Αγορά δικαιόχρησης: ελέγξτε τα δικαιώματα στο σήμα

Η αναγνωρισιμότητα μιας επωνυμίας δεν αποδεικνύει ότι ο δικαιοπάροχος μπορεί να σας παραχωρήσει νόμιμα τη χρήση της. Πριν επενδύσετε σε επιγραφές, συσκευασίες και διαφήμιση, χρειάζεται να εξακριβώσετε ποιο ακριβώς σήμα θα χρησιμοποιείτε και με ποια άδεια. Στην κοινότητα της δικαιόχρησης, αυτός ο έλεγχος προστατεύει τόσο τη δική σας επένδυση όσο και τη συνέπεια της κοινής εμπορικής ταυτότητας.

1. Ξεχωρίστε την επωνυμία από το προστατευόμενο σήμα

Η εταιρική επωνυμία, ο διακριτικός τίτλος, το όνομα ενός ιστοτόπου και το καταχωρισμένο εμπορικό σήμα δεν είναι ταυτόσημα. Η εμφάνιση μιας ονομασίας σε εταιρικά έγγραφα ή σε μια ιστοσελίδα δεν αρκεί για να αποδείξει καταχωρισμένο δικαίωμα σήματος για τις υπηρεσίες ή τα προϊόντα που θα προσφέρετε.

Ζητήστε έναν συγκεκριμένο κατάλογο των σημάτων που περιλαμβάνονται στην παραχώρηση. Για κάθε σήμα, ο φάκελος ελέγχου πρέπει να περιλαμβάνει:

• Την ακριβή λεκτική ή εικαστική μορφή του.
• Τον αριθμό αίτησης ή καταχώρισης και το αρμόδιο μητρώο.
• Το όνομα του καταχωρισμένου δικαιούχου.
• Τη γεωγραφική έκταση της προστασίας.
• Τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που καλύπτει.
• Την κατάσταση της καταχώρισης και τις ημερομηνίες λήξης ή ανανέωσης.

Ένα εθνικό σήμα άλλης χώρας δεν προσφέρει από μόνο του προστασία στην Ελλάδα. Αντίστοιχα, ένα σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή μια διεθνής καταχώριση χρειάζεται έλεγχο ως προς την ισχύ και την κάλυψή του. Η εκκρεμής αίτηση δεν είναι ολοκληρωμένη καταχώριση: ζητήστε να αποτυπωθεί καθαρά αυτή η διαφορά πριν αποτιμήσετε την επένδυση.

2. Ελέγξτε την αλυσίδα της άδειας χρήσης

Ο δικαιοπάροχος δεν είναι απαραίτητο να κατέχει ο ίδιος το σήμα. Μπορεί να το χρησιμοποιεί με άδεια άλλης εταιρείας και να έχει δικαίωμα περαιτέρω παραχώρησης. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «ποιος είναι ο ιδιοκτήτης;», αλλά και «με ποια εξουσιοδότηση θα το χρησιμοποιώ εγώ;».

Αν ο δικαιούχος του σήματος διαφέρει από τον αντισυμβαλλόμενό σας, ζητήστε τεκμηρίωση της αλυσίδας αδειών. Ο δικηγόρος σας πρέπει να μπορεί να επιβεβαιώσει ότι επιτρέπεται η παραχώρηση σε δικαιοδόχους στην Ελλάδα, για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες και για τη συμφωνημένη διάρκεια.

Δεν αρκεί μια γενική διαβεβαίωση ότι οι εταιρείες «ανήκουν στον ίδιο όμιλο». Ελέγξτε αν η κύρια άδεια λήγει νωρίτερα από τη δική σας σύμβαση, αν μπορεί να ανακληθεί και τι προβλέπεται για τους δικαιοδόχους σε αυτή την περίπτωση. Όπου υπάρχουν εμπιστευτικά στοιχεία, μπορεί να εξεταστεί κατάλληλο απόσπασμα ή ελεγχόμενη πρόσβαση του νομικού σας συμβούλου.

