Pagbili ng Umiiral na Prangkisa sa Pilipinas: Paglipat

Ang pagbili ng umiiral na sangay ng prangkisa ay hindi simpleng pagpapalit ng may-ari ng tindahan. Maaaring kasama sa bentahan ang kagamitan at paninda ngunit hindi ang karapatang gamitin ang tatak o manatili sa inuupahang puwesto. Sa komunidad ng prangkisa, mahalagang paghiwalayin ang pagmamay-ari ng negosyo at pahintulot na patakbuhin ito sa ilalim ng isang tatak.

1. Tukuyin kung ano talaga ang binibili

Bago makipagtawaran, humingi ng nakasulat na paglalarawan ng bentahan. Kagamitan at paninda lamang ba ang kukunin mo, o pati ang mga sapi ng korporasyong nagpapatakbo ng sangay? Magkaiba ang panganib ng dalawang paraan.

Sa pagbili ng mga ari-arian, tukuyin ang bawat kasamang kagamitan, kalagayan nito, patunay ng pagmamay-ari, at anumang pagkakautang na nakatali rito. Sa pagbili ng mga sapi, nananatili ang korporasyon kasama ang mga obligasyon nito, kabilang ang mga hindi agad nakikita sa tindahan. Ipasuri sa abogado at tagatuos ang angkop na paraan ng transaksiyon.

Hingin ang mga sumusunod:

• Kontrata ng prangkisa, mga susog, at mga abiso ng paglabag.
• Kontrata sa upa, tala ng deposito, at pahintulot ng nagpapaupa kung kailangan.
• Listahan ng kagamitan, imbentaryo, at mga kasunduang hulugan o pagpapaupa ng kagamitan.
• Talaan ng buwis, sahod, obligasyon sa empleyado, at pagkakautang sa tagapagtustos.

Itanong din kung bakit ibinebenta ang sangay. Beripikahin ang paliwanag sa mga dokumento at, kung may pahintulot, sa nagpapaupa at tagapagbigay ng prangkisa. Huwag ipagpalagay na awtomatikong nalilipat ang mga permiso sa bagong may-ari.

2. Tiyakin ang pahintulot at mga karapatang lilipat

Walang pangkalahatang tuntuning nagbibigay sa bumibili ng awtomatikong karapatang tanggapin ang prangkisa ng nagbebenta. Basahin ang mga kondisyon sa paglilipat: maaaring kailangan ang nakasulat na pagsang-ayon ng tagapagbigay, pagsusuri sa bagong may-ari, pagsasanay, o pagbabayad ng kaukulang singil.

Alamin kung itutuloy mo ang natitirang panahon ng lumang kontrata o pipirma ng panibagong kasunduan. Maaaring magbago ang mga singil, saklaw na lugar, kinakailangang kagamitan, at pamantayan ng operasyon. Hindi sapat ang sabi ng nagbebenta na “kasama na ang prangkisa.”

Tatlong pahintulot ang magkahiwalay na suriin: pahintulot sa bentahan, pahintulot sa paggamit ng tatak, at pahintulot sa pananatili sa puwesto. Ang pagsang-ayon ng isang panig ay hindi kapalit ng pagsang-ayon ng iba.

Ipalagay sa kasunduan sa bentahan ang mga kondisyong kailangang matupad bago ang ganap na bayaran. Halimbawa, dapat malinaw kung ano ang mangyayari sa anumang paunang bayad kapag hindi pumayag ang tagapagbigay ng prangkisa o nagpapaupa. Ipasulat din kung sino ang sasagot sa mga obligasyong nagmula bago ang paglilipat.

3. Gamitin ang tamang batayang legal

Walang iisang komprehensibong batas sa prangkisa sa Pilipinas. Mahalaga ang Kodigo Sibil sa bisa ng kontrata, pahintulot, obligasyon, at mga remedyo kapag may paglabag. Saklaw naman ng Republic Act No. 8293, ang Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal, ang paggamit ng tatak at mga kasunduang may paglilipat ng teknolohiya.

May partikular ding proteksiyon sa ilalim ng Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, para sa mga kasunduan sa prangkisa na may mikro, maliit, at katamtamang negosyong tumatanggap ng prangkisa. Nagtatakda ito ng pinakamababang nilalaman ng kontrata, kabilang ang mga probisyon sa paglilipat ng karapatan at obligasyon, at mekanismo ng pagpaparehistro sa DTI. Ipasuri kung paano ito naaangkop sa iyong transaksiyon at kumpirmahin sa DTI ang kasalukuyang proseso; hindi kapalit nito ang karaniwang pagpaparehistro ng negosyo.

Ang Kautusan ng Kawanihan ng DTI Blg. 10-24 ay nagpapayo sa mga prospective na mamimili na humingi ng impormasyon tungkol sa tagapagbigay at operasyon ng prangkisa. Gayunman, payo ito sa masusing pagsusuri, hindi pangkalahatang obligasyong magbigay ng isang pamantayang dokumento ng pagsisiwalat.

Dahil dito, ilista mismo sa kasunduan ang mga dokumentong dapat ibigay at mga pahayag na pananagutan ng nagbebenta. Ang pagpaparehistro ng negosyo o pagiging kasapi sa samahan ay hindi garantiya ng malinis na paglilipat.

4. Kwentahin ang buong halaga at ayusin ang paghahandover

Bukod sa presyo ng bentahan, isama sa badyet ang singil sa paglilipat, pagsasanay, pagkukumpuni, pagpapalit ng kagamitan, deposito sa upa, imbentaryo, propesyonal na bayarin, at perang pantustos habang inaayos ang operasyon. Humingi ng nakasulat na pagtataya at tukuyin kung sino ang magbabayad ng bawat gastos.

Kung uutang, itugma ang paglabas ng pondo sa pagkumpleto ng mga pahintulot. Huwag umasa na tatanggapin ng bangko bilang sapat na panagot ang karapatang gumamit ng tatak; alamin ang hinihinging garantiya at pananagutang personal.

Sa araw ng paglilipat, magsagawa ng pisikal na bilang ng paninda at kagamitan. Itala ang mga susi, akses sa sistema, metro ng tubig at kuryente, at hangganan ng pananagutan sa mga bayarin. Ang paglilipat ng tala ng kostumer at empleyado ay dapat ding sumunod sa batas sa pagkapribado ng datos.

Praktikal na tandaan: Bilhin lamang ang malinaw na maililipat. Bago ang ganap na bayaran, pagtugmain ang kasunduan sa bentahan, pahintulot sa prangkisa, at karapatan sa puwesto.