Tetapkan Yuran Francais Awal Perniagaan di Malaysia

Yuran francais awal bukan sekadar harga untuk menggunakan nama perniagaan. Bagi pemilik perniagaan yang mahu membina komuniti francais di Malaysia, yuran ini perlu mencerminkan hak yang diberikan serta kerja sebenar untuk membantu francaisi bermula. Meniru kadar jenama lain tanpa mengira kos sendiri boleh menyebabkan sokongan tidak mencukupi atau tawaran sukar dijelaskan. Mulakan dengan menentukan perkara yang dibayar, kemudian barulah menetapkan jumlahnya.

1. Tentukan perkara yang diliputi yuran awal

Pisahkan yuran francais awal daripada keseluruhan modal membuka premis. Francaisi mungkin masih perlu membayar deposit sewaan, pengubahsuaian, peralatan, stok dan modal kerja. Jika semua perkara ini dicampurkan dalam satu angka tanpa penjelasan, calon mudah menyangka bahawa bayaran kepada francaisor sudah mencukupi untuk membuka perniagaan.

Sediakan satu helaian skop yang menerangkan tiga perkara:

• Hak yang diberikan: contohnya, hak mengendalikan perniagaan menggunakan jenama dan sistem francais sepanjang tempoh yang dipersetujui.
• Bantuan permulaan: contohnya, latihan pembukaan, panduan persediaan operasi dan kehadiran pasukan sokongan ketika pelancaran.
• Perkara yang tidak termasuk: contohnya, perjalanan peserta latihan, penginapan, pembelian peralatan atau kerja kontraktor.

Nyatakan had bantuan secara nyata. “Latihan disediakan” terlalu umum jika belum jelas bilangan peserta, tempat latihan dan sama ada latihan semula dikenakan bayaran. Begitu juga, “sokongan pembukaan” perlu menjelaskan tugas pasukan, bukannya sekadar menjanjikan kehadiran.

Helaian ini ialah alat perancangan dalaman sebelum diterjemahkan kepada dokumen tawaran dan perjanjian. Ia bukan pengganti dokumen undang-undang. Tujuannya supaya pemilik, pasukan operasi dan kewangan menggunakan pengertian yuran yang sama.

2. Kira kos memenuhi janji kepada setiap francaisi

Senaraikan kerja yang perlu dilakukan setiap kali seorang francaisi baharu menyertai komuniti. Gunakan rekod masa dan perbelanjaan daripada pembukaan cawangan sendiri sebagai titik mula, tetapi asingkan kerja yang khusus kepada hubungan francais.

Antara kos yang wajar dinilai ialah masa jurulatih, bahan latihan, perjalanan pasukan pembukaan, penyediaan akses sistem dan urusan pentadbiran permulaan. Masa pekerja tetap juga mempunyai kos walaupun tiada invois tambahan dikeluarkan.

Bezakan dua kumpulan kos:

• Kos pembangunan sistem: penyediaan awal manual, pembangunan bahan latihan dan pembentukan pakej francais.
• Kos bagi setiap penyertaan: kerja dan perbelanjaan yang berulang apabila francaisi baharu dibuka.

Jangan menganggap francaisi pertama mesti menanggung keseluruhan kos pembangunan sistem. Sebaliknya, jangan membahagikan kos itu kepada jumlah pembukaan yang terlalu optimistik sehingga yuran kelihatan murah tetapi tidak mampan.

Sebagai alat pengurusan, bina pengiraan dalaman yang menggabungkan kos penyertaan, peruntukan munasabah bagi pembangunan sistem, rizab pelaksanaan dan margin yang disasarkan. Ini bukan formula wajib undang-undang atau jaminan bahawa pasaran akan menerima harga tersebut.

Uji juga keadaan yang kurang ideal: latihan perlu diulang, pembukaan tertangguh atau perjalanan tambahan diperlukan. Tentukan kos yang ditanggung francaisor dan kos yang memerlukan persetujuan tambahan sebelum kerja dilakukan.

3. Letakkan yuran dalam rangka undang-undang Malaysia

Komuniti francais Malaysia dikawal oleh Akta Francais 1998 [Akta 590], termasuk pindaan yang berkuat kuasa pada 2022. Di bawah seksyen 6, francaisor perlu mendaftarkan francais dengan Pendaftar Francais sebelum membuat tawaran menjual francais. Menamakan kutipan sebagai “yuran penyertaan” tidak menggantikan kewajipan pendaftaran.

Seksyen 15 pula menghendaki salinan perjanjian francais dan dokumen penzahiran diberikan kepada bakal francaisi sekurang-kurangnya sepuluh hari sebelum perjanjian ditandatangani. Maklumat penzahiran merangkumi pecahan pelaburan awal dan bayaran berterusan kepada francaisor. Oleh itu, yuran awal tidak patut dipersembahkan sebagai satu angka tanpa penerangan tentang bayaran lain yang masih diperlukan.

Perjanjian francais juga tertakluk pada kandungan wajib di bawah seksyen 18. Minta peguam yang memahami undang-undang francais menyemak cara yuran, balasan, jadual bayaran dan keadaan pemulangan wang dinyatakan. Jangan menggunakan klausa menyeluruh seperti “semua bayaran tidak boleh dipulangkan” tanpa menyemak kesesuaiannya dengan hak statutori francaisi.

Bezakan kewajipan undang-undang daripada keputusan komersial. Akta menyediakan rangka pematuhan; jumlah yang sesuai untuk perniagaan tetap memerlukan penilaian kos, nilai tawaran dan kemampuan melaksanakan bantuan yang dijanjikan.

4. Wujudkan kawalan kelulusan dan bukti penyerahan

Sebelum memuktamadkan yuran, minta pasukan operasi mengesahkan bahawa bantuan yang disenaraikan boleh dilaksanakan, dan pasukan kewangan mengesahkan bahawa anggarannya berasas. Elakkan keputusan harga dibuat oleh pasukan jualan sahaja.

Bagi setiap komponen bantuan, tetapkan penanggungjawab, masa pelaksanaan dan bukti penyiapan. Contohnya, latihan direkod melalui kehadiran serta penilaian peserta; bantuan pembukaan direkod melalui senarai tugas yang diselesaikan. Rekod ini membantu kedua-dua pihak memahami apa yang sudah diserahkan dan apa yang masih tertunggak.

Tetapkan juga kuasa meluluskan diskaun. Potongan yuran tanpa pelarasan bajet boleh mengurangkan sumber sokongan kepada francaisi tersebut. Jika pengecualian diberikan, rekodkan sebab dan kesannya terhadap skop, bukannya membiarkan janji lisan menentukan pelaksanaan.

Langkah praktikal: Sebelum memilih angka yuran awal, siapkan satu helaian yang menyenaraikan hak, bantuan, pengecualian, kos dan penanggungjawab. Jika helaian itu belum jelas, harga tersebut belum bersedia untuk dimasukkan dalam tawaran francais.