Franchise kopen in België: toets uw recht op verlenging

Wie een franchise koopt, rekent vaak op een samenwerking die langer duurt dan de eerste contractperiode. Binnen de franchisecommunity kan wederzijds vertrouwen groeien, maar dat vertrouwen vervangt geen duidelijke verlengingsafspraken. Onderzoek daarom vóór u instapt of u werkelijk recht hebt op een volgende periode, welke voorwaarden gelden en hoeveel een verlenging kan kosten. Dat bepaalt mede of uw oorspronkelijke investering verantwoord is.

1. Onderscheid een verlengingsrecht van een mogelijkheid

Een contract dat vermeldt dat partijen ‘kunnen verlengen’, geeft u niet noodzakelijk een afdwingbaar recht om door te gaan. Ook een verplichting om tijdig over verlenging te praten, is niet hetzelfde als een toezegging dat de samenwerking wordt voortgezet.

Maak bij het lezen onderscheid tussen drie situaties:

• Automatische verlenging: het contract loopt door tenzij een partij volgens de afgesproken procedure bezwaar maakt.
• Een verlengingsoptie: u kunt onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op een volgende periode.
• Verlenging met wederzijds akkoord: beide partijen moeten opnieuw instemmen; uw toestemming alleen volstaat niet.

Controleer vervolgens de duur van de nieuwe periode. Een lange eerste looptijd betekent niet dat elke verlenging even lang duurt. Vraag ook of de bestaande overeenkomst wordt voortgezet of dat u een volledig nieuw contract moet ondertekenen.

België kent geen allesomvattende afzonderlijke franchisewet die standaard een minimumlooptijd of automatisch verlengingsrecht vastlegt. Het algemene contractenrecht en de concrete overeenkomst zijn daarom belangrijk. Daarnaast gelden onder meer de bijzondere precontractuele informatieregels en de regels over onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen.

2. Maak de voorwaarden objectief en controleerbaar

Een verlengingsrecht kan weinig waard zijn wanneer de voorwaarden vaag blijven. Formuleringen zoals ‘naar tevredenheid van de franchisegever’ of ‘mits voldoende commerciële prestaties’ laten veel ruimte voor discussie.

Vraag bij elke voorwaarde hoe ze wordt beoordeeld, over welke periode en met welke bewijsstukken. Als omzet, kwaliteitscontroles of betalingsgedrag meetellen, moeten de beoordelingscriteria vooraf duidelijk zijn. Laat ook verduidelijken hoe tijdelijke tekortkomingen worden behandeld en of u een redelijke herstelmogelijkheid krijgt.

Leg minstens de volgende punten schriftelijk vast:

• wanneer u verlenging moet aanvragen en via welk kanaal;
• binnen welke termijn de franchisegever moet antwoorden;
• welke concrete voorwaarden bij die beslissing gelden;
• hoe eventuele tekortkomingen worden gemeld en hersteld;
• wat er gebeurt als een antwoord uitblijft.

Ga er niet van uit dat stilzwijgen automatisch toestemming betekent. Dat moet blijken uit de toepasselijke afspraken en regels.

Ook de Belgische regels over onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen in boek VI van het Wetboek van economisch recht zijn relevant. Een beding dat een kennelijk juridisch onevenwicht creëert, kan onrechtmatig zijn. Een ongunstige verlengingsvoorwaarde is echter niet automatisch ongeldig. Laat twijfelachtige bepalingen vóór ondertekening beoordelen, in plaats van op een latere procedure te rekenen.

3. Bereken de prijs van een volgende contractperiode

Verlenging kan gepaard gaan met een nieuwe vergoeding, verplichte opleiding, vervanging van apparatuur of aanpassing van de inrichting. Vraag daarom niet alleen óf u kunt verlengen, maar ook welke financiële voorwaarden daarbij horen.

Maak een overzicht met drie kolommen: de mogelijke verplichting, de berekeningswijze en het moment waarop het bedrag bekend wordt. Noteer expliciet welke kosten nog onzeker zijn. Een mondelinge mededeling dat verlengen ‘normaal weinig kost’, biedt geen bruikbare basis voor uw investeringsbeslissing.

Bijzonder belangrijk is de combinatie van nieuwe investeringen en een korte verlengingsduur. Moet u vlak vóór de verlenging grondig verbouwen, terwijl de volgende periode beperkt is? Bereken dan of die investering binnen de gegarandeerde looptijd economisch verantwoord is. Boekhoudkundige afschrijving is niet hetzelfde als daadwerkelijk terugverdiend kapitaal.

Laat uw oorspronkelijke aankoopplan bovendien toetsen zonder een veronderstelde verlenging. Als het plan alleen haalbaar is wanneer de franchisegever later vrijwillig instemt, draagt u een belangrijk risico dat zichtbaar moet zijn vóór u koopt.

4. Plan ook de wettelijke informatieprocedure

Bij hernieuwing van een franchiseovereenkomst voor bepaalde duur zijn de Belgische precontractuele informatieregels relevant. Deze staan in titel 2 van boek X van het Wetboek van economisch recht, artikelen X.26 tot X.33. Ze gelden voor commerciële samenwerkingsovereenkomsten die onder de wettelijke definitie vallen, waaronder franchiseovereenkomsten.

Bij zo’n hernieuwing moet de franchisegever naast het oorspronkelijke precontractuele informatiedocument ook het ontwerp van de nieuwe overeenkomst en een vereenvoudigd informatiedocument verstrekken. Dat moet minstens één maand vóór de hernieuwing gebeuren. Een bestaande samenwerking maakt die voorbereiding dus niet overbodig.

Plan uw contractuele aanvraagdatum en deze wettelijke informatieperiode afzonderlijk. De informatieplicht geeft u namelijk niet vanzelf een recht op verlenging. Tijdens onderhandelingen blijven verplichtingen uit de lopende overeenkomst bovendien in beginsel doorlopen.

Praktische conclusie: koop niet op basis van een verwachte verlenging. Zorg voor duidelijke voorwaarden, een besliskalender en inzicht in de kosten, en beoordeel uw investering eerst binnen de looptijd waarop u daadwerkelijk kunt rekenen.