan.

2. Humingi ng katibayan, hindi presentasyon lamang

Gumawa ng talaan ng mga dokumentong kailangan bago magpasya. Maaaring kabilang dito ang buod ng buwanang benta, tala ng pangunahing gastos, kasalukuyang presyo ng suplay at kumpletong listahan ng singil. Humingi ng sapat na saklaw upang makita ang pagbabago ng benta sa iba't ibang panahon, hindi piling magagandang buwan lamang.

Kung sensitibo ang mga rekord, maaaring humiling ng pinagsama-samang datos o kopyang tinanggalan ng pagkakakilanlan. Hindi kailangang makita ang personal na impormasyon ng mga mamimili o empleyado upang masuri ang batayan ng pagtataya.

Makipag-usap din, nang may pahintulot, sa ilang kasalukuyang may-ari ng prangkisa. Huwag limitado sa iisang sangay na pinili para sa iyo. Itanong kung:

• tumugma ang aktuwal na gastos sa unang pagtataya;
• may dagdag na puhunan bago naging sapat ang pumapasok na salapi;
• regular ang suplay at naibibigay ang ipinangakong suporta;
• may mga singil o sapilitang pagbili na hindi malinaw noong una.

Ang pagtangging magbigay ng anumang mapatutunayang batayan ay dahilan upang huminto muna. Hindi ito awtomatikong patunay ng panlilinlang, ngunit hindi rin makatwirang palitan ang nawawalang ebidensiya ng tiwala lamang.

3. Unawain ang mga tuntunin sa pagbubunyag ng impormasyon

Walang iisang komprehensibong batas sa prangkisa ang Pilipinas. Gayunman, hindi ibig sabihin na walang umiiral na proteksiyon. Mahalaga ang Kodigo Sibil sa mga kontrata at ang Republic Act No. 8293, o Kodigo sa Intelektuwal na Ari-arian, sa paggamit ng tatak at paglilipat ng teknolohiya.

May tiyak ding kautusan: ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, ay nagtatakda ng pinakamababang tuntunin para sa mga kasunduan ng prangkisang kinasasangkutan ng mga mikro, maliit at katamtamang negosyo. Kabilang dito ang buong pagbubunyag ng mga bayarin at singil. Inaatasan din nito ang DTI na magtatag ng talaan ng mga kasunduan at nagtatakda ng obligasyon sa pagpaparehistro para sa mga tagapagbigay ng prangkisang saklaw nito. Ipasuri sa DTI ang naaangkop na proseso at katibayan ng pagsunod.

Iba ang pagbubunyag sa kontrata sa isang sapilitang dokumentong kailangang ibigay bago bumili. Walang pangkalahatang obligasyong magbigay ng pamantayang dokumento ng paunang pagsisiwalat para sa lahat ng prangkisa. Ang DTI Bureau Order No. 10-24 ay nagpapayo sa mamimili na humingi ng impormasyon tungkol sa negosyo at operasyon nito; hindi nito mismo inaatasan ang tagapagbigay na ibigay ang hinihinging impormasyon.

Sa ilalim ng Artikulo 1390 ng Kodigo Sibil, maaaring hilingin ang pagpapawalang-bisa ng kontrata kapag may depekto sa pagsang-ayon, gaya ng pandaraya. Ngunit ang hindi pagkamit ng inaasahang kita ay hindi, sa sarili nito, patunay ng pandaraya. Itabi ang mga presentasyon, mensahe at nakasulat na paliwanag.

4. Subukan ang pagtataya bago magdeposito

Ipasuri sa isang tagatuos ang sariling pagtataya gamit ang upa, sahod at gastos sa iyong lokasyon. Gumawa ng magkahiwalay na pagkukuwenta para sa inaasahang benta, mas mababang benta at naantalang pagbubukas. Isama ang hulog sa pautang at salaping kailangan habang hindi pa sapat ang kita.

Bago magbayad, ipasulat kung maibabalik ang deposito kapag hindi naaprubahan ang lokasyon, pautang o kasunduan. Ipasuri rin sa abogado kung ang mahahalagang pangako ay nakapaloob sa kontrata, hindi nasa usapan lamang.

Praktikal na tandaan: Huwag bumili dahil lamang kapani-paniwala ang pagtataya. Magpatuloy kapag malinaw ang pinagmulan ng numero, nasubok ang mga gastos at nakasulat ang mahahalagang kondisyon.