Franchise kopen in België: toets de vergunningen

Een franchiseformule kan perfect bij u passen, terwijl de beoogde vestiging niet geschikt is voor de geplande activiteiten. Denk aan een afhaalrestaurant zonder toegelaten afzuiging of een winkel waarvan de commerciële bestemming niet klopt. Binnen de franchisecommunity helpt gedeelde ervaring, maar een merkgoedkeuring vervangt geen overheidstoelating. Onderzoek daarom vóór uw aankoop of u de formule op die concrete locatie daadwerkelijk mag uitbaten.

1. Vertaal de formule naar vergunningsplichtige activiteiten

Vraag de franchisegever niet alleen om een beschrijving van het concept, maar om een concrete activiteitenlijst. Wat moet u bereiden, opslaan, verkopen, installeren en buiten uitstallen? Welke openingsuren en leveringsmomenten horen bij de formule? Die details bepalen welke controles nodig zijn.

Maak vervolgens een overzicht met per activiteit de bevoegde instantie, de vereiste toelating, de aanvrager en de huidige status. Besteed onder meer aandacht aan:

• Bestemming en gebruik: is de voorgenomen activiteit op het adres toegelaten, en is een wijziging van functie of gebruik nodig?
• Verbouwing en installaties: zijn gevelwerken, ventilatie, koelinstallaties, reclameconstructies of andere ingrepen vergunningsplichtig?
• Voedselactiviteiten: is bij het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) een registratie, toelating of erkenning nodig?
• Lokale voorwaarden: gelden vereisten voor brandveiligheid, een terras, alcoholverstrekking, afval of gebruik van het openbaar domein?

Deze lijst is geen universeel pakket: niet elke vestiging heeft dezelfde toelatingen nodig. Ook tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel verschillen de procedures. In Vlaanderen kunnen stedenbouwkundige handelingen en bepaalde milieuactiviteiten bijvoorbeeld onder de omgevingsvergunning vallen. Laat de gemeente en, waar nodig, een gespecialiseerde adviseur vaststellen wat op uw project van toepassing is.

2. Controleer bewijzen, niet alleen verklaringen

“Hier zat vroeger al een restaurant” is geen bewijs dat uw nieuwe formule er zonder meer kan starten. De vorige uitbater kan andere activiteiten hebben uitgevoerd, minder capaciteit hebben gehad of onder voorwaarden hebben gewerkt die niet bij uw concept passen.

Vraag daarom kopieën van bestaande vergunningen, goedgekeurde plannen en relevante inspectie- of brandveiligheidsverslagen. Vergelijk die met de feitelijke inrichting én met het ontwerp van de franchisegever. Een vergunning voor een bepaalde installatie dekt niet vanzelf een zwaardere installatie of een andere productieactiviteit.

Controleer bij elk document:

• Welk adres, welke ruimtes en welke activiteiten zijn gedekt?
• Op wiens naam staat de toelating?
• Gelden er voorwaarden, beperkingen of een einddatum?
• Is bij een nieuwe exploitant een melding, overdracht of nieuwe aanvraag nodig?
• Zijn er bekende overtredingen of nog uit te voeren aanpassingen?

Neem niet aan dat een vergunning automatisch meeverhuist met de handelszaak of overgaat bij een overname. De gevolgen hangen af van het type toelating en de transactievorm. Laat dit bevestigen door de bevoegde instantie. Bewaar schriftelijke antwoorden in uw aankoopdossier en onderscheid informele haalbaarheidsinformatie van een formele beslissing.

3. Leg het vergunningsrisico vast vóór u zich verbindt

België kent geen afzonderlijke, allesomvattende franchisewet. Wel regelt Boek X, Titel 2 van het Wetboek van economisch recht (WER) de precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten, waaronder franchise. Volgens artikel X.27 moet u minstens één maand vóór het sluiten van de overeenkomst het contractontwerp en het precontractuele informatiedocument ontvangen. Daarnaast gelden onder meer het algemene contractenrecht en de toepasselijke gewestelijke en lokale vergunningsregels.

Die informatieplicht betekent niet dat de overheid de vestiging heeft goedgekeurd. Gebruik de voorbereidingstijd om vast te stellen wie de aanvragen verzorgt en wie betaalt voor noodzakelijke aanpassingen. Een contractuele taakverdeling neemt uw eventuele wettelijke verantwoordelijkheid als exploitant niet weg.

Laat uw jurist een passende vergunningsvoorwaarde uitwerken. Daarin hoort niet alleen welke toelatingen nodig zijn, maar ook welke uitkomst voor u aanvaardbaar is. Een toelating met sterk beperkte openingsuren kan bijvoorbeeld onvoldoende zijn voor de beoogde exploitatie.

Bespreek ook een uiterste datum, de vereiste inspanningen van beide partijen en de gevolgen van weigering of vertraging. Wat gebeurt er met betaalde bedragen en gemaakte kosten? Wanneer beginnen de contractduur en doorlopende vergoedingen? Voorkom dat die vragen pas ontstaan wanneer een aanvraag vastloopt.

4. Maak van de controle een aankoopbeslissing

Laat uw architect, technisch adviseur of vergunningsexpert de resterende onzekerheden vertalen naar concrete maatregelen. Misschien vereist de formule een nieuwe afvoer, extra geluidsisolatie of een aangepaste toegang. Vraag daarvoor offertes en verwerk de timing in uw openingsplanning.

Werk met drie besliscategorieën: aantoonbaar in orde, oplosbaar onder duidelijke voorwaarden, en nog onbewezen. Noteer bij elk open punt wie actie onderneemt, welk bewijs ontbreekt en wanneer u beslist. Een ontvangstbevestiging van een aanvraag is daarbij geen vergunning.

Is een essentieel onderdeel van het concept niet toegelaten, onderzoek dan eerst of de franchisegever schriftelijk instemt met een uitvoerbaar alternatief. Lukt dat niet, dan kan een andere locatie verstandiger zijn dan een onzekere aankoop.

Praktische conclusie: koop niet op basis van de mededeling dat vergunningen “wel goedkomen”. Verbind uw beslissing aan controleerbare documenten, een haalbare inrichting en duidelijke afspraken over weigering, vertraging en kosten.