Δικαιόχρηση στην Ελλάδα: προστασία σήματος πριν την ανάπτυξη

Η μετατροπή μιας υφιστάμενης επιχείρησης σε πρόταση δικαιόχρησης ξεκινά και από ένα απλό ερώτημα: μπορείτε πράγματι να παραχωρήσετε το σήμα που χρησιμοποιείτε; Μια επιτυχημένη επιγραφή δεν αποτελεί από μόνη της κατοχυρωμένο δικαίωμα. Πριν επενδύσετε στην προσέλκυση συνεργατών, χρειάζεται να επιβεβαιώσετε τι προστατεύεται, ποιος το κατέχει και πώς επιτρέπεται να χρησιμοποιείται. Στην κοινότητα της δικαιόχρησης, αυτή η προετοιμασία προστατεύει τόσο τον δικαιοπάροχο όσο και κάθε νέο δικαιοδόχο.

1. Ξεχωρίστε το σήμα από την επωνυμία

Η εταιρική επωνυμία, ο διακριτικός τίτλος, το όνομα χώρου στο διαδίκτυο και το εμπορικό σήμα δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η εγγραφή στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο δεν υποκαθιστά την καταχώριση σήματος. Αντίστοιχα, η κατοχή μιας διαδικτυακής διεύθυνσης δεν σας εξασφαλίζει αυτομάτως αποκλειστικότητα στη συγκεκριμένη λέξη για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες σας.

Στην Ελλάδα, το βασικό νομοθέτημα για τα εθνικά εμπορικά σήματα είναι ο ν. 4679/2020, όπως ισχύει. Για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζεται ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1001. Το εθνικό σήμα παρέχει προστασία στην Ελλάδα, ενώ το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ενιαίο χαρακτήρα και καλύπτει τα κράτη μέλη.

Ξεκινήστε με μια απογραφή των στοιχείων που θα χρησιμοποιούν οι συνεργάτες σας:

• Την ονομασία της επιχείρησης και τις βασικές ονομασίες προϊόντων.
• Το λογότυπο και τυχόν διαφορετικές εκδοχές του.
• Τα σήματα που εμφανίζονται σε συσκευασίες, επιγραφές και ψηφιακά μέσα.
• Τις σχετικές αιτήσεις ή καταχωρίσεις και τον αναγραφόμενο δικαιούχο.

Η αίτηση δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη καταχώριση. Καταγράψτε χωριστά τις εκκρεμείς αιτήσεις, τις καταχωρίσεις και τυχόν ανακοπές ή άλλες αμφισβητήσεις.

2. Ελέγξτε διαθεσιμότητα, κάλυψη και κυριότητα

Πριν υιοθετήσετε το υπάρχον όνομα ως κοινή ταυτότητα του δικτύου, αναθέστε έλεγχο προγενέστερων δικαιωμάτων. Η αναζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται σε απολύτως ίδιες λέξεις: παρόμοια σήματα μπορεί επίσης να δημιουργούν κίνδυνο σύγχυσης. Εξετάζονται εθνικά σήματα, σήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διεθνείς καταχωρίσεις που προστατεύονται στην Ελλάδα, καθώς και άλλα σχετικά προγενέστερα δικαιώματα.

Ελέγξτε επίσης τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που καλύπτει κάθε καταχώριση. Η ταξινόμηση της Νίκαιας οργανώνει τις σχετικές κατηγορίες, αλλά καθοριστική είναι η συγκεκριμένη διατύπωση του καταλόγου. Για παράδειγμα, η προστασία για υπηρεσίες εστίασης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι καλύπτεται κάθε συσκευασμένο προϊόν που σκοπεύετε να διαθέσετε με το ίδιο όνομα.

Συχνό πρακτικό πρόβλημα είναι να ανήκει το σήμα στον ιδρυτή προσωπικά, ενώ τις συμβάσεις δικαιόχρησης υπογράφει η εταιρεία. Αυτό δεν αποκλείει την ανάπτυξη, αλλά απαιτεί σαφή νομική βάση. Χρειάζεται κατάλληλη μεταβίβαση ή άδεια χρήσης, με εξουσία παραχώρησης χρήσης στους δικαιοδόχους όπου απαιτείται, και έλεγχος των σχετικών διατυπώσεων καταχώρισης.

