Δικαιόχρηση στην Ελλάδα: ΚΑΔ για τον νέο δικαιοπάροχο

Η επιχείρησή σας λειτουργεί ήδη και σχεδιάζετε να αναπτυχθείτε μέσα στην κοινότητα της δικαιόχρησης. Πριν τιμολογήσετε τον πρώτο συνεργάτη, χρειάζεται ένας συγκεκριμένος έλεγχος: οι δηλωμένες δραστηριότητές σας καλύπτουν όσα θα παρέχετε ως δικαιοπάροχος; Η λειτουργία ενός καταστήματος δεν ταυτίζεται με την παραχώρηση δικαιωμάτων, την υποστήριξη ανεξάρτητων επιχειρήσεων ή την πώληση εμπορευμάτων σε αυτές. Ο έλεγχος των Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας, των γνωστών ΚΑΔ, ξεκινά από το πραγματικό περιεχόμενο της συνεργασίας.

1. Καταγράψτε τι αλλάζει στην υπάρχουσα επιχείρηση

Μην ξεκινήσετε ζητώντας απλώς «τον ΚΑΔ της δικαιόχρησης». Πρώτα περιγράψτε τι ακριβώς θα κάνει η επιχείρησή σας για τους δικαιοδόχους. Η εμπορική ονομασία της συνεργασίας δεν αρκεί για να προσδιορίσει όλες τις δραστηριότητες που ενδέχεται να χρειάζονται δήλωση.

Συντάξτε έναν σύντομο πίνακα με τέσσερις στήλες: παροχή, αποδέκτης, τρόπος αμοιβής και υπεύθυνος εκτέλεσης. Ενδεικτικά, εξετάστε αν θα παρέχετε:

• Δικαίωμα χρήσης σήματος και οργανωμένου επιχειρηματικού συστήματος.
• Αρχική εκπαίδευση ή συνεχή λειτουργική υποστήριξη.
• Εμπορεύματα, πρώτες ύλες ή εξοπλισμό προς τους συνεργάτες.
• Χωριστά χρεούμενες υπηρεσίες προβολής ή άλλες υπηρεσίες.

Η καταγραφή αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε στοιχείο απαιτεί οπωσδήποτε διαφορετικό ΚΑΔ ή ξεχωριστό παραστατικό. Είναι το υλικό με το οποίο ο λογιστής θα εξετάσει την πραγματική δραστηριότητα και όχι μόνο την περιγραφή μιας χρέωσης στη σύμβαση.

Ξεχωρίστε επίσης όσα παρέχετε εσείς από όσα παρέχουν τρίτοι. Αν ένας προμηθευτής τιμολογεί απευθείας τον δικαιοδόχο, δεν πρόκειται αυτομάτως για δική σας πώληση. Αν αγοράζετε και μεταπωλείτε εσείς, η εικόνα είναι διαφορετική.

2. Ελέγξτε μεταβολή δραστηριότητας, όχι νέα έναρξη

Για μια ήδη ενεργή επιχείρηση, το ζητούμενο συνήθως είναι να εξεταστεί αν χρειάζεται μεταβολή των καταχωρισμένων στοιχείων της. Η ψηφιακή υπηρεσία έναρξης ατομικής επιχείρησης δεν είναι διαδικασία προσθήκης δραστηριότητας σε υφιστάμενη ατομική επιχείρηση: μεταξύ των προϋποθέσεών της είναι να μην υπάρχει ήδη ατομική επιχείρηση.

Η ΑΑΔΕ προβλέπει στο έντυπο Δ211 δηλώσεις έναρξης, μεταβολής και διακοπής εργασιών. Η κατάλληλη διαδικασία υποβολής πρέπει να επιβεβαιώνεται με βάση τη νομική μορφή, το είδος της μεταβολής και τις εκάστοτε διαθέσιμες ψηφιακές υπηρεσίες. Μην θεωρήσετε ότι οδηγίες για την ίδρυση νέας επιχείρησης εφαρμόζονται αυτούσιες στη δική σας περίπτωση.

