Beli Francais Malaysia: Semak Formula Royalti

Kadar royalti yang rendah belum tentu menghasilkan bayaran yang lebih rendah. Jumlah sebenar bergantung pada takrif jualan, potongan yang dibenarkan, bayaran minimum dan tarikh pengiraan. Sebelum menyertai komuniti francais di Malaysia, pastikan anda boleh mengira sendiri royalti daripada rekod transaksi contoh. Panduan ini menumpukan satu semakan penting: apakah sebenarnya asas bayaran royalti yang bakal anda tanggung?

1. Kenal pasti asas pengiraan, bukan kadar sahaja

Mulakan dengan mencari semua klausa royalti dalam perjanjian dan jadual yurannya. Jangan bergantung pada ringkasan tawaran yang hanya menyebut peratusan. Minta francaisor menunjukkan takrif istilah seperti “jualan kasar”, “hasil” atau “jualan bersih” yang digunakan dalam formula.

Istilah tersebut perlu dibaca mengikut kontrak, bukan mengikut tanggapan biasa atau cara akauntan menyediakan penyata keuntungan. “Jualan bersih”, misalnya, tidak semestinya bermaksud baki selepas semua kos perniagaan ditolak.

Sediakan senarai semakan untuk perkara berikut:

• Cukai yang dikutip: Adakah termasuk dalam asas royalti atau dikecualikan?
• Pemulangan dan bayaran balik: Bilakah nilainya ditolak daripada jualan?
• Pesanan dibatalkan: Adakah transaksi yang dibatalkan masih masuk dalam laporan awal?
• Jualan melalui platform penghantaran: Adakah royalti dikira sebelum atau selepas komisen platform?
• Jualan secara kredit: Adakah royalti perlu dibayar sebelum wang pelanggan diterima?
• Caj tambahan: Adakah caj penghantaran atau perkhidmatan termasuk dalam asas pengiraan?

Sebagai contoh, platform mungkin memindahkan wang kepada cawangan selepas menolak komisennya. Jika kontrak menggunakan nilai jualan sebelum komisen, royalti tidak semestinya dikira atas jumlah yang masuk ke akaun bank. Perbezaan ini perlu dimasukkan dalam penilaian kos jenama.

2. Cari royalti minimum dan pencetus perubahan

Selepas memahami asas jualan, semak sama ada kontrak menetapkan royalti minimum. Jika ada, tentukan sama ada bayaran itu menggantikan royalti berasaskan peratusan apabila lebih tinggi, atau menjadi bayaran tambahan. Jangan menganggap kedua-dua susunan itu sama.

Tanya juga bila kewajipan bermula. Adakah royalti dikenakan sejak perniagaan mula menerima pelanggan, selepas suatu tempoh tertentu, atau pada tarikh lain yang ditetapkan dalam kontrak? Jawapan mestilah boleh dikenal pasti dalam dokumen, bukan sekadar penerangan lisan.

Perhatikan keadaan yang mungkin mengubah jumlah bayaran:

• Pelepasan royalti pada peringkat awal yang mempunyai tarikh tamat.
• Kadar bertingkat apabila jualan mencapai ambang tertentu.
• Royalti minimum yang meningkat mengikut tahun kontrak.
• Bayaran tetap walaupun cawangan ditutup sementara.
• Pengiraan berlainan untuk saluran jualan tertentu.

Jika kadar bertingkat digunakan, minta penjelasan sama ada kadar baharu dikenakan pada keseluruhan jualan atau hanya bahagian yang melepasi ambang. Perbezaan kaedah ini boleh mengubah jumlah yang perlu dibayar.

Semua ini ialah perkara untuk disemak atau dirunding, bukannya andaian bahawa setiap francais mengenakan syarat yang sama. Bandingkan jenama berdasarkan formula lengkap, bukan angka peratusan yang dipaparkan dalam bahan pemasaran.

3. Uji formula dengan satu kitaran transaksi

Minta francaisor menyediakan contoh pengiraan bertulis menggunakan transaksi rekaan atau rekod yang telah dinyahkenal pasti. Anda tidak memerlukan maklumat pelanggan sebenar untuk menguji formula.

Bina satu lembaran kerja yang menunjukkan nilai transaksi, pengecualian yang dibenarkan, asas royalti, kadar terpakai dan jumlah akhir. Sediakan pengiraan berasingan bagi jualan terus, jualan platform dan jualan yang kemudiannya dipulangkan.

Kemudian uji tiga keadaan: jualan biasa, jualan rendah yang mungkin mencetuskan royalti minimum, serta bulan dengan banyak bayaran balik. Tujuannya bukan meramalkan pendapatan, tetapi memastikan kaedah pengiraan menghasilkan jawapan yang konsisten.

Semak juga tarikh tutup laporan dan tarikh bayaran. Jika bayaran balik berlaku selepas royalti bulan tersebut dibayar, adakah pelarasan dibuat pada bulan berikutnya? Apakah dokumen yang diperlukan dan berapa lama permohonan pembetulan boleh dikemukakan?

Minta prosedur apabila laporan sistem jualan berbeza daripada invois royalti. Kenal pasti pihak yang menerima pertanyaan, cara pembetulan direkodkan dan layanan terhadap amaun yang dipertikaikan. Jangan menganggap anda boleh menahan bayaran secara sepihak; dapatkan nasihat undang-undang tentang kewajipan kontrak terlebih dahulu.

4. Pastikan formula selaras dengan dokumen undang-undang

Malaysia mengawal selia komuniti francais melalui Akta Francais 1998, sebagaimana dipinda, termasuk pindaan 2020, serta peraturan berkaitan. Panduan pendaftaran rasmi menyenaraikan dokumen penzahiran dan contoh perjanjian francais sebagai sebahagian daripada dokumen permohonan pendaftaran.

Di bawah Seksyen 15, francaisor perlu memberikan perjanjian francais dan dokumen penzahiran kepada bakal francaisi sekurang-kurangnya 10 hari sebelum perjanjian ditandatangani. Gunakan masa semakan itu untuk membandingkan formula royalti dalam perjanjian, jadual yuran dan dokumen penzahiran.

Jika terdapat percanggahan, minta penjelasan dan pembetulan bertulis sebelum menandatangani. Panduan rasmi dokumen penzahiran turut menyatakan bahawa pindaan maklumat dalam dokumen tersebut memerlukan kelulusan Pendaftar menurut Seksyen 11. Oleh itu, jangan menganggap e-mel jurujual sahaja menyelesaikan percanggahan dokumen.

Minta peguam menyemak bahasa kontrak dan akauntan mengesahkan pengiraan. Semakan ini mempunyai tujuan berbeza tetapi saling melengkapi: satu menjelaskan kewajipan anda, satu lagi menunjukkan kesannya terhadap kos.

Langkah praktikal: Sebelum membeli, pastikan anda mempunyai formula royalti yang jelas, contoh pengiraan bertulis dan kaedah pelarasan yang dipersetujui. Jika jumlah bayaran masih bergantung pada tafsiran, selesaikan kekaburan itu dahulu.