Δημιουργήστε έναν συγκεντρωτικό πίνακα με δικαιούχο, αριθμό καταχώρισης, επικράτεια, καλυπτόμενα προϊόντα ή υπηρεσίες και ημερομηνία ανανέωσης. Μην προχωρήσετε θεωρώντας ότι μια παλιά κατάθεση καλύπτει αναγκαστικά τη σημερινή επιχείρηση.

3. Μετατρέψτε την προστασία σε σαφείς συμβατικούς όρους

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ενιαίος ειδικός νόμος για τη δικαιόχρηση, ούτε γενικό ειδικό κρατικό μητρώο δικαιοπαρόχων ή νομοθετημένο τυποποιημένο έντυπο προσυμβατικής γνωστοποίησης. Εφαρμόζονται, μεταξύ άλλων, ο Αστικός Κώδικας, ιδίως οι κανόνες καλής πίστης και προσυμβατικής ευθύνης, η νομοθεσία σημάτων, ο ν. 146/1914 περί αθέμιτου ανταγωνισμού και οι κανόνες ανταγωνισμού, ανάλογα με το ζήτημα.

Ο Κώδικας Δεοντολογίας του Συνδέσμου Franchise της Ελλάδος αποτελεί πλαίσιο αυτορρύθμισης και όχι κρατικό νόμο. Οι προϋποθέσεις συμμετοχής στον Σύνδεσμο δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως καθολικές νόμιμες προϋποθέσεις έναρξης δικαιόχρησης.

Στη σύμβαση, η άδεια χρήσης του σήματος χρειάζεται να προσδιορίζει:

• Ποια ακριβώς σήματα παραχωρούνται και για ποιες χρήσεις.
• Τη διάρκεια, την περιοχή και τυχόν αποκλειστικότητα.
• Τους κανόνες εμφάνισης και την έγκριση τοπικού διαφημιστικού υλικού.
• Τη διαχείριση ιστοσελίδων, λογαριασμών κοινωνικής δικτύωσης και ονομάτων χώρου.
• Την αναφορά παραβιάσεων και την ευθύνη αντιμετώπισής τους.
• Την παύση χρήσης μετά τη λήξη ή λύση της συνεργασίας.

Η αποκλειστικότητα μιας περιοχής χρειάζεται χωριστή, προσεκτική διατύπωση: δεν προκύπτει απλώς επειδή παραχωρείται άδεια χρήσης σήματος. Ενημερώστε επίσης με ακρίβεια τον υποψήφιο για ουσιώδεις εκκρεμότητες που επηρεάζουν την προστασία του.

4. Οργανώστε έλεγχο χρήσης και ασφαλή αποχώρηση

Ορίστε έναν υπεύθυνο για τις ανανεώσεις, την παρακολούθηση νέων αιτήσεων που ενδέχεται να συγκρούονται με το σήμα και τη συγκέντρωση αποδεικτικών πραγματικής χρήσης. Η καταχώριση δεν αρκεί χωρίς διαρκή διαχείριση· η μη ουσιαστική χρήση μπορεί, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να θέσει σε κίνδυνο το δικαίωμα.

Πριν ανοίξει κάθε συνεργαζόμενο κατάστημα, ελέγξτε επιγραφή, συσκευασίες και ψηφιακές καταχωρίσεις. Προβλέψτε επίσης διαδικασία αποχώρησης: αφαίρεση διακριτικών, διακοπή διαφήμισης και διαχείριση ψηφιακών λογαριασμών, σύμφωνα με τη σύμβαση και τα δικαιώματα των μερών.

Πρακτικό συμπέρασμα: πριν αναζητήσετε δικαιοδόχους, ολοκληρώστε τρεις ελέγχους με εξειδικευμένο δικηγόρο: ποιος κατέχει το σήμα, τι ακριβώς καλύπτει και με ποιους όρους μπορείτε να παραχωρείτε τη χρήση του.