Δώστε στον λογιστή την τρέχουσα εικόνα μητρώου, τον πίνακα παροχών και το σχέδιο σύμβασης. Ζητήστε να σας εξηγήσει γραπτώς:

• Ποιες παροχές καλύπτονται ήδη από τις δηλωμένες δραστηριότητες.
• Ποιες πιθανές προσθήκες ή άλλες μεταβολές χρειάζονται.
• Αν η διάκριση κύριας και δευτερευουσών δραστηριοτήτων παραμένει κατάλληλη.
• Πότε πρέπει να ολοκληρωθούν οι ενέργειες πριν αρχίσουν οι νέες συναλλαγές.

Για εταιρεία, ελέγξτε παράλληλα αν ο εταιρικός σκοπός καλύπτει τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες και αν απαιτείται εταιρική πράξη ή καταχώριση στο ΓΕΜΗ. Η φορολογική δήλωση δραστηριότητας και ο εταιρικός σκοπός είναι διαφορετικά ζητήματα.

3. Μην εκλαμβάνετε τον ΚΑΔ ως άδεια δικαιόχρησης

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ειδικός νόμος που να ρυθμίζει ενιαία τη σύμβαση δικαιόχρησης, ούτε ειδικός νόμος υποχρεωτικής προσυμβατικής γνωστοποίησης αποκλειστικά για αυτήν. Αυτό δεν σημαίνει ότι η συνεργασία βρίσκεται εκτός νομικού πλαισίου.

Εφαρμόζονται οι γενικοί κανόνες του Αστικού Κώδικα για τις συμβάσεις και την καλή πίστη. Κατά τις διαπραγματεύσεις, ιδιαίτερη σημασία έχουν τα άρθρα 197 και 198 ΑΚ για τη συμπεριφορά των μερών και την προσυμβατική ευθύνη. Εφαρμόζονται επίσης οι κανόνες ελεύθερου ανταγωνισμού, ιδίως ο ν. 3959/2011 και, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, το άρθρο 101 ΣΛΕΕ.

Ο Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για τη Δικαιόχρηση αποτελεί πλαίσιο αυτορρύθμισης, όχι ελληνικό νόμο. Προβλέπει πλήρη και ακριβή έγγραφη ενημέρωση για ουσιώδη στοιχεία της συνεργασίας σε εύλογο χρόνο πριν από την υπογραφή.

Επομένως, η δήλωση ενός ΚΑΔ δεν αποτελεί κρατική έγκριση του επιχειρηματικού συστήματος, έλεγχο της σύμβασης ή απόδειξη δικαιωμάτων επί του σήματος. Ούτε η εγγραφή στο ΓΕΜΗ πιστοποιεί την καταλληλότητα μιας πρότασης δικαιόχρησης. Οι φορολογικές, εταιρικές και συμβατικές υποχρεώσεις χρειάζονται χωριστό έλεγχο.

4. Συνδέστε τον έλεγχο με τις πρώτες συναλλαγές

Πριν αρχίσετε να εισπράττετε αμοιβές, εξετάστε με λογιστή και νομικό ένα υποθετικό παράδειγμα της πρώτης συνεργασίας. Τι προβλέπει η σύμβαση; Ποια παροχή πραγματοποιείται; Ποιος την τιμολογεί και με ποια περιγραφή; Υπάρχει πώληση εμπορευμάτων μαζί με την παροχή δικαιωμάτων;

Μην υποθέτετε ότι όλες οι εισπράξεις έχουν την ίδια φορολογική μεταχείριση επειδή προέρχονται από την ίδια σύμβαση. Ζητήστε ειδική αξιολόγηση αντί να αντιγράψετε τον τρόπο τιμολόγησης άλλου δικτύου.

Κρατήστε έναν μικρό φάκελο ολοκλήρωσης: επιβεβαιωμένη εικόνα μητρώου, τυχόν εταιρικές μεταβολές και συμφωνημένες οδηγίες τιμολόγησης. Επανεξετάζετέ τον όταν προσθέτετε νέα παροχή, όχι μόνο όταν αλλάζει ο συνεργάτης.

Πρακτικό συμπέρασμα: περιγράψτε πρώτα τι θα παρέχετε ως δικαιοπάροχος και έπειτα επιβεβαιώστε πώς πρέπει να δηλωθεί. Ο σωστός ΚΑΔ ακολουθεί την πραγματική δραστηριότητα· δεν υποκαθιστά τον νομικό και φορολογικό σχεδιασμό της.