Αγορά δικαιόχρησης: έλεγχος προσωπικών εγγυήσεων

Η συμμετοχή στην κοινότητα της δικαιόχρησης μέσω εταιρείας δεν σημαίνει ότι η προσωπική σας περιουσία μένει πάντοτε έξω από τη συμφωνία. Αν ο δικαιοπάροχος ζητήσει προσωπική εγγύηση, αναλαμβάνετε ξεχωριστή υποχρέωση για εταιρικές οφειλές. Πριν επιλέξετε εμπορικό σήμα και δεσμευθείτε, εξετάστε όχι μόνο τι πληρώνει η επιχείρηση, αλλά και τι μπορεί να κληθείτε να πληρώσετε εσείς.

1. Ξεχωρίστε την εταιρική υπογραφή από την προσωπική δέσμευση

Σε μια σύμβαση μπορεί να υπογράφετε ως νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας και, σε διαφορετικό σημείο, ως φυσικό πρόσωπο που εγγυάται τις υποχρεώσεις της. Η δεύτερη ιδιότητα δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Μπορεί να δημιουργεί προσωπική ευθύνη, ακόμη και αν η εταιρική μορφή που επιλέξατε προσφέρει καταρχήν περιορισμό ευθύνης.

Ζητήστε ολόκληρο το σχέδιο της συμφωνίας, μαζί με παραρτήματα και χωριστές δηλώσεις εγγύησης. Αναζητήστε διατυπώσεις όπως «εγγυητής», «ως αυτοφειλέτης», «εις ολόκληρον ευθύνη» και «παραίτηση από ενστάσεις». Δεν έχουν όλες την ίδια έννοια ούτε τις ίδιες συνέπειες.

Διευκρινίστε επίσης υπέρ ποιου παρέχεται η εγγύηση. Καλύπτει μόνο απαιτήσεις του δικαιοπαρόχου ή και απαιτήσεις συνδεδεμένης εταιρείας που προμηθεύει προϊόντα; Μια εγγύηση προς τράπεζα ή εκμισθωτή είναι διαφορετική δέσμευση και χρειάζεται χωριστό έλεγχο. Καταγράψτε όλες τις προσωπικές εξασφαλίσεις σε έναν πίνακα, ώστε να δείτε τη συνολική έκθεσή σας και όχι κάθε υπογραφή απομονωμένα.

2. Κατανοήστε ποιο ελληνικό δίκαιο εφαρμόζεται

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ειδικός νόμος που να ρυθμίζει συνολικά τη δικαιόχρηση ως αυτοτελή συμβατικό τύπο. Δεν προβλέπεται επίσης ειδικό υποχρεωτικό έγγραφο προσυμβατικής γνωστοποίησης ή μητρώο καταχώρισης συμβάσεων δικαιόχρησης. Εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα για τις συμβάσεις, τις υποχρεώσεις και την καλή πίστη, καθώς και άλλοι κανόνες ανάλογα με το αντικείμενο της συμφωνίας.

Για την εγγύηση έχουν ιδιαίτερη σημασία τα άρθρα 847 και επόμενα του Αστικού Κώδικα. Κατά το άρθρο 849, η δήλωση του εγγυητή απαιτεί έγγραφο τύπο. Επομένως, η σχετική παράγραφος μέσα στη σύμβαση χρειάζεται την ίδια προσοχή με ένα χωριστό έγγραφο εγγύησης.

Κρίσιμη είναι και η ένσταση δίζησης του άρθρου 855: καταρχήν επιτρέπει στον εγγυητή να αρνηθεί την καταβολή μέχρι να επιχειρηθεί άκαρπη αναγκαστική εκτέλεση κατά του πρωτοφειλέτη. Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις. Το άρθρο 857 προβλέπει, μεταξύ άλλων, την περίπτωση παραίτησης από αυτήν, ιδίως όταν κάποιος εγγυάται ως αυτοφειλέτης. Ζητήστε από δικηγόρο να σας εξηγήσει εάν ο συγκεκριμένος όρος επιτρέπει άμεση διεκδίκηση εναντίον σας.

