Αγορά δικαιόχρησης: έλεγχος δικαιωμάτων στο εμπορικό σήμα

Όταν επιλέγετε μια κοινότητα δικαιόχρησης, επενδύετε και στην αναγνωρισιμότητα του εμπορικού της σήματος. Η γνωστή επιγραφή, όμως, δεν αποδεικνύει ότι η εταιρεία που σας προτείνει τη συνεργασία έχει δικαίωμα να σας παραχωρήσει τη χρήση της. Ένας στοχευμένος έλεγχος της κατοχύρωσης και της αλυσίδας αδειών χρήσης μπορεί να αποτρέψει δαπανηρές αλλαγές ταυτότητας, διακοπές λειτουργίας και δικαστικές διαφορές.

1. Εντοπίστε το σήμα που πραγματικά αγοράζετε δικαίωμα να χρησιμοποιείτε

Ζητήστε από τον δικαιοπάροχο κατάλογο των σημάτων που περιλαμβάνει η συνεργασία: ονομασία, λογότυπο και τυχόν διακριτές ονομασίες προϊόντων ή υπηρεσιών. Για κάθε σήμα χρειάζεστε αριθμό αίτησης ή καταχώρισης, δικαιούχο, επικράτεια προστασίας, κλάσεις προϊόντων και υπηρεσιών και τρέχουσα κατάσταση.

Η αίτηση δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη καταχώριση. Επίσης, η καταχώριση μιας εταιρικής επωνυμίας στο Γ.Ε.ΜΗ. ή η κατοχή ενός ονόματος διαδικτυακού χώρου δεν υποκαθιστούν την προστασία εμπορικού σήματος.

Ο έλεγχος πρέπει να καλύπτει την Ελλάδα. Αυτό μπορεί να προκύπτει από εθνικό σήμα, σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή διεθνή καταχώριση με ισχύ στην Ελλάδα ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια κατοχύρωση μόνο σε τρίτη χώρα δεν αρκεί από μόνη της.

Συγκρίνετε ακόμη τις προστατευόμενες δραστηριότητες με το πραγματικό επιχειρηματικό σχέδιο. Ένα σήμα για συγκεκριμένα προϊόντα δεν καλύπτει αυτομάτως κάθε υπηρεσία που θα παρέχει το κατάστημα. Ζητήστε από δικηγόρο με εμπειρία στα σήματα να αξιολογήσει την κάλυψη, όχι απλώς να επιβεβαιώσει ότι υπάρχει ένας αριθμός μητρώου.

2. Ακολουθήστε την αλυσίδα δικαιωμάτων μέχρι τον δικαιοπάροχο

Συχνά ο δικαιούχος του σήματος είναι διαφορετικός από την εταιρεία που υπογράφει τη σύμβαση δικαιόχρησης. Μπορεί να είναι μητρική εταιρεία, ιδρυτής ή αλλοδαπή επιχείρηση που έχει παραχωρήσει δικαιώματα ανάπτυξης στην Ελλάδα. Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του πρόβλημα, αλλά χρειάζεται τεκμηρίωση.

Ζητήστε να επιβεβαιωθούν εγγράφως:

• Η σχέση μεταξύ δικαιούχου του σήματος και συμβαλλόμενου δικαιοπαρόχου.
• Η ισχύς της άδειας χρήσης για την ελληνική αγορά.
• Το δικαίωμα του δικαιοπαρόχου να παραχωρεί περαιτέρω άδειες στους δικαιοδόχους.
• Η διάρκεια και οι ουσιώδεις περιορισμοί αυτής της εξουσιοδότησης.
• Οι συνέπειες που θα είχε για εσάς η λήξη της βασικής άδειας.

Δεν χρειάζεται πάντοτε να λάβετε ολόκληρη μια εμπιστευτική σύμβαση τρίτων. Χρειάζεται, όμως, ο νομικός σας σύμβουλος να έχει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, όπως κατάλληλα αποσπάσματα ή επιβεβαίωση του δικαιούχου, για να ελέγξει την εξουσιοδότηση.

Για παράδειγμα, αν η δική σας συνεργασία προβλέπεται να διαρκέσει περισσότερο από την υφιστάμενη άδεια του δικαιοπαρόχου, ζητήστε εξήγηση και συμβατική αντιμετώπιση. Η προσδοκία ανανέωσης δεν είναι το ίδιο με εξασφαλισμένο δικαίωμα χρήσης.

