Franchise kopen in België: toets de minimumomzet

Een franchiseformule kan aantrekkelijk lijken totdat blijkt dat u contractueel een minimumomzet moet halen. Een tegenvallend jaar raakt dan niet alleen uw inkomen, maar mogelijk ook uw recht om de zaak voort te zetten. Binnen de franchisecommunity zijn duidelijke prestatieafspraken belangrijk. Onderzoek daarom vóór uw aankoop of een omzetdoel een ambitie, een inspanningsplicht of een afdwingbare resultaatsverplichting is.

1. Onderscheid een verkoopdoel van een contractplicht

Een omzetcijfer in een presentatie heeft niet noodzakelijk dezelfde betekenis als een minimum in het franchisecontract. Zoek naar woorden zoals ‘minimumprestatie’, ‘jaarlijkse doelstelling’, ‘verkoopquotum’ en ‘verplichte omzet’. Lees vervolgens wat er gebeurt wanneer u het genoemde niveau niet bereikt.

Er zijn drie situaties die u uit elkaar moet houden:

• Een indicatieve doelstelling: een richtpunt voor uw bedrijfsvoering, zonder afgesproken sanctie bij onderschrijding.
• Een inspanningsverbintenis: u moet bepaalde commerciële inspanningen leveren, zoals lokale prospectie of deelname aan acties.
• Een resultaatsverbintenis: u moet een bepaald resultaat behalen; inzet alleen is dan niet noodzakelijk voldoende.

De benaming boven een bepaling is niet beslissend. Een ‘gezamenlijke ambitie’ kan toch zwaar doorwegen wanneer elders staat dat onderschrijding een contractuele tekortkoming vormt. Vraag de franchisegever daarom schriftelijk welke juridische betekenis het doel heeft en laat uw adviseur controleren of het contract daarmee overeenstemt.

2. Leg vast wat precies wordt gemeten

Een minimumomzet is pas toetsbaar als de berekening duidelijk is. Gaat het om omzet inclusief of exclusief btw? Tellen kortingen, retouren en geannuleerde bestellingen mee? Wordt een verkoop geregistreerd bij bestelling, levering, facturatie of betaling?

Besteed bijzondere aandacht aan verkopen waarbij meerdere vestigingen of kanalen betrokken zijn. Denk aan een klant die online bestelt maar bij u afhaalt, of een nationale klant die door uw vestiging wordt bediend. Als u wel werk verricht maar de omzet elders wordt geboekt, kan uw prestatiemeting een vertekend beeld geven.

Vraag ook welke administratie doorslaggevend is en hoe u fouten kunt laten corrigeren. Spreek een controleprocedure af voordat een tekort wordt vastgesteld.

Praktische test: laat de franchisegever enkele fictieve transacties doorrekenen. Neem daarbij een retour, een online bestelling en een verkoop op het einde van het boekjaar. Zo ziet u of beide partijen dezelfde definitie hanteren.

3. Toets of u het resultaat kunt beïnvloeden

Een omzetverplichting verdient extra aandacht wanneer belangrijke verkoopvoorwaarden buiten uw invloed liggen. Voorraadtekorten, langdurige systeemstoringen of het wegvallen van centrale dienstverlening kunnen uw verkoop beperken, ook wanneer u uw zaak goed beheert.

Vraag daarom hoe de afspraak omgaat met:

• de opstartperiode en een opening midden in het meetjaar;
• tijdelijke sluitingen of beperkte bereikbaarheid;
• langdurige leveringsproblemen;
• veranderingen in de verdeling van online verkopen;
• werkzaamheden die de franchisegever verplicht oplegt.

Dit zijn onderhandelingspunten, geen automatische wettelijke uitzonderingen. Leg vast wanneer de norm wordt aangepast, welke informatie daarvoor nodig is en wie daarover beslist.

Laat uw accountant daarnaast beoordelen wat het kost om het doel te halen. Extra openingsuren, personeel of kortingen kunnen de omzet verhogen terwijl uw winst daalt. Een doelstelling die uitsluitend verkoop beloont, zegt weinig over de economische gezondheid van uw vestiging. Onderzoek dus ook of het vereiste omzetniveau verenigbaar is met een rendabele uitbating.

4. Laat de juridische gevolgen beoordelen

België kent geen afzonderlijke wet die het volledige franchisecontract regelt. Wel gelden specifieke precontractuele informatievoorschriften voor commerciële samenwerkingsovereenkomsten in titel 2 van boek X van het Wetboek van economisch recht (WER). Daarbij moet de kandidaat in beginsel minstens één maand vóór het sluiten van de overeenkomst het contractontwerp en het precontractuele informatiedocument ontvangen.

Gebruik die periode om de minimumomzet en de bijbehorende gevolgen samen te laten onderzoeken. Daarnaast gelden het algemene contractenrecht en de Belgische regels over onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen. Een beding dat, alleen of samen met andere bepalingen, een kennelijk juridisch onevenwicht schept, kan onrechtmatig zijn. Een minimumomzet is echter niet automatisch verboden of ongeldig.

Laat vooral nagaan of één gemist meetmoment meteen tot zware gevolgen kan leiden. Vraag om een duidelijke melding van de onderschrijding, toegang tot de berekening, overleg en een redelijke herstelmogelijkheid. Controleer ook of meerdere gevolgen zich kunnen opstapelen, bijvoorbeeld een extra betaling én beëindiging.

5. Maak vóór ondertekening een beslisblad

Vat de afspraak op één blad samen: het doel, de meetperiode, de omzetdefinitie, de uitzonderingen, de controleprocedure en de gevolgen. Noteer daarnaast welke verbeteringen u nog wilt onderhandelen. Mondelinge geruststellingen zoals ‘we passen dit nooit streng toe’ vervangen geen duidelijke contracttekst.

Praktische conclusie: aanvaard een minimumomzet pas wanneer u begrijpt wat wordt gemeten, hoe u het resultaat kunt beïnvloeden en wat een tekort betekent. Laat onduidelijkheden vóór ondertekening oplossen, niet nadat de eerste doelstelling is gemist.