Clarinval werkt aan retailplan met gevolgen voor franchise

Federaal minister van Werk en Economie David Clarinval wil voor het einde van 2026 een actieplan voorstellen tegen oneerlijke concurrentie in de Belgische detailhandel. Voor de franchisecommunity draait een belangrijk deel van het debat om verschillen in arbeidsvoorwaarden tussen franchisewinkels en winkels die ketens zelf uitbaten. Concrete maatregelen liggen nog niet vast.

Tweede rondetafel moet tot voorstellen leiden

Clarinval heeft bij de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven een tweede rondetafelgesprek georganiseerd over de toekomst van de distributie. Volgens berichtgeving van 21News op 13 oktober hebben de sociale partners daarbij verschillende prioriteiten vastgelegd. Het kabinet moet die nu vertalen naar een werkwijze en eerste voorstellen.

Het overleg volgt op een eerste rondetafel van 15 juni. Toen stonden de structurele problemen van de detailhandel en een mogelijke harmonisering van de arbeidsvoorwaarden al op de agenda. De voorbereiding begon nog eerder: in 2025 vroeg de minister de FOD Werkgelegenheid en de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven om de gevolgen van veranderingen in de distributie te onderzoeken.

Die analyse ging onder meer over franchiseformules, digitalisering en nieuwe bedrijfsstructuren. Centraal stonden de effecten op arbeidsvoorwaarden, lonen en concurrentiekracht. Met het aangekondigde actieplan wil Clarinval de stap zetten van overleg en analyse naar concrete voorstellen.

De komende weken werkt zijn kabinet de eerste pistes uit. Daarna krijgen de sociale partners en vertegenwoordigers van de detailhandel de gelegenheid om die te bespreken en waar nodig bij te sturen. De deadline voor de voorstelling van het plan ligt aan het einde van dit jaar.

Verschillende arbeidsregels op dezelfde winkelmarkt

Een gevoelig onderwerp is het verschil tussen winkels in eigen beheer en zaken die door een franchisenemer worden uitgebaat. Die vallen niet altijd onder hetzelfde paritair comité. Daardoor kunnen ook de lonen en arbeidsvoorwaarden verschillen, zelfs wanneer winkels op dezelfde markt actief zijn.

Dat onderscheid kan leiden tot uiteenlopende personeelskosten. Het vraagstuk is dus niet uitsluitend hoe een winkel commercieel wordt georganiseerd, maar ook welke arbeidsregels voor de betrokken werkgever gelden. De groei van franchisezaken heeft die discussie nadrukkelijker op de agenda gezet.

Begin oktober hebben Colruyt, Aldi en Lidl samen met drie vakbonden bij de minister aangedrongen op gelijke concurrentievoorwaarden. Daarmee krijgt het dossier zowel vanuit werkgevers als vanuit werknemersvertegenwoordigers aandacht.

Voor de franchisecommunity is een precieze lezing van het debat belangrijk. Het bestaan van verschillende paritaire comités betekent niet dat er nu al één nieuwe regeling voor alle winkels is afgesproken. De mogelijke harmonisering van arbeidsvoorwaarden is een onderwerp van overleg; de omvang en uitwerking ervan zijn nog niet bepaald.

Concurrentiekracht en banen moeten meewegen

Het overleg beperkt zich niet tot franchise. Ook de digitalisering van de handel en de concurrentie van buitenlandse spelers behoren tot de uitdagingen die de minister wil aanpakken. Het actieplan krijgt daarmee een bredere inzet dan alleen de vergelijking tussen twee uitbatingsmodellen.

Tijdens de rondetafel werd gezocht naar een evenwicht tussen het concurrentievermogen van ondernemingen, eerlijke concurrentie en duurzame, kwaliteitsvolle banen. Bij de discussie over arbeidsvoorwaarden is de uitdaging om verschillen te verkleinen zonder de concurrentiekracht van bedrijven aan te tasten.

Dat maakt de uiteindelijke inhoud van het plan bepalend. De aankondiging geeft wel een politieke richting en een termijn aan, maar nog geen concrete nieuwe loonregels of verplichtingen voor franchisenemers. Ook over de invoering van eventuele maatregelen is nog niets beslist.

Een actieplan voorstellen is bovendien niet hetzelfde als nieuwe regels in werking laten treden. Voor ondernemers is het daarom belangrijk om de aangekondigde deadline niet te behandelen als een datum waarop hun arbeidsvoorwaarden automatisch veranderen.

Wat franchisenemers nu kunnen opvolgen

Voor bestaande franchisenemers en kandidaat-ondernemers verdienen vooral twee punten aandacht: hoe ver een eventuele harmonisering van arbeidsvoorwaarden zou gaan, en welke voorstellen na het overleg met werkgevers en vakbonden overeind blijven.

Bij het beoordelen van toekomstige voorstellen is het verstandig de eigen situatie als vertrekpunt te nemen: het toepasselijke paritair comité, de huidige arbeidsvoorwaarden en het personeelsbudget. Zo kan een ondernemer gerichter laten nagaan wat een concrete maatregel zou betekenen, zodra die bekend is.

Praktisch besluit: volg de voorstellen richting eind 2026, maar baseer beslissingen voorlopig op de geldende regels. Laat eventuele gevolgen voor de eigen winkel pas doorrekenen wanneer de inhoud en timing van maatregelen voldoende duidelijk zijn.