Prangkisa sa Pilipinas: Suriin ang Rehistro ng Kontrata

Kapag sinabing “rehistrado kami,” itanong agad: ano ang rehistrado, kanino, at para saan? Magkaiba ang rehistro ng kompanya at ang pagpaparehistro ng kasunduan sa prangkisa. Para sa bibili ng prangkisa sa Pilipinas, mahalagang maunawaan ang pagkakaibang ito. Sa komunidad ng prangkisa, ang malinaw na dokumentasyon ay batayan ng pananagutan—hindi garantiya ng kita o patunay na patas ang bawat probisyon ng kontrata.

1. Ihiwalay ang rehistro ng negosyo sa rehistro ng kasunduan

Walang iisang komprehensibong batas sa Pilipinas na sumasaklaw sa lahat ng usapin sa prangkisa. Umiiral ang mga pangkalahatang tuntunin sa kontrata sa ilalim ng Kodigo Sibil, ang Republic Act No. 8293 o Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal, at iba pang naaangkop na batas. Mayroon ding tiyak na kautusan para sa proteksiyon ng mga negosyanteng mikro, maliit at katamtaman: Kautusang Tagapagpaganap Blg. 169, serye ng 2022, o EO 169.

Kung korporasyon ang nagbibigay ng prangkisa, dapat itong nakarehistro sa SEC. Kailangan din nito ang naaangkop na pagpaparehistro sa BIR at pahintulot sa negosyo mula sa lokal na pamahalaan. Ngunit hindi pinatutunayan ng mga dokumentong ito na naiparehistro na ang kasunduan sa prangkisa ayon sa EO 169.

Humingi ng kopya ng mga dokumento at ihambing ang legal na pangalan sa kontrata, resibo at tagubilin sa pagbabayad. Kung magkaiba ang nakapangalan, humingi ng nakasulat na paliwanag at patunay ng awtoridad. Hindi sapat na magkapareho lamang ang tatak na ginagamit nila.

2. Unawain ang hinihingi ng EO 169

Sa ilalim ng EO 169, ang mga kasunduan sa pagitan ng nagbibigay ng prangkisa at tumatanggap na MSME sa Pilipinas ay dapat nakasulat, notaryado, at may itinakdang pinakamababang mga kondisyon.

Kabilang dito ang buong pagsisiwalat ng mga bayaring maaaring singilin bago pumirma, sa pagsisimula, at nang paulit-ulit. Dapat ding detalyado ang pananagutan ng nagbibigay ng prangkisa, kabilang ang mga uri at detalye ng tulong at pagsusumite ng kasunduan sa DTI.

Ang nagbibigay ng prangkisa ang may pananagutan sa pagpaparehistro. Magkaiba ang paraang itinakda ng kautusan:

• Kasapi ng samahang nakarehistro nang naaayon sa batas: ipaparehistro sa DTI ang pamantayang kasunduan, kasama ang nakasulat na pangakong isasama sa lahat ng susunod na kasunduan sa mga MSME ang pinakamababang kondisyong hinihingi ng EO 169.
• Hindi kasapi ng gayong samahan: ipaparehistro ang lahat ng kasunduan nito sa mga MSME sa loob ng 30 araw mula sa paglagda.

Mahalaga ang tiyempo. Kung ang mismong kasunduan mo ay kailangang iparehistro pagkatapos lagdaan, hindi makatwirang hingin ang patunay na nakarehistro na ito bago pa pumirma. Sa halip, hingin ang nakasulat na proseso, taong responsable, at paraan ng pagbibigay sa iyo ng patunay pagkatapos.

Huwag ding ipagkamali ang mga tuntuning ito sa isang pangkalahatang sistemang nag-uutos ng magkakaparehong dokumento ng pagsisiwalat bago ialok ang bawat prangkisa. Walang gayong komprehensibong sistema sa Pilipinas, ngunit may tiyak na mga obligasyon ang EO 169 para sa saklaw nitong mga kasunduan.

3. Bumuo ng talaan ng patunay bago pumirma

Gumawa ng simpleng talaan na may apat na hanay: dokumento, layunin, petsa, at anumang kulang na paliwanag. Isama ang sumusunod:

• Patunay ng legal na pagkakakilanlan ng kabilang panig at awtoridad ng pipirma nito.
• Patunay ng pagiging kasapi sa samahan, kung iyon ang batayan ng gagamiting paraan ng pagpaparehistro.
• Kopya ng pamantayang kasunduan at kaugnay na katibayan ng pagsusumite o pagpaparehistro, kung naaangkop.
• Pangakong hinihingi ng EO 169 para sa mga susunod na kasunduan sa MSME.
• Pinal na kasunduan, lahat ng kalakip, at iskedyul ng pagsumite kung pagkatapos ng paglagda ito gagawin.

Ihambing ang bersiyong ibinigay sa iyo sa pamantayang kasunduang ipinapakitang nakarehistro. Kung may pagkakaiba, ipaliwanag kung alin ang binago at bakit. Tiyaking kasama ang lahat ng kalakip na tinutukoy sa kontrata.

Direktang kumpirmahin sa DTI ang kasalukuyang proseso at uri ng katibayang maibibigay. Ang resibo ng pagtanggap ng dokumento ay hindi awtomatikong katumbas ng pagsusuri o pag-apruba sa lahat ng nilalaman nito.

4. Huwag ipaghalo ang DTI at IPOPHL

May hiwalay na usapin sa Kodigo sa Ari-ariang Intelektuwal. Ang kasunduan sa prangkisa ay saklaw ng mga tuntunin para sa kaayusan ng paglilipat ng teknolohiya, o TTA. Kailangang suriin ang mga ipinagbabawal na probisyon sa Seksyon 87 at mga kinakailangang probisyon sa Seksyon 88.

Karaniwang hindi kailangang iparehistro sa tanggapang nangangasiwa sa TTA sa IPOPHL ang kasunduang sumusunod sa mga probisyong ito. Kapag hindi sumusunod, kailangan ang naaangkop na eksepsiyon, pag-apruba at pagpaparehistro upang maiwasang hindi maipatupad ang kasunduan.

Samakatuwid, hindi sapat ang paliwanag na “hindi kailangan ng rehistro sa IPOPHL” upang sabihing wala nang obligasyon sa DTI. Magkaibang tuntunin ang mga ito. Ipasuri sa abogadong pamilyar sa prangkisa ang kontrata at anumang sinasabing eksepsiyon.

Praktikal na tandaan: Bago pumirma, tukuyin kung anong rehistro ang kailangan, sino ang gagawa, kailan ito dapat matapos, at anong patunay ang matatanggap mo. Huwag tanggapin ang salitang “rehistrado” nang walang malinaw na dokumentong katapat.