Franchise kopen in België: begrens uw persoonlijke borg

Een franchise kopen via een vennootschap betekent niet automatisch dat uw privévermogen buiten schot blijft. Een bank, verhuurder of franchisegever kan een persoonlijke borg vragen. Binnen de franchisecommunity is vertrouwen belangrijk, maar een borgstelling vraagt om duidelijke grenzen op papier. Deze gids helpt u het totale privé-risico zichtbaar te maken voordat u zich verbindt.

1. Breng alle persoonlijke zekerheden samen

Bij een franchiseaankoop bespreekt u doorgaans verschillende overeenkomsten: de franchiseovereenkomst, een krediet, de huur en eventueel leasing. Bekijk persoonlijke zekerheden niet per dossier, maar samen. Een afzonderlijke borg lijkt misschien draaglijk; meerdere aanspraken tegelijk kunnen een heel ander beeld geven.

Vraag iedere betrokken partij welke zekerheid zij verlangt en van wie. Controleer ook bijlagen en afzonderlijke verklaringen. Een persoonlijke verbintenis staat niet noodzakelijk in het hoofdcontract.

Maak één overzicht met voor elke zekerheid:

• de schuldeiser en de persoon die zich verbindt;
• de schulden waarvoor de zekerheid geldt;
• het maximumbedrag, inclusief eventuele bijkomende kosten;
• de looptijd en voorwaarden voor beëindiging;
• de gebeurtenissen waardoor betaling kan worden gevraagd.

Maak onderscheid tussen een borgstelling, een verbintenis als medeschuldenaar en een zakelijke zekerheid, zoals een hypotheek. Die constructies hebben niet dezelfde gevolgen. Ook een bankgarantie verdient afzonderlijke aandacht: vraag welke tegenzekerheden de bank daarvoor van u verlangt.

Laat een jurist de inhoud beoordelen, niet alleen de titel. Een document dat als eenvoudige formaliteit wordt voorgesteld, kan een zelfstandige betalingsverplichting bevatten.

2. Onderhandel over bedrag, bereik en aanspreekbaarheid

Een bruikbare borgstelling beschrijft precies welk risico u aanvaardt. Wees voorzichtig met formuleringen die alle huidige en toekomstige schulden tegenover een partij dekken. Daarmee kan uw blootstelling verder reiken dan het krediet of de investering die u nu bespreekt.

Vraag een duidelijk totaalplafond. Laat vastleggen of rente, schadevergoedingen en invorderingskosten binnen dat plafond vallen. Een maximumbedrag voor alleen de hoofdsom is niet noodzakelijk een maximum voor uw totale betaling.

Beperk de gewaarborgde schuld. Benoem de specifieke overeenkomst en onderzoek of latere uitbreidingen, nieuwe kredieten of andere vestigingen eveneens onder de borg kunnen vallen. Vraag dat een uitbreiding uw afzonderlijke schriftelijke instemming vereist.

Controleer wanneer u aangesproken kunt worden. Termen zoals ‘hoofdelijk’ en afstand van bepaalde verweermiddelen kunnen uw positie aanzienlijk veranderen. Vraag uw advocaat concreet uit te leggen of de schuldeiser eerst de vennootschap moet aanspreken en welke verweren u zelf behoudt.

Regel informatie bij betalingsproblemen. Onderhandel dat u tijdig bericht krijgt over achterstanden, ingebrekestellingen en relevante wijzigingen. Zonder informatie kunt u pas ontdekken dat de onderneming problemen heeft wanneer de schuldeiser bij u aanklopt.

Is uw partner eveneens gevraagd om te tekenen? Laat afzonderlijk uitleggen of het om toestemming, een eigen borgstelling of een andere verbintenis gaat. De gevolgen voor het gezinsvermogen hangen mede af van uw concrete vermogenssituatie en huwelijksstelsel.

3. Laat de borg aansluiten op uw financiering

De hoogte van een borg hoort bespreekbaar te zijn naast de overige zekerheden. Vraag waarom een persoonlijke borg nodig is wanneer de financier ook zekerheden op ondernemingsactiva krijgt. Meerdere zekerheden kunnen hetzelfde krediet ondersteunen, zonder dat uw persoonlijke risico daardoor vanzelf kleiner wordt.

Onderhandel waar mogelijk over een borg die afneemt naarmate het krediet wordt terugbetaald. Beschrijf het mechanisme objectief: wanneer wordt het bedrag aangepast, wie bevestigt dat en gelden er bijkomende voorwaarden?

Maak ook onderscheid tussen het einde van de periode waarin nieuwe schulden worden gedekt en het vervallen van aansprakelijkheid voor eerder ontstane schulden. Een einddatum alleen beantwoordt niet noodzakelijk beide vragen.

Laat uw accountant vervolgens een tegenvallend scenario doorrekenen: de onderneming stopt, activa leveren minder op dan verwacht en verschillende schuldeisers spreken hun zekerheden aan. Het doel is niet alleen te beoordelen of u de maandelijkse aflossing kunt dragen, maar welk privéverlies u maximaal kunt opvangen.

Een mondelinge belofte dat een borg ‘later wel wegvalt’ is onvoldoende. Vraag vooraf schriftelijke vrijgavevoorwaarden en na vervulling daarvan een bevestiging van de schuldeiser.

4. Controleer de Belgische rechtsregels vóór ondertekening

België heeft geen allesomvattende afzonderlijke franchisewet. Voor commerciële samenwerkingsovereenkomsten die onder de wettelijke definitie vallen, gelden wel titel 2 van boek X van het Wetboek van economisch recht, artikelen X.26 tot X.33. De franchisegever moet in beginsel minstens één maand vóór het sluiten van de overeenkomst het ontwerpcontract en het precontractuele informatiedocument verstrekken.

Die termijn is geen formaliteit. De regels beperken ook het aangaan van verbintenissen en het vragen of betalen van vergoedingen, bedragen of borgstellingen tijdens de beschermde precontractuele fase. Laat daarom controleren hoe een gevraagde persoonlijke zekerheid zich tot deze regels verhoudt. Neem niet aan dat elke afzonderlijke bank- of huurovereenkomst daardoor automatisch dezelfde bescherming krijgt.

Daarnaast zijn het algemene verbintenissenrecht, de toepasselijke regels over persoonlijke zekerheden en mogelijk de regels over onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen relevant. Welke bescherming u als persoonlijke borg geniet, hangt af van uw hoedanigheid en de concrete overeenkomst. Een ongunstige clausule is niet zonder meer nietig.

Praktische conclusie: teken pas wanneer u voor elke persoonlijke zekerheid kunt uitleggen hoeveel u riskeert, waarvoor u instaat, wanneer men u kan aanspreken en hoe u definitief wordt vrijgesteld.