Ζητήστε επίσης γραπτή ενημέρωση για εκκρεμείς ανακοπές, αιτήσεις ακυρότητας, δικαστικές διαφορές ή απαιτήσεις τρίτων που επηρεάζουν τη χρήση του σήματος. Μια διαφορά δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η επένδυση πρέπει να απορριφθεί, αλλά χρειάζεται αξιολόγηση πριν δεσμευτείτε.

3. Γνωρίστε το ελληνικό νομικό πλαίσιο

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ειδικός νόμος που να ρυθμίζει συνολικά τη σύμβαση δικαιόχρησης, ούτε ειδικό μητρώο δικαιοπαρόχων ή υποχρεωτικό τυποποιημένο έγγραφο προσυμβατικής γνωστοποίησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι η σχέση λειτουργεί χωρίς κανόνες.

Εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα για τις συμβάσεις και τις υποχρεώσεις. Στο προσυμβατικό στάδιο, τα άρθρα 197 και 198 αφορούν την καλή πίστη στις διαπραγματεύσεις και την ευθύνη για υπαίτια πρόκληση ζημίας. Η απόκρυψη ουσιώδους προβλήματος με το σήμα μπορεί, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά, να δημιουργήσει ευθύνη.

Ο ν. 4679/2020 αποτελεί το βασικό ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο προστασίας των εμπορικών σημάτων. Για τα σήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ισχύει το αντίστοιχο ενωσιακό πλαίσιο. Οι άδειες χρήσης και οι συμβατικοί περιορισμοί εξετάζονται επίσης υπό τους εφαρμοστέους κανόνες ανταγωνισμού.

Η εγγραφή μιας επιχείρησης στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο δεν υποκαθιστά τον έλεγχο του σήματος. Ζητήστε από εξειδικευμένο δικηγόρο ανεξάρτητη αναζήτηση στα αρμόδια μητρώα και αξιολόγηση των εγγράφων, όχι απλώς ανάγνωση του ενημερωτικού εντύπου της αλυσίδας.

4. Συμφωνήστε τι συμβαίνει αν προκύψει πρόβλημα

Ο έλεγχος πρέπει να καταλήγει σε σαφείς συμβατικούς όρους. Η σύμβαση ή το παράρτημά της χρειάζεται να προσδιορίζει τα παραχωρούμενα σήματα, τις επιτρεπόμενες χρήσεις και την υποχρέωση του δικαιοπαρόχου να διατηρεί την αναγκαία εξουσιοδότηση.

Διαπραγματευτείτε ειδικά ποιος αναλαμβάνει την υπεράσπιση όταν τρίτος αμφισβητεί τη νόμιμη χρήση του σήματος. Προβλέψτε διαδικασία ενημέρωσης, χειρισμό εξωδίκων και κατανομή δικαστικών εξόδων. Μην θεωρήσετε δεδομένη την αποζημίωσή σας: χρειάζεται συγκεκριμένη συμβατική πρόβλεψη και νομικός έλεγχος των ορίων της.

Εξετάστε και το πρακτικό σενάριο αλλαγής σήματος λόγω απώλειας δικαιωμάτων. Ποιος πληρώνει νέες επιγραφές, αντικατάσταση συσκευασιών, αλλαγές στον ιστότοπο και ενημέρωση πελατών; Τι γίνεται με ήδη αγορασμένο υλικό που δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί; Καταγράψτε τις κατηγορίες κόστους και τη συμφωνημένη ευθύνη, χωρίς να βασίζεστε σε αόριστη υπόσχεση υποστήριξης.

Πρακτικό συμπέρασμα: πριν καταβάλετε χρήματα, εξασφαλίστε τρία πράγματα: επιβεβαιωμένη κατάσταση του σήματος, αποδεδειγμένο δικαίωμα παραχώρησης και σαφή κατανομή ευθύνης αν η νόμιμη χρήση του διακοπεί.