Franchise kopen in België: begrens uw persoonlijke borg

Een franchisecontract tekenen met een vennootschap betekent niet automatisch dat uw privévermogen buiten schot blijft. De franchisegever, bank of verhuurder kan een persoonlijke borgstelling vragen. Daarmee krijgt uw deelname aan de franchisinggemeenschap een extra financieel risico. Onderzoek daarom niet alleen hoeveel uw onderneming moet investeren, maar ook waarvoor u persoonlijk moet instaan als de exploitatie tegenvalt.

1. Breng alle persoonlijke zekerheden samen

Bij een franchiseaankoop kunnen verschillende partijen zekerheden verlangen. De bank vraagt mogelijk een borg voor het investeringskrediet, de verhuurder voor de huur en de franchisegever voor contractuele schulden. Beoordeel die verzoeken samen: afzonderlijk lijken ze misschien aanvaardbaar, terwijl ze gezamenlijk uw financiële draagkracht overschrijden.

Vraag van iedere partij het volledige ontwerp van de zekerheidsovereenkomst. Een vermelding in een financieringsvoorstel of een mondelinge toelichting volstaat niet om uw risico te beoordelen. Controleer ook in welke hoedanigheid u ondertekent: uitsluitend als vertegenwoordiger van uw vennootschap, of daarnaast persoonlijk.

Maak een overzicht met voor elke zekerheid:

• de begunstigde die betaling kan vragen;
• de schulden die worden gedekt;
• het maximumbedrag en eventuele bijkomende kosten;
• de looptijd en voorwaarden voor beëindiging;
• eventuele andere personen die mee moeten tekenen.

Let op het verschil tussen een borgstelling, een zelfstandige garantie en toetreding als medeschuldenaar. Die begrippen zijn niet onderling uitwisselbaar. Laat een Belgische jurist vaststellen welke verbintenis de tekst daadwerkelijk creëert en welke verweermiddelen u behoudt.

2. Onderhandel over bedrag én reikwijdte

Een persoonlijke zekerheid voor een afgebakende lening is iets anders dan een verbintenis voor alle huidige en toekomstige schulden aan de franchisegever. Een ruime tekst kan ook betrekking hebben op vergoedingen, leveringen, interesten en kosten die pas later ontstaan.

Vraag daarom om een duidelijk omschreven schuldcategorie. Moet de zekerheid alleen een specifieke betalingsverplichting dekken, laat dan niet zonder verdere beoordeling alle verplichtingen uit de commerciële relatie opnemen.

Onderhandel bovendien over een absoluut plafond. Laat expliciet vastleggen of interesten, invorderingskosten en andere bijkomende bedragen binnen dat plafond vallen. Een genoemd maximumbedrag biedt minder houvast als verschillende toeslagen daar nog bovenop kunnen komen.

Bespreek bijvoorbeeld deze beperkingen:

• uitsluitend dekking van nauwkeurig aangewezen schulden;
• geen automatische uitbreiding naar nieuwe vestigingen of bijkomende kredieten;
• een afbouw naarmate de gewaarborgde financiering wordt terugbetaald;
• voorafgaande schriftelijke instemming bij uitbreiding van uw persoonlijke risico.

Vraag ook wat er gebeurt wanneer meerdere personen borg staan. Ga niet uit van een gelijke verdeling van de rekening: de overeenkomst kan een veel ruimere aanspraak tegenover iedere ondertekenaar mogelijk maken. Uw eventuele verhaal op een medeborg is bovendien iets anders dan bescherming tegen de oorspronkelijke schuldeiser.

3. Toets de borg aan de Belgische informatieplicht

België kent specifieke precontractuele regels voor commerciële samenwerkingsovereenkomsten, waaronder franchiseovereenkomsten die aan de wettelijke definitie voldoen. Die staan in boek X, titel 2, artikelen X.26 tot en met X.33 van het Wetboek van economisch recht, samen te lezen met artikel I.11, 2°.

De franchisegever moet minstens één maand vóór het sluiten van de overeenkomst het ontwerpcontract en het precontractuele informatiedocument, doorgaans PID genoemd, bezorgen. Het PID bevat belangrijke contractuele bepalingen en socio-economische informatie. De documenten moeten duidelijk en begrijpelijk zijn.

Tijdens die wettelijke termijn mag binnen de betrokken commerciële samenwerking in beginsel geen verbintenis worden aangegaan en geen vergoeding, bedrag of borg worden gevraagd of betaald. Er bestaan wettelijke uitzonderingen, onder meer voor vertrouwelijkheid en bepaalde verplichtingen uit reeds lopende overeenkomsten.

Laat een verzoek om persoonlijke zekerheid dus vooraf toetsen. Neem niet aan dat een afzonderlijk formulier buiten deze bescherming valt. Omgekeerd mag u niet veronderstellen dat een onafhankelijke kredietovereenkomst met uw bank automatisch onder dezelfde regeling valt. De betrokken partijen en de samenhang tussen de documenten zijn belangrijk.

De informatieplicht maakt een borgstelling ook niet vanzelf redelijk of veilig. Naast boek X zijn de algemene regels over overeenkomsten en persoonlijke zekerheden relevant. Welke bescherming u geniet, hangt af van uw hoedanigheid en de concrete verbintenis.

4. Regel uw vrijgave vóór u tekent

Het einde van uw franchisecontract betekent niet noodzakelijk het einde van uw persoonlijke borg. Ook een verkoop van uw onderneming of uw vertrek als bestuurder zorgt niet automatisch voor vrijgave.

Spreek daarom af wanneer nieuwe schulden niet langer onder de zekerheid vallen, welke bestaande schulden nog gedekt blijven en hoe u schriftelijke bevestiging van vrijgave krijgt. Laat ook beoordelen wat een verlenging of wijziging van de onderliggende overeenkomst voor uw borg betekent.

Praktische conclusie: teken pas wanneer u uw maximale persoonlijke blootstelling kunt uitleggen én weet hoe die eindigt. Laat het franchisecontract, de financiering en alle persoonlijke zekerheden gezamenlijk beoordelen, niet als losse formaliteiten.