3. Γνωρίστε τι προβλέπει το ελληνικό πλαίσιο

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ειδικός νόμος που να ρυθμίζει ενιαία τη δικαιόχρηση ούτε ειδικό νομοθετικό σύστημα υποχρεωτικού προσυμβατικού φακέλου ενημέρωσης. Εφαρμόζονται οι γενικές αρχές του Αστικού Κώδικα, οι σχετικοί εμπορικοί κανόνες και το δίκαιο αθέμιτου και ελεύθερου ανταγωνισμού.

Τα άρθρα 197 και 198 του Αστικού Κώδικα αφορούν την καλή πίστη στις διαπραγματεύσεις και την ευθύνη για υπαίτια πρόκληση ζημίας κατά το στάδιο αυτό. Δεν δημιουργούν έναν τυποποιημένο κατάλογο εγγράφων για κάθε συνεργασία. Ωστόσο, η απόκρυψη ουσιώδους προβλήματος στα δικαιώματα του σήματος μπορεί να έχει νομική σημασία, ανάλογα με τα περιστατικά.

Για τα εθνικά εμπορικά σήματα βασικό νομοθέτημα είναι ο ν. 4679/2020. Για τα σήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζεται ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1001. Ελέγξτε στα αρμόδια μητρώα τον δικαιούχο, τις ανανεώσεις και τυχόν καταχωρισμένες εκκρεμότητες. Ζητήστε επίσης γραπτή δήλωση για γνωστές ανακοπές, αιτήσεις ακυρότητας ή έκπτωσης και σχετικές δικαστικές διαφορές.

Ο Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για τη Δικαιόχρηση προβλέπει πλήρη και ακριβή έγγραφη ενημέρωση για ουσιώδη στοιχεία, σε εύλογο χρόνο πριν από την υπογραφή. Είναι κανόνας αυτορρύθμισης, όχι ελληνικός νόμος γενικής εφαρμογής. Εξετάστε αν ο δικαιοπάροχος δεσμεύεται από αυτόν μέσω συμμετοχής σε σύνδεσμο ή συμβατικής αναφοράς.

4. Μετατρέψτε τα ευρήματα σε συγκεκριμένους συμβατικούς όρους

Η σύμβαση πρέπει να προσδιορίζει ποια σήματα χρησιμοποιείτε και για ποιες δραστηριότητες. Ελέγξτε αν η άδεια περιλαμβάνει επιγραφές, συσκευασίες, ιστοσελίδα, κοινωνικά δίκτυα και τοπικό προωθητικό υλικό, καθώς και ποιες εγκρίσεις απαιτούνται.

Διαπραγματευτείτε σαφείς υποχρεώσεις του δικαιοπαρόχου για διατήρηση των αναγκαίων δικαιωμάτων, έγκαιρη ενημέρωση για αμφισβητήσεις και διαχείριση αξιώσεων τρίτων. Διευκρινίστε ποιος αναλαμβάνει τη νομική άμυνα και τα σχετικά έξοδα όταν εσείς χρησιμοποιείτε το σήμα σύμφωνα με τη σύμβαση. Η αποζημίωση δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματη ή απεριόριστη χωρίς έλεγχο του κειμένου και του εφαρμοστέου δικαίου.

Προβλέψτε επίσης τι συμβαίνει αν απαιτηθεί αλλαγή σήματος: ποιος πληρώνει νέες επιγραφές, συσκευασίες και ψηφιακές προσαρμογές, ποιο περιθώριο συμμόρφωσης δίνεται και πώς αντιμετωπίζεται πιθανή αναστολή χρήσης. Έτσι, ένας αφηρημένος νομικός κίνδυνος μετατρέπεται σε συγκεκριμένη κατανομή ευθυνών και κόστους.

Πρακτικό συμπέρασμα: πριν δεσμευτείτε, εξασφαλίστε τρία πράγματα: επαληθευμένη προστασία του σήματος στην Ελλάδα, τεκμηριωμένη εξουσία παραχώρησης της χρήσης του και σαφείς συμβατικές συνέπειες αν αυτή η χρήση αμφισβητηθεί.