Franchise overnemen in België: regel de merkgoedkeuring

Een bestaande franchisevestiging kopen lijkt overzichtelijk: de locatie draait, er zijn klanten en de verkoper wil overdragen. Toch betekent een akkoord over de koopprijs niet automatisch dat u de formule mag voortzetten. Binnen de franchisecommunity kan de franchisegever contractueel zeggenschap hebben over wie toetreedt. Onderzoek daarom vóór uw bod welke goedkeuring nodig is en hoe een eventueel voorkooprecht uw aankoop beïnvloedt.

1. Controleer wie de overdracht moet goedkeuren

Vraag de verkoper om de volledige franchiseovereenkomst, inclusief bijlagen en latere wijzigingen. Zoek niet alleen naar een artikel met het opschrift ‘overdracht’. Ook bepalingen over de persoon van de franchisenemer, bestuurders of wijzigingen in de aandeelhoudersstructuur kunnen relevant zijn.

Maak vervolgens onderscheid tussen twee vragen: mag de verkoper zijn onderneming verkopen, en mag u na die verkoop de commerciële formule gebruiken? Het antwoord op de eerste vraag geeft niet noodzakelijk toestemming voor het tweede.

Breng minstens deze punten in kaart:

• Welke transactie vereist voorafgaande toestemming: overdracht van de vestiging, het contract of een wijziging van zeggenschap?
• Wie moet de aanvraag doen en welke documenten moet die persoon bezorgen?
• Welke selectievoorwaarden gelden voor u als kandidaat?
• Binnen welke contractuele termijn moet de franchisegever reageren?
• Is uitdrukkelijke schriftelijke toestemming vereist?

Ga niet uit van een wettelijke standaardtermijn van dertig dagen. Een kennisgevingstermijn kan in het contract staan, maar moet voor deze concrete overname worden gecontroleerd. Behandel stilzwijgen evenmin automatisch als goedkeuring.

2. Onderzoek het voorkooprecht vóór u kosten maakt

Een franchiseovereenkomst kan de franchisegever een voorkooprecht geven. Dat kan betekenen dat hij de onderneming of vestiging zelf mag overnemen volgens de voorwaarden van een voorgenomen verkoop aan een derde. De precieze werking hangt af van de contracttekst.

Voor u als koper ontstaat daardoor een praktisch risico: u onderhandelt, laat controles uitvoeren en regelt financiering, terwijl de franchisegever mogelijk uw plaats kan innemen. Vraag daarom wanneer het recht wordt geactiveerd en welke informatie daarvoor moet worden meegedeeld.

Laat de verkoper de procedure niet afhandelen met alleen een informeel telefoontje. Controleer de voorgeschreven kennisgevingswijze, de reactietermijn en het bewijs dat de procedure is afgerond. Een afstand van het voorkooprecht moet voldoende duidelijk betrekking hebben op de beoogde transactie.

Let ook op wijzigingen achteraf. Een lagere prijs of andere betalingsvoorwaarden kunnen aanleiding geven tot een nieuwe kennisgeving, afhankelijk van het beding. Laat uw adviseur dit beoordelen voordat u de koopvoorwaarden aanpast.

Spreek vooraf met de verkoper af wie welke onderzoekskosten draagt wanneer de franchisegever zijn recht uitoefent. Een vergoeding daarvan is geen automatisch recht.

3. Verbind uw bod aan concrete voorwaarden

Een mondelinge geruststelling dat de franchisegever ‘wel akkoord zal gaan’ beschermt u onvoldoende. Laat een jurist bepalen hoe uw bod of overnameovereenkomst afhankelijk wordt gemaakt van de noodzakelijke goedkeuring en de afwikkeling van het voorkooprecht.

Een bruikbare regeling verduidelijkt:

• welke schriftelijke toestemming nodig is;
• op welke koper en vestiging die toestemming betrekking heeft;
• wanneer aan de voorwaarde moet zijn voldaan;
• wat gebeurt als goedkeuring uitblijft of wordt geweigerd;
• hoe eventuele betaalde bedragen worden behandeld als de aankoop niet doorgaat.

Maak ook duidelijk welke voorwaarden bij de goedkeuring voor u aanvaardbaar zijn. Toestemming die afhankelijk is van een onverwachte verbouwing of een nieuw instapbedrag kan de aankoop financieel veranderen.

Vraag daarnaast of u het bestaande franchisecontract voortzet of een nieuwe overeenkomst moet sluiten. Laat de goedkeuring niet losstaan van de contractvoorwaarden waaronder u daadwerkelijk mag starten. Anders koopt u mogelijk een onderneming zonder zekerheid over de voorwaarden voor het formulegebruik.

4. Plan de goedkeuring naast de Belgische informatieregels

België kent specifieke precontractuele regels voor commerciële samenwerkingsovereenkomsten, waaronder franchise. Die staan in titel 2 van boek X van het Wetboek van economisch recht, artikelen X.26 tot X.33. Daarnaast spelen onder meer het algemene contractenrecht en de regels over onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen een rol.

Wanneer u een nieuwe franchiseovereenkomst sluit die onder deze regeling valt, moet u minstens één maand vooraf het ontwerpcontract en het precontractuele informatiedocument ontvangen. Tijdens de wettelijke wachtperiode mogen in beginsel geen verbintenissen worden aangegaan en geen vergoeding, bedrag of borg worden gevraagd of betaald. Er bestaan wettelijke uitzonderingen, onder meer voor vertrouwelijkheidsafspraken.

Laat bij voortzetting of overdracht van een bestaand contract afzonderlijk beoordelen hoe deze regels op uw constructie van toepassing zijn. Goedkeuring door de franchisegever vervangt de wettelijke informatieprocedure niet. Een opschortende voorwaarde maakt een voortijdige verbintenis evenmin vanzelf toegestaan.

Stem daarom de overnamedatum, merkgoedkeuring en eventuele nieuwe franchiseovereenkomst juridisch op elkaar af voordat u iets ondertekent of betaalt.

Praktisch besluit: bied pas nadat u de toestemmingsprocedure en het voorkooprecht begrijpt. Zorg vervolgens dat uw aankoop alleen doorgaat wanneer u onder vooraf beoordeelde voorwaarden de formule kunt voortzetten.