Franchise kopen: controleer indexering van vaste kosten

Een vaste maandbijdrage biedt alleen zekerheid als u ook weet hoe die kan stijgen. Bij het kopen van een franchise verdienen indexeringsclausules daarom aparte aandacht. Binnen de franchisecommunity zijn heldere afspraken over prijsaanpassingen belangrijk voor een duurzame samenwerking. Deze gids helpt u automatische verhogingen van vaste bijdragen te herkennen, door te rekenen en vóór ondertekening bespreekbaar te maken.

1. Zoek alle bepalingen over jaarlijkse verhogingen

Indexering is een aanpassing van een bedrag volgens een afgesproken maatstaf, bijvoorbeeld een consumentenprijsindex van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat is iets anders dan een franchisegever die naar eigen inzicht een nieuwe prijs vaststelt. Een contract kan beide mogelijkheden bevatten, waardoor één bijdrage langs meerdere routes kan stijgen.

Bekijk daarom niet alleen de tarievenlijst. Zoek ook in de overeenkomst en bijlagen naar woorden als ‘indexering’, ‘prijsaanpassing’, ‘jaarlijkse herziening’ en ‘kostendoorberekening’. Noteer per vaste bijdrage welke verhogingsregel geldt.

Maak een overzicht met:

• het startbedrag en de vraag of dit exclusief btw is;
• de dienst of verplichting waarvoor u betaalt;
• de eerste aanpassingsdatum en de frequentie daarna;
• de gebruikte index of andere berekeningsgrondslag;
• eventuele minimumverhogingen, maxima en aanvullende toeslagen.

Let vooral op verwijzingen tussen documenten. Een tarievenbijlage kan een vast bedrag noemen, terwijl een andere bepaling jaarlijkse aanpassing toestaat. Vraag welke bepaling voorgaat als teksten niet op elkaar aansluiten. Laat onduidelijkheden oplossen in de contractstukken, niet alleen in een toelichtende e-mail.

2. Controleer wat de Wet franchise hierover verlangt

In Nederland geldt sinds 1 januari 2021 de Wet franchise, opgenomen in titel 16 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 7:913 BW verplicht de franchisegever vóór het sluiten van de overeenkomst onder meer een overzicht en toelichting te geven van de vergoedingen, opslagen, investeringen en andere financiële bijdragen die u moet betalen.

Een regeling die bepaalt hoe zulke bijdragen kunnen stijgen, is relevant voor uw financiële beoordeling. Vraag dus niet uitsluitend naar het huidige tarief, maar ook naar de contractuele berekening van toekomstige bedragen. De conceptovereenkomst met bijlagen behoort eveneens tot de vooraf te verstrekken informatie. Artikel 7:914 BW koppelt aan de vereiste informatieverstrekking een termijn van ten minste vier weken vóór het sluiten van de overeenkomst.

De Wet franchise schrijft geen algemene maximale jaarlijkse indexering voor. Een verhoging is dus niet automatisch toegestaan omdat deze ‘inflatiecorrectie’ heet, maar ook niet automatisch verboden omdat uw omzet achterblijft. De overeengekomen tekst en de omstandigheden blijven bepalend.

Maak bovendien onderscheid tussen uitvoering van een bestaande indexeringsafspraak en een nieuwe wijziging van de formule of overeenkomst. Het wettelijke instemmingsrecht bij bepaalde formulewijzigingen is geen algemeen vetorecht tegen iedere tariefstijging. Laat een franchisejurist beoordelen welke regels op een concrete aanpassing van toepassing zijn.

3. Test de formule achter het nieuwe bedrag

Een verwijzing naar ‘de inflatie’ is onvoldoende om zelf een factuur te controleren. U moet kunnen vaststellen welke indexreeks, welke referentiemaanden en welke rekenmethode worden gebruikt. Vraag ook wat er gebeurt als de gekozen index niet meer wordt gepubliceerd.

Laat de franchisegever een voorbeeldberekening maken vanaf het aangeboden starttarief. Controleer daarbij vier punten:

Het uitgangsbedrag. Wordt steeds het laatst verhoogde tarief aangepast, of blijft het oorspronkelijke bedrag de basis? Bij jaarlijkse verhoging van het aangepaste tarief werken eerdere stijgingen door.

De eerste verhoging. Kan een bedrag kort na uw opening al stijgen? Een vaste jaarlijkse aanpassingsdatum kan betekenen dat uw starttarief maar enkele maanden geldt.

Een negatieve index. Daalt de bijdrage dan mee, blijft deze gelijk of geldt toch een minimumverhoging? Een ondergrens maakt de regeling financieel anders dan een zuivere koppeling aan de index.

Dubbele doorberekening. Mag de franchisegever naast indexering ook hogere personeels-, energie- of leverancierskosten doorbelasten? Vraag hoe wordt voorkomen dat dezelfde kostenontwikkeling tweemaal in uw bijdrage terechtkomt.

Controleer ten slotte of aankondiging verplicht is en hoeveel tijd u krijgt om uw begroting aan te passen. Een heldere kennisgeving hoort het nieuwe bedrag, de berekening en de ingangsdatum te vermelden.

4. Begroot de gevolgen en onderhandel gericht

Laat uw accountant de vaste bijdragen voor de volledige initiële contractduur doorrekenen. Gebruik meerdere aannames voor toekomstige indexering en benoem die uitdrukkelijk als scenario’s, niet als voorspellingen. Houd uw omzet in een afzonderlijk scenario gelijk: stijgende bijdragen worden immers niet vanzelf gecompenseerd door extra inkomsten.

Kijk naar het effect op uw jaarlijkse resultaat én uw maandelijkse betaalruimte. Een verhoging kan afzonderlijk beperkt lijken, terwijl meerdere bijdragen gezamenlijk merkbaar drukken op uw inkomen.

Bespreek vervolgens concrete verbeteringen: een eenduidige index, een latere eerste aanpassingsdatum, een overeengekomen plafond of uitsluiting van overlappende kostentoeslagen. Dit zijn onderhandelingspunten, geen automatische wettelijke rechten. Laat overeengekomen aanpassingen in de definitieve stukken verwerken en juridisch controleren.

Praktische conclusie: teken pas wanneer u voor iedere vaste bijdrage zelf kunt uitleggen wanneer deze stijgt, hoe het nieuwe bedrag ontstaat en wat dat voor uw begroting betekent.