Οι κανόνες ανταγωνισμού, όπως ο ν. 3959/2011 και ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 για κάθετες συμφωνίες, αφορούν άλλες πλευρές της συνεργασίας. Δεν θεσπίζουν γενικό ανώτατο ποσό προσωπικής εγγύησης.

3. Διαπραγματευθείτε ποσό, αντικείμενο και διάρκεια

Η φράση «για κάθε παρούσα και μελλοντική οφειλή» χρειάζεται αποσαφήνιση. Ζητήστε να προσδιορίζονται οι κατηγορίες απαιτήσεων που καλύπτονται: αρχικό τίμημα, περιοδικά δικαιώματα, αγορές προϊόντων, τόκοι, αποζημιώσεις ή δικαστικά έξοδα. Μην θεωρήσετε ότι η εγγύηση αφορά μόνο ανεξόφλητα τιμολόγια.

Πριν υπογράψετε, συζητήστε συγκεκριμένα:

• Συνολικό ανώτατο ποσό: να είναι σαφές αν περιλαμβάνει τόκους και έξοδα ή αν αυτά προστίθενται.
• Ορισμένες υποχρεώσεις: να συνδέεται με αναγνωρίσιμη σύμβαση και όχι αόριστα με κάθε συνεργασία των μερών.
• Χρονικά όρια: να διακρίνεται μέχρι πότε μπορούν να γεννηθούν καλυπτόμενες οφειλές και τι συμβαίνει με ήδη υφιστάμενες απαιτήσεις.
• Μελλοντικές μεταβολές: να διευκρινίζεται αν ανανέωση, επέκταση ή νέα συμφωνία απαιτεί νέα συναίνεσή σας.
• Ενημέρωση για καθυστερήσεις: να συμφωνηθεί έγκαιρη γραπτή ειδοποίηση προς εσάς όταν η εταιρεία δεν πληρώνει.

Αυτά είναι αντικείμενα διαπραγμάτευσης, όχι αυτόματα δικαιώματα που εξασφαλίζει ειδική νομοθεσία δικαιόχρησης. Ένα προτεινόμενο ανώτατο ποσό πρέπει να αξιολογείται με βάση τις πραγματικές σας δυνατότητες, όχι μόνο τις αισιόδοξες προβλέψεις πωλήσεων.

4. Προβλέψτε πώς και πότε απαλλάσσεστε

Η αποχώρησή σας από τη διοίκηση ή η πώληση των εταιρικών μεριδίων δεν σημαίνει από μόνη της ότι παύει μια ήδη δοθείσα προσωπική εγγύηση. Ούτε η λήξη της συνεργασίας εξαφανίζει αναγκαστικά οφειλές που δημιουργήθηκαν προηγουμένως.

Ζητήστε σαφή διαδικασία απαλλαγής: ποιος την εγκρίνει, ποια υπόλοιπα πρέπει να εξοφληθούν και αν απαιτείται αντικατάστασή σας από άλλον εγγυητή. Εάν συμφωνηθεί αποδέσμευση, χρειάζεστε έγγραφη επιβεβαίωση του δικαιούχου της εγγύησης, με ξεκάθαρο περιεχόμενο. Μια διαβεβαίωση του νέου συνεταίρου ότι «αναλαμβάνει τα πάντα» δεν ισοδυναμεί με απαλλαγή απέναντι στον πιστωτή.

Πρακτικό συμπέρασμα: πριν από κάθε προσωπική υπογραφή, ζητήστε να μπορείτε να απαντήσετε γραπτώς σε τέσσερα ερωτήματα: για ποιες οφειλές ευθύνομαι, μέχρι ποιο ποσό, για πόσο χρόνο και με ποια διαδικασία απαλλάσσομαι;